Sąd Najwyższy nie przyjął skargi płatnika składek i zasądził od niego 240 zł kosztów

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18 lutego 2025 r. oddalił

apelację odwołującej się E. Spółki z o.o. w S. (dalej jako płatnik składek) od wyroku

Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 27 grudnia 2023 r. oddalającego odwołanie

płatnika składek od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle z 5

I USK 305/26

2

grudnia 2019 r. nr […] stwierdzającej, że J.B. w okresie od 24 czerwca 2019 r. do

30 maja 2020 r. nie podlegał ustawodawstwu polskiemu.

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że poczynione w

sprawie ustalenia faktyczne nie pozwoliły na stwierdzenie, aby w okresie objętym

zaskarżoną decyzją płatnik składek prowadził jakąkolwiek znaczącą dochodowo

działalność gospodarczą na terenie Polski ani aby zainteresowany wykonywał

również pracę w Polsce, gdyż w spornym okresie zasadnicza jego praca była

świadczona w Niemczech. Skoro zainteresowany nie wykonywał pracy w Polsce na

podstawie stosunku pracy lub umowy cywilno-prawnej, która nie nosiłaby cech

marginalności, to nie może on podlegać przepisom ustawy z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2025

r., poz. 350, dalej jako ustawa systemowa), bowiem nie spełnia przewidzianych w

niej kryteriów do objęcia systemem zabezpieczenia społecznego, którym jest m.in.

rzeczywiste świadczenie pracy w Polsce. A tylko w takiej sytuacji miałby do niego

zastosowanie art. 12 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 3a rozporządzenia Parlamentu

Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie

koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE. L. z 2004 r. Nr 166,

s. 1 ze zm., dalej jako rozporządzenie nr 883/2004) oraz art. 14 ust. 1

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16

września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w

sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE. L. z 2009 r.

Nr 284, s. 1 ze zm., dalej jako rozporządzenie nr 987/2009). Użyte w tych

przepisach sformułowanie „podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego”

oznacza podleganie przepisom tworzącym w danym państwie członkowskim

system zabezpieczenia społecznego. W konsekwencji zainteresowany nie spełniał

warunków podlegania ustawodawstwu polskiemu na podstawie art. 13 ust. 1 oraz

art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, a zatem powinien podlegać

ustawodawstwu miejsca rzeczywistego wykonywania pracy (art. 11 ust. 3a tego

rozporządzenia) czyli w tym wypadku ustawodawstwu niemieckiemu.

Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną, którą oparto na

następujących podstawach:

I USK 305/26

3

1) naruszenie prawa materialnego - art. 12 ust. 1 rozporządzenia

Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w

sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. z 2004 r.

Nr 166, str. 1 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie nr 883/2004") oraz art. 14 ust.

1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16

września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w

sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. z 2009 r.

Nr 284, str. 1 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie nr 987/2009"), poprzez

bezpodstawne niezastosowanie tych przepisów i nieustalenie podlegania przez

Ubezpieczonego J.B. ustawodawstwu polskiemu, pomimo że jak wynika z dowodu

z dokumentu w postaci umowy zlecenia zawartej z poprzednikiem prawnym

Wnioskodawcy Ubezpieczony był zatrudniony na podstawie umów zlecenia

zawartej w Polsce, dla tej umowy właściwe było prawo polskie, umowa zlecenia

została zawarta w języku polskim i wynagrodzenie za pracę było wypłacane na

rachunek bankowy Ubezpieczonego w Polsce, a co za tym idzie zgodnie z umową

zlecenia Ubezpieczony miał wykonywać znaczną część pracy w Polsce. W

momencie zawarcia umowy zlecenia J.B. podlegał więc ustawodawstwu polskiemu,

a następnie został oddelegowany do pracy za granicą, konkretnie do Szwecji.

Oznacza to, że Ubezpieczony bezpośrednio przed rozpoczęciem zatrudnienia

podlegał już ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym siedzibę ma jego

pracodawca (zleceniodawca), czyli ustawodawstwu polskiemu, a dopiero później

został oddelegowany przez Wnioskodawcę do pracy za granicą, przy czym czas

pracy świadczonej przez Ubezpieczonego za granicą nie przekraczał terminu 24

miesięcy.

Z ostrożności w razie stwierdzenia, że Ubezpieczony J.B. nie był

pracownikiem delegowanym w rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr

883/2004, w dalszej kolejności oparto skargę kasacyjną na następujących

podstawach:

2) naruszenie prawa materialnego - art. 13 ust. 1 lit. b) (i) rozporządzenia

nr 883/2004, poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieustalenie

podlegania przez Ubezpieczonego J.B. ustawodawstwu polskiemu, pomimo że

ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny w pełni przemawia za zastosowaniem

I USK 305/26

4

tego przepisu, gdyż w okresie objętym zaskarżoną decyzją Organu rentowego nr

[…] z dnia 8 marca 2021 r. Ubezpieczony J.B. normalnie wykonywał pracę w co

najmniej dwóch państwach członkowskich, mając miejsce zamieszkania w Polsce,

a ponadto siedziba pracodawcy (zleceniodawcy) Ubezpieczonego znajduje się

wyłącznie w Polsce;

3) naruszenie prawa materialnego - art. 14 ust. 5 rozporządzenia nr

987/2009, poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieustalenie podlegania

przez Ubezpieczonego J.B. ustawodawstwu polskiemu, pomimo że przepis ten

powinien zostać zastosowany w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym,

gdyż w okresie objętym zaskarżoną decyzją Organu rentowego nr […] z dnia 8

marca 2021 r. Ubezpieczony J.B. na zmianę wykonywał kilka odrębnych prac w co

najmniej dwóch państwach członkowskich dla tego samego pracodawcy

(zleceniodawcy), którego siedziba znajduje się wyłącznie w Polsce;

4) naruszenie prawa materialnego - art. 14 ust. 8 rozporządzenia nr

987/2009, poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieustalenie podlegania

przez Ubezpieczonego J.B. ubezpieczeniom społecznym w Polsce, pomimo że

przy uwzględnieniu wskazanego w tym przepisie kryterium orientacyjnego w

postaci wynagrodzenia stwierdzić należy, iż Ubezpieczony otrzymywał całość

wynagrodzenia od polskiego pracodawcy (zleceniodawcy). Ubezpieczony J.B.

nigdy nie otrzymał wynagrodzenia za pracę świadczoną na rzecz Wnioskodawcy od

jakiegokolwiek innego podmiotu. Całość wynagrodzenia Ubezpieczonego J.B. była

wypłacana przez polskiego pracodawcę (zleceniodawcę), na rachunek bankowy w

Polsce, a zatem według kryterium orientacyjnego wynagrodzenia Ubezpieczony

wykonywał znaczną część pracy w Polsce;

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że „za

oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej przemawiają naruszenia prawa

materialnego, polegające na bezpodstawnym niezastosowaniu właściwych

przepisów oraz na niewłaściwym zastosowaniu takich przepisów, które w

ustalonym stanie faktycznym nie powinny znaleźć zastosowania”, konsekwencją

czego było pozbawienie zainteresowanego prawa do ubezpieczenia społecznego w

Polsce, chociaż jako pracownik podmiotów mających siedzibę w Polsce podlegał

on ustawodawstwu polskiemu, a „podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej

I USK 305/26

5

sprawie powinny być przepisy art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 oraz art.

14 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009”, gdyż „istnieją wszelkie przesłanki do

uznania zainteresowanego (…) za pracownika delegowanego w rozumieniu art. 12

ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004”. Nawet gdyby uznać, że zainteresowany nie był

pracownikiem delegowanym to „i tak podlegał ustawodawstwu polskiemu.

Konkluzja ta wynika z następujących przesłanek, stanowiących kolejne podstawy

kasacyjne”.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę

przyjęcia skargi do rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz od skarżącego

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do jej merytorycznego rozpoznania.

Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że skarżący, który powołuje się na

przesłankę oczywistego uzasadnienia skargi (art. 3984 § 1 w związku z art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c.), powinien w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania

zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość” i

przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007). Powołanie

się na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje skarżącego do

przedstawienia wywodu prawnego, uzasadniającego jego pogląd, że skarga jest

oczywiście uzasadniona, przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej

wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do

rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów

prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej

prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX

nr 82274). Ponadto oczywista zasadność skargi zachodzi wtedy, gdy z jej treści,

bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że doszło do

kwalifikowanego naruszenia podstaw kasacyjnego zaskarżenia (por. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2013 r., III SK 19/13, LEX nr 1402642 oraz z

I USK 305/26

6

dnia 3 grudnia 2014 r., III PK 75/14, LEX nr 1621619), które ewidentnie uzasadniały

uwzględnienie skargi (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 października

2007 r., III CSK 216/07, LEX nr 560577 oraz z dnia 20 marca 2014 r., I CSK 18/14,

LEX nr 1522063).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wniesiona skarga nie

zawiera żadnego wywodu prawnego, który stanowiłby poparcie twierdzenia, że jest

ona oczywiście uzasadniona, zwłaszcza, że rozpoznanie skargi kasacyjnej

następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, gdyż tylko one decydują o wyniku

„przedsądu”.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący jedynie

ogólnikowo powołuje się na oczywisty charakter naruszenia przepisów prawa

materialnego „stanowiących kolejne podstawy kasacyjne”. Tymczasem o tym, że

skarga jest oczywiście uzasadniona nie może decydować argumentacja zawarta w

uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 2 kwietnia

2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860 czy z dnia 14 października 2021 r., I PSK

122/21, LEX nr 3335475). Na etapie „przedsądu” badaniu nie podlegają podstawy

kasacyjne, a więc przez ich pryzmat nie ocenia się jurydycznej siły argumentów

wskazanych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2020 r., III PK 106/19, LEX nr

3223639). Ponadto zauważyć trzeba, że skarżący nie przedstawia żadnej

argumentacji wskazującej, że wymienione w podstawach skargi kasacyjnej przepisy

zostały naruszone w sposób kwalifikowany, widoczny na pierwszy rzut oka. W

rzeczywistości argumentacja wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

sprowadza się do polemiki z ustaleniami faktycznymi, skoro oczywistej zasadności

naruszenia powołanych w podstawach skargi przepisów prawa materialnego

upatruje się w ich niezastosowaniu do okoliczności niniejszej sprawy, które

skarżący ocenia odmiennie niż Sąd Apelacyjny, a de facto samodzielnie dokonuje

odmiennych ustaleń stanu faktycznego, według których na podstawie spornych

umów zainteresowany wykonywał pracę w co najmniej dwóch państwach

członkowskich, w tym w Polsce. Skarżący nie dostrzega, że wobec braku

jakichkolwiek proceduralnych zarzutów kasacyjnych, które mogłyby podważyć

miarodajne dla Sądu Najwyższego ustalenia faktyczne stanowiące podstawę

I USK 305/26

7

zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.), w postępowaniu kasacyjnym

wiążące były ustalenia zaskarżonego wyroku, że w spornym okresie

zainteresowany wykonywał pracę najemną w jednym tylko państwie członkowskim,

tj. w Niemczech, i to na rzecz jednego tylko podmiotu, który ponadto nie prowadził

na terenie Polski „znacznej działalności”. Skarżący w istocie kwestionuje więc

dokonaną przez Sąd ocenę dowodów i wynikające z niej ustalenia faktyczne, co

zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. uchyla się spod kontroli kasacyjnej i w żadnej mierze

nie świadczy o tym, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jego

skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. oraz

odnośnie do kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98 § 1 w

związku z art. 39821 k.p.c. należało postanowić jak w sentencji.

M.G.

[a.ł]