Sąd Najwyższy odrzucił skargę ubezpieczonego w sporze o zasiłek chorobowy z ZUS

Decyzją z 18 września 2023r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w Chorzowie odmówił T.P. prawa do zasiłku chorobowego z funduszu

wypadkowego za okres od 13 lipca 2023r. do 31 lipca 2023r. oraz świadczenia

rehabilitacyjnego z funduszu wypadkowego za okres od 1 sierpnia 2023r. do 31

sierpnia 2023r., a nadto zobowiązał odwołującego do zwrotu nienależnie pobranych

świadczeń za ww. okresy wraz z odsetkami w łącznej kwocie 14.899,91 zł.

W odwołaniu ubezpieczony domagał się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez

stwierdzenie, że w okresie spornym posiadał prawo do zasiłku wypadkowego i w

związku z tym wniósł o zwolnienie go z obowiązku zwrotu powyższej kwoty.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.

I USK 306/26

2

Wyrokiem z 15 marca 2024r., VI U 334/23, Sąd Rejonowy w Gliwicach

oddalił odwołanie.

Wyrokiem z dnia 17 października 2024r., VIII Ua 14/24, Sąd Okręgowy w

Gliwicach oddalił apelację ubezpieczonego.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczony zarzucił

naruszenie: 1. art. 84 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1230);

2. art. 227 k.p.c. w związku z art. 278 § 1 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. 3. art. 84

ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;

4. art. 84 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarżący poparł

występowaniem istotnego zagadnienia prawnego potrzebą wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości, a to w postaci art. 84 ust. 1 i ust. 2

pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W uzasadnieniu powyższego wniosku ubezpieczony wskazał, że istotne

zagadnienie prawne polega na:

1) konieczności wyjaśnienia, jakie okoliczności powinien brać pod uwagę

organ ustalając zakres znaczeniowy pojęcia nieostrego stanowiącego znamię

opisowe normy prawnej decydującej o prawach obywatela. Jakkolwiek nie budzi

wątpliwości że sądy dokonują oceny zgromadzonego materiału dowodowego we

własnym zakresie i swobodnie, to jednak ocena ta musi mieścić się w granicach

przesłanek ustalonych przez prawo, koniecznym zatem pozostaje wyjaśnienie, jaki

proces powinien podjąć Sąd w pierwszej kolejności w razie stosowania w danym

stanie faktycznym przepisu o treści zbudowanej z pojęć ogólnych i niejasnych, tak

aby późniejsza ocena zaistnienia znamienia wskazanego w przepisie nie mogła

zostać oceniona jako dowolna — wskutek niejasności co do tego, jakimi

szczegółowymi kryteriami kierował się Sąd w ustalaniu mających znaczenie dla

rozstrzygnięcia okoliczności sprawy;

2) poza generalnym ustaleniem sposobu określania takich

skonkretyzowanych przesłanek, na gruncie niniejszej sprawy niezbędne jest

wyjaśnienie jakie okoliczności stanu faktycznego powinien brać pod uwagę Sąd

I USK 306/26

3

przy ustalaniu, czy zachowanie ubezpieczonego w trakcie zwolnienia lekarskiego i

pobierania z tego tytułu stosownego świadczenia nosi znamiona określonego w

art. 84 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych wykorzystywania zwolnienia niezgodnie z jego celem.

W szczególności w ocenie skarżącego konieczne jest jednoznaczne określenie, czy

wystarczające jest samo stwierdzenie wyjazdu przez ubezpieczonego z rodziną w

okresie wakacyjnym poza miejsce stałego zamieszkania jako podstawa uznania

zachowania ubezpieczonego za sprzeczne z celem zwolnienia, bez uwzględnienia

wszelkich podnoszonych przez niego okoliczności tego wyjazdu: związanych

z panującymi na nim warunkami zwłaszcza mieszkaniowymi, możliwością

i rzeczywistym korzystaniem z opieki rodziny nad przez ubezpieczonego podczas

wyjazdu, stosowania się przez mego do zaleceń medycznych, porównania skutków

pozostania przez ubezpieczonego samemu w domu bez pomocy osób trzecich

(wbrew zaleceniom lekarza) do skutków wyjazdu z osobami sprawującymi nad nim

faktyczną opiekę, przy uwzględnieniu, że zalecenia lekarskie nie obejmowały

zakazu wyjazdu podczas procesu leczenia;

3) konieczne jest także ustalenie, czy celem zawarcia w art. 84 ust. 1 i ust. 2

pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

sformułowania wykorzystywania zwolnienia niezgodnie z jego celem jest obowiązek

podejmowania przez ubezpieczonego w toku zwolnienia wyłącznie działań

zmierzających do poprawy stanu zdrowia, czy też akceptowalne jest obok takich

działań rehabilitacyjnych także innych działań, niesprzecznych jednak z jego celem,

to jest nieszkodzących ubezpieczonemu w procesie powrotu do zdrowia.

4) z racji na zawarcie przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 stycznia

2024 r. I USKP 93/22 tezy, że nie każda podróż samolotem i pobyt za granicą są

równoznaczne z wykorzystywaniem zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny

z celem tego zwolnienia (w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r.

o świadczeniach, z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa)

sformułowanej na gruncie stanu faktycznego dotyczącego ubezpieczonej niezdolnej

do pracy w okresie ciąży, konieczne jest wyjaśnienie, czy takie samo rozumienie

tego pojęcia należy mu nadawać w sprawach osób niezdolnych do pracy z innych

przyczyn skutkujących zwolnieniem lekarskim.

I USK 306/26

4

Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, a

to w postaci art. 84 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o

systemie ubezpieczeń społecznych, wynika w ocenie skarżącego z konieczności

wyjaśnienia znaczenia pojęcia wykorzystywania zwolnienia niezgodnie z celem

zwolnienia, które wobec wyjątkowej ogólności przesłanki stanowiącej podstawę

decyzji właściwych organów rentowych, powinno zostać wyjaśnione w sposób

maksymalnie precyzyjny, umożliwiający obywatelowi dokonanie jasnej oceny, kiedy

dochodzi po jego stronie do działania sprzecznego z celem zwolnienia, ze

szczególnym uwzględnieniem, czy możliwe jest stwierdzenie przez organ rentowy

działania sprzecznego z celem zwolnienia i żądanie zwrotu pobranego

świadczenia, gdy ubezpieczony postępuje w zgodzie z zaleceniami medycznymi a

zmiana miejsca pobytu wiążę się dla chorego z polepszeniem warunków

codziennego funkcjonowania.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie w całości sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Okręgowemu w Gliwicach; ewentualnie, w razie uznania zarzutu

naruszenia przepisów postępowania za nieuzasadniony o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uwzględnienie

odwołania ubezpieczonego w całości.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

oddalenie skargi kasacyjnej w całości, w przypadku przyjęcia skargi do rozpoznania

oraz o zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3985 § 1 k.p.c. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który

wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia

stronie skarżącej orzeczenia z uzasadnieniem. Termin ten, w myśl art. 165 § 1

k.p.c., oblicza się według przepisów prawa cywilnego. Jest on terminem ciągłym, a

więc jego obliczenia dokonuje się na podstawie art. 112 k.c. w związku z art. 165

I USK 306/26

5

§ 1 k.p.c. (a nie jak sugeruje żaląca się - na podstawie art. 114 k.c.), co oznacza, że

kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada dacie doręczenia orzeczenia

stronie skarżącej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 sierpnia

1999 r., I CZ 106/99, OSNC 2000 Nr 1, poz. 21; z dnia 6 sierpnia 1997 r., II UZ

53/97, OSNAPiUS 1998 Nr 15, poz. 467; z dnia 23 sierpnia 2002 r., I PZ 72/02,

Prok. i Prawo 2003 nr 3, str. 44; z dnia 7 maja 2019 r., II UK 127/18, LEX nr

2654313; z dnia 30 września 2020 r., V CZ 54/20, LEX nr 3061049).

Oddanie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora

wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe

lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w

innym państwie członkowskim Unii Europejskiej jest równoznaczne z wniesieniem

go do sądu (art. 165 § 2 k.p.c.). W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że

potwierdzenie nadania pisma w urzędzie pocztowym lub też potwierdzenie wpływu

pisma do sądu w zasadzie stanowi dowód zachowania terminu przy dokonywaniu

czynności procesowej. Przy ustalaniu terminu nadania pisma procesowego do sądu

ma zastosowanie domniemanie faktyczne określone w art. 231 k.p.c. Domniemanie

to ma charakter wzruszalny, co oznacza, że strona może wykazać rzeczywistą datę

nadania lub złożenia pisma w inny sposób, skutecznie podważając datę wynikająca

ze stempla pocztowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 maja

1997 r., 36/97, OSNC 1997 Nr 10, poz. 159 oraz postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 27 stycznia 2016 r., II CZ 85/15, LEX nr 2003379).

W okolicznościach sprawy, w której została wniesiona skarga kasacyjna, nie

budzi wątpliwości, że odpis wyroku Sądu drugiej instancji wraz z uzasadnieniem

został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 6 grudnia 2024 r. Termin do

złożenia skargi kasacyjnej upływał więc w dniu 6 lutego 2025 r. Skarga kasacyjna

wpłynęła natomiast do Sądu Okręgowego w dniu 11 lutego 2025 r. (prezentata).

Jednocześnie brak jest w aktach sprawy koperty, na której widniałaby data stempla

pocztowego potwierdzającego wniesienie skargi kasacyjnej w ustawowym terminie.

W związku z tym należy przyjąć, że skarga kasacyjna została wniesiona z

przekroczeniem terminu wynikającego z art. 3985 § 1 k.p.c.

Faktu tego nie zmienia fakt, iż w zarządzeniu sporządzanym przez

Przewodniczącego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego

I USK 306/26

6

w Gliwicach znajduje się adnotacja o wniesieniu skargi kasacyjnej w dniu 5 lutego

2025 r. Wniesienia skargi kasacyjnej w przewidzianym terminie nie można jednak

domniemywać jedynie na podstawie tego zapisu, skoro brak jest jakichkolwiek

dowodów na to, iż termin ten został dochowany.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. odrzucił

skargę kasacyjną.

[it]

[a.ł]