Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi W.M. o emeryturę z rekompensatą

Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z 20 listopada 2024 r. po

rozpoznaniu apelacji organu rentowego zmienił zaskarżony wyrok Sądu

Okręgowego w Koszalinie z 18 czerwca 2024 r. i oddalił odwołanie W.M. od decyzji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Koszalinie z 25 września 2023 r., na

I USK 403/26

2

podstawie której odmówiono W.M. przyznania emerytury z rekompensatą,

albowiem ubezpieczony nie legitymował się 15-letnim okresem pracy w

szczególnych warunkach.

Odwołujący się wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Szczecinie, zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę na podstawach

naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, a mianowicie: art.

233 § 1 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uchybienie

koniecznej wszechstronności rozważenia zebranego w sprawie materiału; art. 473

§ 1 k.p.c. przez bezpodstawne umniejszenie wartości dowodowej dowodów

osobowych w postaci zeznań świadków przy określaniu rzeczywistego charakteru

pracy ubezpieczonego; art. 232 k.p.c. wynikające z niczym nieuzasadnionego

uznania, że ubezpieczony nie wykazał w toku postępowania, że w spornym okresie

charakter jego pracy, mimo literalnego określenia stanowiska jako „traktorzysta”

podpadał pod pracę kierowcy ciągnika; art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008

r. o emeryturach pomostowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r. poz. 1251) przez

błędną jego wykładnię; § 4 ust. 1 w związku z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady

Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (Dz.U. Nr

8, poz. 43) przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Mając na uwadze podniesione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie wyroku

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie w całości i przekazanie sprawy temu sądowi do

ponownego rozpoznania z jednoczesnym pozostawieniem temu sądowi

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego oraz o zasądzenie na rzecz

pełnomocnika z urzędu kosztów udzielonej odwołującemu pomocy prawnej w

postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych wobec faktu, że koszty te w

żaden sposób nie zostały przez samego zainteresowanego, ani nikogo

działającego w jego imieniu uiszczone.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona skarżąca

powołała się na potrzebę wyjaśnienia istotnego zagadnienia prawnego oraz na

potrzebę wykładni przepisów mogących wywołać rozbieżności w orzecznictwie

sądowym, dotyczących przede wszystkim konieczności uwzględniania przez Sądy

przy orzekaniu we wszelkich sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

I USK 403/26

3

subsumpcji stanów faktycznych dokonywanych wcześniej przez właściwe rzeczowo

organy; potrzeby uwzględniania przy orzekaniu w sprawach ubezpieczeń

społecznych wykładni funkcjonalnej w jej aspektach historycznych (wykładni

historycznej); konieczności odwołania się przy orzekaniu w sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych do dyrektyw logicznej wykładni prawa w jej aspekcie

porównawczym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ rentowy wniósł o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o

zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz pozwanego kosztów postępowania

kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego

rozpoznania.

Zgodnie z utrwaloną judykaturą, wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i

jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy

powinny być zatem przez stronę skarżącą wyodrębnione, oddzielnie przedstawione

i uzasadnione, a dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy

odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Sąd Najwyższy w

ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające

przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś szczegółowo podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienia.

Skarga kasacyjna powinna być zatem tak zredagowana i skonstruowana,

aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw,

pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać

(postanowienie Sądu Najwyższego z 25 listopada 2010 r., II PK 80/10, LEX nr

688680).

Skarżący powołał się na dwie przesłanki: konieczność rozstrzygnięcia

zagadnienia prawnego oraz potrzebę wykładni przepisów prawa.

I USK 403/26

4

Zagadnieniem prawnym jest takie zagadnienie, które wiąże się z określonym

przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem prawnym,

których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej

sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie

zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej

powinno zatem nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi

zostało sformułowane i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych

ocen. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione

zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to

zagadnienie "istotne" (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II

CZ 35/01, OSNC 2002 Nr 1, poz. 11; z 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP

2004 Nr 9, poz. 158; z 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, s. 51).

Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione

tylko wtedy, kiedy - po pierwsze - przedstawiony problem prawny nie został jeszcze

rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym

zakresie wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to

zagadnienie (por. postanowienie z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468)

oraz po drugie - jego wyjaśnienie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w

ustalonym stanie faktycznym (por. postanowienie z 27 stycznia 2009 r., II PK

248/09, LEX nr 736732). Rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych nie może

się sprowadzać do odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod adresem

zaskarżonego orzeczenia, ani też do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które

można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze

prostego zastosowania przepisów (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 16

stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP-wkładka 2003 Nr 13, poz. 5).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

twierdzeniu o istnieniu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt

2 k.p.c.) wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść

i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie

lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym

polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia

I USK 403/26

5

argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter,

nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa.

W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w

orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak

też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy

(zob.: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08,

LEX nr 424365; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351). Ponadto

nie można uznać, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli

Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej przez

skarżącego, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego

poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK

230/02, OSNP - wkładka z 2003 r. Nr 13, poz. 5; z dnia 10 marca 2010 r., II UK

363/09, LEX nr 577467; z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z

dnia 19 stycznia 2012 r. I UK 328/11, LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II

PK 294/11, LEX nr 1214578).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego

uzasadnienie nie spełniają wyżej opisanych kryteriów. Pełnomocnik skarżącego nie

wyodrębnia uzasadnienia wniosku, co zmusza Sąd Najwyższy do analizowania

całej skargi i poszukiwania w jej treści argumentów za przyjęciem konieczności

rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego bądź potrzeby wykładni przepisów

prawa. We wniosku nie sformułowano żadnego zagadnienia prawnego. Wątpliwości

interpretacyjne skrótowo określone przez pełnomocnika skarżącego nie zostały

odniesione do żadnego przepisu prawa, co także dyskwalifikuje wskazaną

przesłankę przedsądu. Po analizie uzasadnienia skargi można wywieść, że

pełnomocnik skarżącego upatruje potrzebę wykładni przepisów w rozbieżności

między orzeczeniem Sądu pierwszej i drugiej instancji. Takie podejście do

przesłanki przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. jest wadliwe. Rozstrzygnięcie

zagadnienia prawnego lub wątpliwości interpretacyjnych nie może się sprowadzać

do odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod adresem zaskarżonego

orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2003 r., I PK

230/02, OSNP-wkładka 2003 Nr 13, poz. 5). W orzeczeniu z 24 kwietnia 2003 r., I

PK 557/02, LEX nr 79070, Sąd Najwyższy stwierdził natomiast, że rozbieżność w

I USK 403/26

6

orzecznictwie sądów, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2, nie może być

utożsamiana w sposobie interpretacji lub stosowania przepisów prawnych przez

sąd pierwszej oraz sąd drugiej instancji w związku z orzekaniem w tej samej

sprawie. Przez rozbieżności w orzecznictwie sądów, uzasadniające przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, należy rozumieć istnienie zróżnicowanych albo

sprzecznych rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub bardzo podobnych

stanach faktycznych, w których mają zastosowanie te same przepisy prawne,

wyłożone lub zastosowane w sposób prowadzący do wydania odmiennych

orzeczeń albo innych decyzji procesowych (postanowienie SN z 17.06.2015 r., III

CSK 59/15, OSNC 2016/2, poz. 29). Skarżący tak rozumianej rozbieżności nie

wykazał.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia, stosownie do art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania

orzeczono zgodnie z art. 102 k.p.c. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 16 ust. 4

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie

ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r.,

poz. 763).

M.G.

[a.ł]