Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi ZUS i zasądził 270 zł kosztów

Sąd Apelacyjny w Gdańsku, wyrokiem z 18 listopada 2024 r., oddalił

apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie od wyroku

Sądu Okręgowego w Toruniu z 26 lipca 2024 r., którym zmieniono zaskarżoną

decyzję organu rentowego w ten sposób, że stwierdzono, iż A.K. w okresie od 20

października 2022 r. do 20 czerwca 2023 r. podlegała dobrowolnemu

I USK 455/26

2

ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy

zlecenia, a w pozostałym zakresie odwołanie oddalono.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Gdańsku, zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę

kasacyjną na podstawach naruszenia prawa materialnego tj. art. 14 ust. 1 ustawy z

dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:

Dz. U. z 2026 r., poz. 199) oraz naruszenia przepisów postępowania mających

istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 386 § 1 i 6 k.p.c.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej

instancji w całości i jego zmianę w całości przez zmianę wyroku Sądu pierwszej

instancji i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku.

Ponadto strona skarżąca wniosła o zasądzenie na rzecz organu rentowego

kosztów postępowania według norm przepisanych.

Strona skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazała na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych wywołujących

rozbieżność w orzecznictwie sądowym oraz na oczywistą zasadność skargi

kasacyjnej.

W ocenie organu rentowego na tle rozbieżności orzeczniczych w

analogicznych sprawach istnieje potrzeba wykładni przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o

systemie ubezpieczeń społecznych obowiązującego po styczniu 2022 r. a w

szczególności udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy po 1 stycznia 2022 r. istnieje

możliwość objęcia ubezpieczeniami dobrowolnymi, tak jak to było możliwe w latach

poprzednich, na podstawie tzw. wniosku dorozumianego.

Powołując się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., organ rentowy nie

wskazał w czym upatruje oczywistą zasadność, ograniczając się jedynie do

przytoczenia orzeczeń charakteryzujących powołaną przesłankę przedsądu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, odwołująca się wniosła o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o

zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej kosztów postępowania

kasacyjnego według norm przepisanych.

I USK 455/26

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

Na wstępie warto wskazać, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest

sądem zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem

zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji

kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze

skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi

kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych,

wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. Ustawodawca nieprzypadkowo konstruując

wymagania skargi kasacyjnej wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c.

obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (§ 1 pkt 2) i

obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie (§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne elementy skargi kasacyjnej, które

spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach

postępowania kasacyjnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20

października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130). W orzecznictwie Sądu

Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym wniosek o przyjęcie

skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu,

natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero

po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania.

Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie

przedstawione i uzasadnione. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i

skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej

podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich

domyślać (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 października 2016 r., I PK

59/16, LEX nr 2160130; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, LEX nr 2009500; z

dnia 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr 2015640; z dnia 24 września 2015 r.,

II PK 27/15, LEX nr 2019527).

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie nie

spełniają wymogów jakich należałoby oczekiwać od profesjonalnego pełnomocnika,

I USK 455/26

4

zaznajomionego ze stanowiskiem Sądu Najwyższego co do wymogów

konstrukcyjnych rozpoznawanego wniosku. Choć strona skarżąca powołuje się na

dwie okoliczności: oczywistą zasadność skargi oraz potrzebę wykładni przepisów

prawa, to jednak pierwsza z nich nie została sformułowana w jakikolwiek sposób.

Organ rentowy nie wskazał, w czym upatruje oczywistej zasadności. Skarżący musi

wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się "oczywistość" zasadności skargi

oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w

sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego

przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne "na pierwszy rzut oka"

(prima facie) i w sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za

błędny i jego wzruszenia. (tak w postanowieniu Sądu Najwyższego z 19 lutego

2014 r. I PK 265/13, LEX nr 1646094)

Odnosząc się do drugiej z powołanych przesłanek przedsądu godzi się

przypomnieć, że oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony

przepis prawa, będący źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w

odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych (postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2015 r., III CSK 269/15, LEX nr 1982406).

Konieczne jest wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen

prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej. Ponadto, ze

względu na publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej, skarżący powinien wykazać

celowość dokonania wykładni konkretnego przepisu przez Sąd Najwyższy ze

względu na potrzeby praktyki sądowej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20

listopada 2015 r., III CSK 269/15, LEX nr 1982406). Przez rozbieżności w

orzecznictwie sądów, uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

należy rozumieć istnienie zróżnicowanych albo sprzecznych rozstrzygnięć w

sprawach o takich samych lub bardzo podobnych stanach faktycznych, w których

mają zastosowanie te same przepisy prawne, wyłożone lub zastosowane w sposób

prowadzący do wydania odmiennych orzeczeń albo innych decyzji procesowych

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2015 r., III CSK 59/15,

I USK 455/26

5

OSNC 2016 Nr 2, poz. 29). Powołanie się na rozbieżności w orzecznictwie wymaga

przytoczenia i poddania analizie rozbieżnych orzeczeń sądów w celu wykazania, że

rozbieżności te mają swoje źródło w różnej wykładni przepisu, bądź też

przedstawienia argumentów wskazujących, że wykładnia przeprowadzona przez

sąd drugiej instancji sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub

orzecznictwa Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24

kwietnia 2018 r., III UK 123/17, LEX nr 2496319).

W ocenie Sądu Najwyższego skarżący nie wykazał przesłanki z art. 398⁹ § 1

pkt 2 k.p.c. Nie wystarcza samo powołanie się na istnienie rozbieżności

orzeczniczych ani sformułowanie pytania prawnego dotyczącego art. 14 ust. 1

ustawy systemowej. Skarżący powinien wskazać konkretne, rozbieżne judykaty

zapadłe w porównywalnych stanach faktycznych i prawnych, wyjaśnić, na czym

polega różnica wykładni tego samego przepisu, a także przedstawić własną

propozycję interpretacyjną oraz wykazać potrzebę wypowiedzi Sądu Najwyższego

z punktu widzenia praktyki sądowej. Wymogów tych wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia. Mając na uwadze, iż na etapie przedsądu

Sąd Najwyższy bada jedynie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

nie jest rzeczą sądu kasacyjnego poszukiwanie w innych częściach skargi

argumentów na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń (tak m.in. w

postanowieniu Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 2015 r. IV CSK 613/14, LEX nr

1678089).

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania orzeczono

zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c.

M.G.

[a.ł]

I USK 455/26

6