Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi ZUS i zasądził od niego 240 zł kosztów

Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z 28 października 2024 r., III AUą 530/23, oddalił apelację organu

rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z 14 lutego 2023 r., VIII U

859/22, którym to Sąd zobowiązał Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

Rzeszowie do obliczenia wysokości emerytury ubezpieczonego J. M. na podstawie

kapitału początkowego ustalonego w decyzji ZUS z dnia 6 stycznia 2006 r.

I USK 467/26

2

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ rentowy. Wniósł o

przyjęcie skargi do rozpoznania z uwagi na występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego wymagającego rozstrzygnięcia przeź Sąd Najwyższy, tj. czy

w przypadku osoby, która złożyła wniosek o emeryturę i wykazała oprócz polskich

okresów ubezpieczenia również ukraińskie okresy ubezpieczenia, i jednocześnie

nie złożyła wniosku o emeryturę ukraińską, zatem wobec osoby, której instytucja

ukraińska nie wydała decyzji odmawiającej prawa do emerytury, która w czasie

zatrudnienia za granicą nie była obywatelem polskim, jeżeli powróciła do kraju po

dniu 22 lipca 1944 r. i została uznana za repatrianta, należy okresy jej zatrudnienia

na Ukrainie w świetle art. 6 ust. 1 pkt 9 w związku z art, 9 pkt 1 ustawy z dnia

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 ze zm., dalej jako ustawa emerytalna) w

związku z art. 12 ust. 1 umowy między Rzeczpospolitą Polską a Ukrainą o

zabezpieczeniu społecznym sporządzoną w Kijowie dnia 18 maja 2012 r. (Dz.U. z

2013 r., poz.1373) uznać za okresy składkowe uwzględniane przy ustalaniu

wartości kapitału początkowego?

W odpowiedzi na skargę kasacyjną ubezpieczony o wydanie postanowienia

odmawiającego przyjęcia skargi do rozpoznania oraz zasądzenie od organu

rentowego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

procesowego, według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego

rozpoznania.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w

I USK 467/26

3

konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją

Sądu Najwyższego.

Skarżący organ rentowy powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem

nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu

Najwyższego i dla rozwikłania, którego dotychczasowe orzecznictwo jest

niewystarczające. W przypadku powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania istnienia w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego, skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale

także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną

argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu

prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu

rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez

Sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty

przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie

art. 390 k.p.c. Samo zaś zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w

taki sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego

wątpliwości, musi w swej treści zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów

prawa, na tle których takie zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy

ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście

zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne". Nie można przy

tym zasadnie twierdzić, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli

Sąd Najwyższy we wcześniejszym orzecznictwie wyraził swój pogląd w

podnoszonej kwestii, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego zmianę

(postanowienie Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14).

Przedstawiony przez skarżącego problem prawny nie ma takiego charakteru,

bowiem Sąd Najwyższy zajmował się już zagadnieniem, które zostało podniesione

w niniejszej skardze kasacyjnej. W wyroku z 22 listopada 2022 r., III USKP 149/21,

(OSNP 2024, Nr 9, poz. 93) Sąd Najwyższy wyraził pogląd prawny, zgodnie z

którym przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy obliczaniu ich

wysokości, a także wartości kapitału początkowego, uwzględnia się okresy

zatrudnienia w Ukrainie jako składkowe osób, które w tym czasie nie były

I USK 467/26

4

obywatelami polskimi, jeżeli powróciły do kraju po 22 lipca 1944 r. i zostały uznane

za repatriantów (art. 8 i 6 ust. 1 pkt 9 ustawy emerytalnej w związku z art. 12 ust. 1

umowy polsko- ukraińskiej), a nie uwzględnia się tych okresów wyłącznie wtedy,

gdy z ich tytułu jest wypłacane świadczenie z instytucji ukraińskiej (art. 9 in fine

ustawy emerytalnej). Także w sprawie o identycznym stanie faktycznym, w wyroku

z 17 października 2024 r., III USKP 21/24 (Legalis nr 3133496, LEX nr 3770943)

Sąd Najwyższy uznał, że przepisy ustawy emerytalnej są jednoznaczne i jasno

wykluczają uwzględnianie (przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy

obliczaniu ich wysokości) okresów, o których mowa w jej art. 9 pkt 1,2 i 3 wyłącznie

wówczas (verba legis), "jeżeli z ich tytułu jest wypłacane świadczenie rentowe z

instytucji zagranicznej". Dlatego należy przyjąć, że jeżeli świadczenie takie nie jest

"wypłacane" (choćby nawet prawo do niego zostało wcześniej przyznane przez

instytucję zagraniczną), to te okresy zatrudnienia są uwzględniane, niezależnie od

przyczyny niewypłacania świadczenia z instytucji zagranicznej (w Ukrainie).

Ponadto przepisy ustawy emerytalnej dla potraktowania zagranicznych

okresów zatrudnienia jako okresów składkowych nie wprowadzają konieczności

wydania przez instytucję właściwą danego państwa odpowiedniej decyzji. Jedyną

przesłanką wyłączającą prawo do uwzględnienia powyższych okresów jako

okresów składkowych wypłacanie świadczenia rentowego z instytucji zagranicznej

innego niż renta z ubezpieczenia dodatkowego (art. 9 in fine ustawy emerytalnej).

Należy przy tym podkreślić, że świadczeniem rentowym wypłacanym z instytucji

zagranicznej, w rozumieniu tego przepisu, będzie nie tylko świadczenie

odpowiadające rencie z tytułu niezdolności do pracy czy rencie rodzinnej, lecz

także świadczenie z ubezpieczenia społecznego wypłacane w związku z

osiągnięciem określonego wieku, czyli emerytura, to jest tzw. "renta starcza" (por.

wyrok Sądu Najwyższego z 22 maja 2012 r., II UK 268/11, OSNP 2013, nr 7-8, poz.

96; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 7 listopada 2016 r., III AUa 1027/16,

LEX nr 2250161 oraz B. Suchacki (w:) Komentarz do ustawy o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w:) Emerytury i renty z FUS.

Emerytury pomostowe. Okresowe emerytury kapitałowe. Komentarz do trzech

ustaw emerytalnych, wyd. I, red. K. Antonów, LEX 2019, art. 9).

I USK 467/26

5

Z przytoczonych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania

orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 11 k.p.c.

[a.ł]