Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej w sporze o podleganie ubezpieczeniom

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z 27 lutego 2025 r., III AUa 544/23, oddalił apelację odwołujących się K.

M. oraz Przedsiębiorstwa Społecznego M. Sp. z o. o. z siedzibą w R. (dalej jako

płatnik składek) od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 28 kwietnia 2023 r.,

IV U 906/22, oddalającego ich odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w Rzeszowie z 25 maja 2022 r. stwierdzającej, że

I USK 493/26

2

odwołujący się jako pracownik płatnika składek nie podlega obowiązkowo

ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1

marca 2022 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli odwołujący się oraz płatnik

składek. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że

skarga jest oczywiście uzasadniona, ponieważ Sąd oparł rozstrzygnięcie na

wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną wykładnią

przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa. W ocenie skarżących Sąd drugiej

instancji dokonał błędnej wykładni art. 22 § 1 k.p. oraz błędnie przyjął, że brak jest

podstawowego elementu konstrukcyjnego stosunku pracy, tj. podporządkowania

pracownika pracodawcy.

W odpowiedzi organ rentowy wniósł o wydanie postanowienia w przedmiocie

odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz

organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego

rozpoznania.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w

konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją

Sądu Najwyższego.

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Wiosek ten powinien zawierać profesjonalny wywód prawny nawiązujący do

I USK 493/26

3

wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z

nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego

(postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06).

Skarżący powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (oczywista

zasadność skargi).

Jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien

zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała.

Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze

skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 marca 2012 r., II PK 294/11,

LEX nr 1214578). Ponadto z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko

powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że

skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość”

zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest

oczywiście uzasadniona. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego

przepisu nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać

kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego

polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca

2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06,

LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z 1 stycznia

2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774).

Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej

instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast, bez

potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub

stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami

interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r.,

II UK 317/07, LEX nr 453107; z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109;

z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494;

I USK 493/26

4

z 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z 8 marca

2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z

22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Oznacza to, że we wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne

jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji

jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Przyjmuje się, że nie spełnia

tych wymagań odwołanie się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam

zarzutu dodatkowo określeniem „rażącego”, „ewidentnego”, „kwalifikowanego” lub

„oczywistego”, jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia się oczywistość

wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 lutego

2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr

1511117; z 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). Chodzi zatem o

taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu prawa jest

słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje

jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365).

W kontekście powyższego nie sposób uznać powołanej przez skarżących

przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania za zasadną.

Przede wszystkim w skardze zabrakło proceduralnych zarzutów kasacyjnych,

co sprawiało, że miarodajne były ustalenia faktyczne oraz ocena prawna, iż

odwołujący, który prowadził własną działalność gospodarczą, nie zawarł z

płatnikiem składek ważnej umowy o pracę, lecz umowę jako przedsiębiorca z

przedsiębiorcą, a zakres jego działań na rzecz płatnika składek był związany

jedynie z jego własną działalnością gospodarczą. Dodatkowo z materiału

dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, że stanowisko, na którym został

zatrudniony odwołujący się (dyrektor handlowy) zostało utworzone jedynie w celu

zawarcia z nim umowy o pracę. Wcześniej takie stanowisko u płatnika składek nie

funkcjonowało, a gdy odwołujący stał się niezdolny do pracy, nikt na jego miejsce

nie został zatrudniony na zastępstwo, co więcej skarżący twierdzili, że zastępował

go inny pracownik, który też pozostawał na zwolnieniu lekarskim. Celem procedury

kasacyjnej nie jest uzupełnianie materiału dowodowego ani jego ponowna ocena,

I USK 493/26

5

które usuwają się spod rozeznania kasacyjnego w rozumieniu art. 3983 § 3 i

art. 39813 § 2 k.p.c. Powyższe oznaczało, że skarga kasacyjna nie spełniła

przesłanek wymaganych do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania,

ponieważ powołane w niej twierdzenia i wątpliwości w istocie rzeczy ograniczały się

do polemiki z ustalonym przez Sąd drugiej instancji stanem faktycznym oraz jego

oceną prawną.

Z przytoczonych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono w myśl art. 98 § 1 i 11 k.p.c.

[a.ł]