Sąd Najwyższy nie przyjął skargi ZUS w sprawie zasiłku chorobowego G.T.

Sąd Okręgowy w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z 26 marca 2025 r., XI Ua 4/25, oddalił apelację organu rentowego od

wyroku Sądu Rejonowego w Tychach z 21 listopada 2024 r., IV U 89/23,

zmieniającego decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Rybniku z

28 kwietnia 2023 r. i przyznającego ubezpieczonemu G.T. prawo do zasiłku

chorobowego za okres od 16 lipca do 21 września 2022 r. oraz zwalniającego go z

obowiązku zwrotu pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w kwocie

19.830,75 zł.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ rentowy.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że

skarga jest oczywiście uzasadniona, ponieważ Sąd naruszył konstytucyjne prawo

I USK 511/26

2

do dwuinstancyjnego procesu poprzez odmowę uchylenia zaskarżonego wyroku i

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji.

Skarżący organ wskazał, że jednolita, powszechnie zaakceptowana także w

orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładnia zwłaszcza art. 386 § 4 k.p.c. w

związku z art. 387 § 21 k.p.c. wskazuje jednoznacznie, że sąd drugiej instancji

orzeka na podstawie całości materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie

postępowania przed obiema instancjami oraz, że w treści uzasadnienia sąd ten ma

dać wyraz przyjętej przez siebie podstawie faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia,

wskazując te ustalenia sądu pierwszej instancji, które przyjął za własne oraz

ustalenie faktów, które sąd drugiej instancji uznał za udowodnione, dowodów, na

których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i

mocy dowodowej - to ostatnie w razie zmiany zaskarżonego wyroku sądu pierwszej

instancji. Obowiązek ten wprost wynika z treści wskazanych przepisów, zaś ich

rozumienie jest jednoznaczne i nie wymaga żadnej poszerzonej interpretacji.

Natomiast w przedmiotowej sprawie sfera motywacyjna zaskarżonego apelacją

wyroku w ogóle nie została ujawniona (nie zostało sporządzone uzasadnienie

wyroku Sądu pierwszej instancji), przez co merytoryczne konfrontowanie treści tych

norm z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje jednoznacznie i bez

konieczności dokonywania jakiejkolwiek analizy jurydycznej, że powinności te nie

zostały spełnione. W ocenie skarżącego należy zatem uznać wyrok Sądu

Okręgowego za kwalifikowaną postać naruszenia prawa procesowego, widoczną

bez potrzeby pogłębionej analizy sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną ubezpieczony wniósł o odrzucenie skargi

ewentualnie o jej oddalenia oraz o zasądzenie od organu rentowego kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego

rozpoznania.

I USK 511/26

3

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w

konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją

Sądu Najwyższego.

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Wiosek ten powinien zawierać profesjonalny wywód prawny nawiązujący do

wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z

nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego

(postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06).

Skarżący powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (oczywista

zasadność skargi).

Jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien

zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała.

Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze

skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 marca 2012 r., II PK 294/11,

LEX nr 1214578). Ponadto z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko

powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że

skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość”

zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest

oczywiście uzasadniona. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego

przepisu nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać

kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego

polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

I USK 511/26

4

podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca

2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06,

LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z 1 stycznia

2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774).

Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej

instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast, bez

potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub

stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami

interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r.,

II UK 317/07, LEX nr 453107; z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109;

z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494; z 17

października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r.,

I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu Najwyższego

z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Oznacza to, że we wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne

jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji

jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Przyjmuje się, że nie spełnia

tych wymagań odwołanie się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam

zarzutu dodatkowo określeniem „rażącego”, „ewidentnego”, „kwalifikowanego” lub

„oczywistego”, jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia się oczywistość

wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 lutego

2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr

1511117; z 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). Chodzi zatem o

taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu prawa jest

słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje

jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365).

W kontekście powyższego nie sposób uznać powołanej przez organ rentowy

przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania za zasadną. Organ

I USK 511/26

5

rentowy stoi na stanowisku, iż brak sporządzenia pisemnego uzasadnienia wyroku

Sądu pierwszej instancji, narusza przede wszystkim prawo do dwuinstancyjnego

procesu, zatem Sąd odwoławczy powinien był uchylić zaskarżony wyrok. Tym

czasem brak uzasadnienia wyroku nie może stanowić automatycznej podstawy

wydania orzeczenia kasatoryjnego, skoro Sąd Okręgowy podjął czynności

procesowe zmierzające do odtworzenia rozumowania sądu i rozpoznania zarzutów

apelacyjnych. Uchylenie bowiem zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania może nastąpić wyjątkowo,

gdy stwierdzono nieważność postępowania (art. 386 § 2 k.p.c. w związku z art. 379

k.p.c.) lub w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo

gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w

całości (art. 386 § 4 k.p.c.; postanowienie Sądu Najwyższego z 18 grudnia 2012 r.,

II UZ 58/12, OSNP 2014 nr 1, poz. 14).

Organ rentowy, poza oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej, nie wskazał

na inną przesłankę w postaci potencjalnie istotnych zagadnień prawnych (art. 3989

§ 1 pkt 1 k.p.c.) lub ewentualnej potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących

wątpliwości na gruncie ustaleń faktycznych przedmiotowej sprawy (art. 3989 § 1 pkt

2 k.p.c.). Ponieważ takich, potencjalnie adekwatnych wniosków o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy nie może domyślać się ani poszukiwać

w procedurze przedsądu, przeto wadliwie sporządzona skarga nie nadawała się do

przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania.

Z przytoczonych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Wniosek ubezpieczonego o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego w

postępowaniu kasacyjnym nie podlegał rozpoznaniu wobec wadliwego

sformułowania skutkującego brakiem wniosku w przypadku odmowy przyjęcia

skargi do rozpoznania (art. 98 § 1 k.p.c. a contrario w związku z art. 39821 k.p.c.). W

odpowiedzi na skargę kasacyjną ubezpieczony sformułował jedynie wniosek o jej

odrzucenie lub oddalenie i w takim przypadku zasądzenie od skarżącego na jego

rzecz kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym, tymczasem do

takiego etapu postępowania nie doszło, gdyż Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia

I USK 511/26

6

skargi kasacyjnej do rozpoznania po stwierdzeniu braku spełnienia przesłanek,

warunkujących skierowanie jej do merytorycznego rozpoznania.

[SOP]