Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej w sprawie renty z tytułu niezdolności do pracy

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 9 stycznia 2025 r., III AUa 1872/23

oddalił apelację S.K. (odwołująca się) od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-

Praga w Warszawie z 16 marca 2023 r., VII U 905/21 oddalającego jej odwołanie

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Warszawie (organ

rentowy) z 20 kwietnia 2021 r., znak […], odmawiającej przyznania prawa do renty

z tytułu niezdolności do pracy.

I USK 651/26

2

Sąd Apelacyjny podkreślił, że przedmiotem sporu w sprawie było spełnienie

przez S.K. przesłanek nabycia prawa do renty z tytułu całkowitej lub częściowej

niezdolności do pracy. Odwołująca się nie wykazała uchybień po stronie Sądu

Okręgowego w zakresie dokonania przez ten Sąd oceny sporządzonych w sprawie

opinii biegłych sądowych z zakresu ortopedii: M.G. i P.R. oraz z neurologa B.A.

Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych takich specjalności było uzasadnione

charakterem naruszenia sprawności organizmu odwołującej się i tym samym było

kluczowe do oceny niezdolności do pracy odwołującej się. Sąd Apelacyjny podzielił

stanowisko Sądu pierwszej instancji, który - analizując materiał dowodowy

zgromadzony w aktach sprawy - wskazał, że brak jest podstaw do stwierdzenia

niezdolności do pracy odwołującej się. Wniosków biegłych odwołująca się

skutecznie nie podważyła, koncentrując się w istocie na podnoszeniu odmiennej

oceny stanu zdrowia. Tymczasem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

wymagających oceny stanu zdrowia sąd jest związany opinią biegłych sądowych z

zakresu medycyny. Zdaniem Sądu Apelacyjnego odwołująca się nie podjęła

polemiki ze stanowiskiem biegłych i nie wskazała okoliczności mogących prowadzić

do zakwestionowania formułowanych przez biegłych ocen stanu jej zdrowia. Brak

było zatem podstaw do kwestionowania opinii w oparciu o podnoszoną w

zastrzeżeniach do opinii i apelacji argumentację, co przesądzało o braku

skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Skoro Sąd Okręgowy uznał, że

sporządzone w sprawie opinie biegłych nie budziły wątpliwości i były dostatecznie

wyczerpujące do rozstrzygnięcia kwestii wymagających wiadomości specjalnych, to

brak było podstaw do dopuszczenia i przeprowadzenia kolejnego dowodu z opinii

sporządzonego przez innego biegłego. Zgłaszane przez odwołującą się

zastrzeżenia stanowiące przy tym podstawę do formułowania wniosku o powołanie

innego biegłego należało poczytywać jako przejaw niezadowolenia strony z treści

opinii.

Biorąc pod uwagę długość trwania postępowania, oraz treść

dotychczasowych opinii biegłych sądowych Sąd Apelacyjny uznał, że nie jest

konieczne dalsze prowadzenie postępowania dowodowego. Prowadziłoby to

jedynie do przedłużenia postępowania sądowego. Ponadto złożona nowa

dokumentacja medyczna, jako powstała po dacie wyrokowania przed Sądem

I USK 651/26

3

pierwszej instancji, nie może być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu.

Obejmuje ona okoliczności nieznane nie tylko Sądowi pierwszej instancji ale i

organowi rentowemu. Może ona być podstawą do ustalania obecnego stanu

zdrowia i zdolności do pracy odwołującej się w ewentualnym nowym wniosku

kierowanym do organu rentowego. Stąd też Sąd Apelacyjny pominął wnioski

dowodowe S.K. jako zmierzające do przedłużenia postępowania. Dlatego za

niezasadny uznał zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 57 ust. 1 pkt 1, 2 i 3

w zw. z art. 58 ust. 1, 2, 3 i 4 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U.

z 2015 r. poz. 748 ze zm., dalej jako: ustawa emerytalna). W wyniku

przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, uwzględniającego m.in.

opinie biegłych sądowych z zakresu ortopedii i neurologii, Sąd Okręgowy miał

podstawy do stwierdzenia, że u odwołującej się nie występują schorzenia

powodujące naruszenie sprawności organizmu w stopniu uzasadniającym

zakwalifikowanie jej jako osoby częściowo lub całkowicie niezdolnej do pracy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego złożyła

odwołująca się, zaskarżając wyrok ten w całości, wnosząc o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego, jak również poprzedzającego go

wyroku Sądu Okręgowego dla Warszawy-Pragi i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania temu sądowi w innym składzie oraz zasądzenie od na

rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu jako,

że koszty te nie zostały pokryte przez skarżącego w całości ani w części. Skarga

kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia przepisów postępowania, a

mianowicie: art. 385 oraz art. 378 § 1 w zw. z art. 391 § 1 oraz art. 381 k.p.c. w zw.

z art. 382 k.p.c., polegającego na przyjęciu przez Sąd drugiej instancji za własne

ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego dla Warszawy-Pragi w Warszawie bez

jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty

apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń Sądu pierwszej

instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co skutkowało tym, że zarzuty

apelacyjne nie zostały rozpoznane, a ponadto orzekające dotychczas organy tj.

zarówno Sąd Okręgowy jak i Sąd Apelacyjny oddalił kluczowe dowody

o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłych ortopedy i neurologa

I USK 651/26

4

w sytuacji, gdy dotychczas wydane opinie były niekompletne i nie odnosiły się do

faktycznego stanu zdrowia skarżącej.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został uzasadniony

tym, że sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, to jest istnieje konieczność

rozpatrzenia naruszenia przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 378 § 1

oraz art. 385 w zw. z art. 391 oraz art. 378 § 1, art. 381 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c.,

polegającego na przyjęciu przez sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych

sądu pierwszej instancji bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii,

w sytuacji gdy zarzuty apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń

sądu pierwszej instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym oddaleniu

wniosków o przeprowadzenie dowodu z dodatkowych opinii biegłych ortopedy i

neurologa w sytuacji, gdy dotychczas wydane opinie były niekompletne i nie

odnosiły się do faktycznego stanu zdrowia skarżącej, bowiem dotychczasowi biegli

tylko powielali wnioski uprzednio wydanych opinii.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującej się nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zagadnieniem prawnym w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy, który nie został do tej pory

bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania

którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające (postanowienie Sądu

Najwyższego z 4 sierpnia 2021 r., III USK 172/21, LEX nr 3395962).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotne zagadnienie prawne

jako przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ujęta w art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c. powinno bezpośrednio wynikać z ustaleń faktycznych stanowiących

podstawę zaskarżonego orzeczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z 12

czerwca 2019 r., II UK 236/18, LEX nr 2685498; z 17 listopada 2025 r., III PSK

73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo), powinno dotyczyć przepisów

ujętych w podstawach skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z 19

października 2012 r., III PK 28/12, LEX nr 1619794), a jego rozstrzygnięcie powinno

I USK 651/26

5

mieć wpływ na wynik sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego: z 9 marca 2011 r.,

II PK 10/11, LEX nr 1646567; z 27 marca 2008 r., III UK 123/07, LEX nr 461719

oraz z 18 stycznia 2008 r., II PK 276/07, LEX nr 442723). Jednocześnie, problem

przedstawiony jako istotne zagadnienie prawne nie może sprowadzać się do

zwykłej wykładni i stosowania prawa (postanowienia Sądu Najwyższego: z 16

marca 2009 r., III UK 90/08, LEX nr 707909 i z 16 marca 2009 r., III UK 91/08, LEX

nr 707910) ani sprowadzać się do wątpliwości skarżącego odnośnie do

prawidłowości rozstrzygnięcia jego indywidualnej sprawy (postanowienie Sądu

Najwyższego z 12 czerwca 2019 r., II UK 236/18, LEX nr 2685498). O istnieniu

istotnego zagadnienia prawnego można mówić wtedy, gdy objęty jego zakresem

problem prawny ma znaczenie uniwersalne dla rozstrzygania innych spraw.

Dlatego, jeżeli skarżący jako przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego, to powinien zagadnienie to przedstawić przez jego sformułowanie z

przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało, przytoczyć

argumenty prawne prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a także wykazać,

że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia

rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej (postanowienie Sądu

Najwyższego z 4 sierpnia 2021 r., III USK 172/21, LEX nr 3395962 i powołane tam

orzecznictwo). Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek

o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez określenie przepisów

prawa, w związku z którymi zostało sformułowane i wskazanie argumentów, które

prowadzą do rozbieżnych ocen. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych

wątpliwości co do określonego przepisu (normy) lub zespołu przepisów (norm), albo

szerzej i bardziej ogólnie - wątpliwości co do pewnego uregulowania prawnego

(instytucji prawnej). Sformułowane zagadnienie powinno odwoływać się w sposób

generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej

wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju

jurysprudencji i prawa pozytywnego (postanowienie Sądu Najwyższego z 17

listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo).

Skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale także - w

uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację

I USK 651/26

6

wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu prawnego w

sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia

tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez Sąd drugiej

instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25,

LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo). Nie wystarczy zatem samo

sformułowanie pytania do Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z

17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo).

Jak już wyjaśniono w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. postanowienie

Sądu Najwyższego z 6 listopada 2019 r., III UK 12/19, LEX nr 3226118), żądanie

dodatkowej opinii biegłego jest uzasadnione wówczas, gdy przedstawiona

uprzednio opinia jest niezupełna, niejasna lub występuje rozbieżność między

sporządzonymi w sprawie opiniami biegłych. Przyczyny takiej nie stanowi natomiast

to, że wynik opinii jest odmienny od oczekiwań strony. Dokonana przez Sąd

odwoławczy ocena okoliczności faktycznych i związana z tym wykładnia (wyrażona

w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) mieszczą się w granicach uznania

sędziowskiego. Podnoszone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania argumenty stanowią zatem polemikę z oceną dowodów i wynikającymi

z niej ustaleniami faktycznymi. Tymczasem zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz

art. 39813 § 2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalania faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Ponadto, zarówno wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jak i

podstawy skargi kasacyjnej obejmują wyłącznie przepisy prawa procesowego.

Wymaga podkreślenia, że aby zarzut naruszenia przepisów postępowania mógł

doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, konieczne jest wykazanie

istotnego wpływu owego naruszenia na wynik sprawy. Nie chodzi przy tym o czysto

teoretyczną możliwość takiego wpływu deklarowaną przez skarżącego, lecz o

wykazanie, że w okolicznościach danej sprawy ten wpływ był realny. W

okolicznościach przedmiotowego postępowania oznacza to, że skarżąca przy

pomocy zarzutów naruszenia przepisów postępowania powinna zmierzać do

wykazania, że wadliwość procedowania przez Sąd drugiej instancji była na tyle

istotna, że doprowadziła do błędnego zastosowania przepisu (przepisów) prawa

I USK 651/26

7

materialnego będącego właściwą podstawą rozstrzygnięcia zawartego w

zaskarżonym orzeczeniu. Wynik sprawy bowiem, to jej rozstrzygnięcie, które jest

oparte na przepisach prawa materialnego zastosowanych w ramach subsumcji

ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod właściwy przepis. Innymi słowy,

zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogą być celem samym w sobie,

lecz muszą służyć wykazaniu błędnego zastosowania przepisu prawa

materialnego, który stanowi rzeczywistą podstawę prawną rozstrzygnięcia. Dlatego

powołanie przez skarżącą w podstawie zaskarżenia wyłącznie zarzutów

procesowych uniemożliwia Sądowi Najwyższemu dokonanie oceny kasacyjnej w

zakresie tego, czy w postępowaniu odwoławczym rzeczywiście wystąpiły braki o tak

znacznym ciężarze gatunkowym, który rodziłby konieczność uchylenia

zaskarżonego orzeczenia Sądu drugiej instancji i przekazania sprawy temu Sądowi

do ponownego rozpoznania. Jeśli bowiem skarżąca nie zarzuciła w swojej skardze

kasacyjnej obrazy jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego stanowiącego

podstawę wyrokowania Sądu drugiej instancji, to w konsekwencji nie jest możliwa

ocena, czy sugerowane naruszenie przepisów prawa procesowego mogło mieć -

rzeczywiście - istotny wpływ na wynik sprawy (zob. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego z 19 grudnia 2018 r., I UK 487/17; z 27 maja 2020 r., III UK 363/19; z

26 sierpnia 2021 r., III USK 204/21; z 13 października 2021 r., III USK 267/21; z 14

grudnia 2022 r., III USK 30/22; z 26 kwietnia 2022 r., III USK 378/21; z 26 kwietnia

2022 r., III USK 390/21; z 27 stycznia 2026 r., I PSK 141/26, LEX nr 4018704.).

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania.

[SOP]