Spór o wypłatę emerytury,, 77 tys. zł. Sąd zasądził

Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 czerwca 2025 r. oddalił

apelację wniesioną przez J.B. od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia

30 września 2024 r., oddalającego odwołanie ubezpieczonego od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Zielonej Górze z 27 czerwca 2024 r.

ustalającej J.B. zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od 9 czerwca 2024 r.,

tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego (pkt I.), a w pkt II. wniosek odwołującego J.B.

I USK 652/26

2

o zwrot uiszczonych składek w kwocie 77 150,25 złotych oraz zwaloryzowanego

kapitału początkowego w kwocie 210 516,22 złotych przekazującego do Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Zielonej Górze celem rozpoznania.

J.B. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 3

czerwca 2025 roku, zaskarżając ten wyrok w całości i zaskarżonemu orzeczeniu

zarzucając:

a) naruszenie prawa procesowego poprzez powołanie się na orzecznictwo

sądowe niezwiązane z przedmiotem sporu lub dotyczące osób posiadających

emeryturę wojskową, oraz

b) naruszenie prawa materialnego poprzez uznanie, iż:

- „w przedmiotowym przypadku, gdy ubezpieczony po 20 - 25 latach aktywności

zawodowej i stwierdzeniu inwalidztwa, skutkującego niezdolnością do pełnienia

dotychczas wykonywanej służby uzyskał emeryturę policyjną i później był aż do

ukończenia 65 lat zatrudniony na podstawie stosunku pracy i mimo uiszczania w tym

czasie składek emerytalnych od otrzymywanego wynagrodzenia i przyznania na tej

podstawie prawa do emerytury odmówiono mu wypłacania tego świadczenia, nie

powinno mu się zwrócić pobranych składek, których pobieranie odbyło się na

zasadzie wypełniania ustawowego obowiązku, lecz bez możliwości ich zwrotu, jak i

-

nie narusza podstawowych zasad praworządności dalsze pobieranie składek

emerytalnych od nadal wykonywanej pracy na zasadzie umowy o pracę - w sytuacji,

gdy na pewno nie będzie się na ich podstawie ustalać prawa do emerytury lub

zwiększać wysokość otrzymywanego świadczenia”

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż w sprawie

1. występują istotne zagadnienia prawne, to jest:

1. czy w przypadku pobierania u osoby zatrudnionej na podstawie stosunku pracy w

okresie poprzedzającym osiągnięcie wieku emerytalnego składek emerytalnych i

wydania decyzji o przyznaniu prawa do emerytury pracowniczej z jednoczesnym

zawieszeniem wypłaty świadczenia (bez wskazania warunku rozpoczęcia wypłaty),

co dotyczy pobierającego emeryturę policyjną przy uznaniu za niezdolnego do

dalszego zatrudnienia w odpowiedniej służbie, powinno się: - zwrócić pobrane

składki w wysokości zwaloryzowanej, jak i - nie pobierać składek w ogóle,

2. czy w przypadku uzyskania prawa do emerytury wypłacanej przez Zakład

Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji -- za okres

zatrudnienia do 31 lipca 2004 roku i podjęciu następnie pracy na podstawie

stosunku pracy i uzyskaniu po ukończeniu 65 lat decyzji o przyznaniu prawa do

emerytury pracowniczej, wypłacanie tylko jednego z dwóch słusznie

wypracowanych świadczeń emerytalnych, uzyskanych zgodnie z obowiązującymi

I USK 652/26

3

przepisami, narusza zasadę równego traktowania świadczeń emerytalnych,

należnych z tytułu zatrudnienia w różnych okresach czasu, gdzie w każdym

przypadku w związku z zatrudnieniem były pobierane z tytułu uzyskiwanego

zatrudnienia składki i inne świadczenia na rzecz organu rentowego, przy czym w

przypadku zatrudnienia na zasadzie pracowniczej nie są one zwracane

ubezpieczonemu, w związku z niemożnością wypłacania świadczenia

emerytalnego, oraz

3. czy w przypadku uzyskiwania świadczenia emerytalnego wypłacanego przez

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w postaci emerytury policyjnej,

przy uznaniu za niezdolnego do służby w instytucji podległej temu ministerstwu i

zatrudnieniu następnie na podstawie stosunku pracy, gdzie po osiągnięciu 65 lat

przez mężczyznę odmówiono wypłacania przyznanej na podstawie pobranych

składek emerytury i nie zwrócono tych składek i nadal się je pobiera, powinno się: -

zwrócić uiszczone składki i zwaloryzowany kapitał początkowy, jak i - nie

pobierać składek w przypadku kontynuowania zatrudnienia;

2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości,

to jest czy w przypadku zawieszenia wypłaty świadczenia emerytalnego

przyznanego na skutek pobierania w trakcie pobierania na zasadzie stosunku pracy

składek emerytalnych i osiągnięciu przez mężczyznę wieku 65 lat - gdy

ubezpieczony otrzymuje już emeryturę policyjną przyznaną na podstawie

przepracowania określonej ilości lat i uznaniu za niezdolnego do służby i

nieokreślenia warunku pobierania świadczenia powinno się: - zwrócić pobrane

składki i zwaloryzowany kapitał początkowy, jak i - nie pobierać składek w przypadku

trwania stosunku pracy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o wydanie postanowienia

odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w razie

nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie skargi kasacyjnej z uwagi na brak

uzasadnionych podstaw; w obu przypadkach wniósł o zasądzenie od skarżącego na

rzecz pozwanego organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za

opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia

się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

I USK 652/26

4

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada

również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi

kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania

i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z

okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego

uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc

pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi

przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem

zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji

kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze

element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa,

nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących

podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Wypada również przypomnieć, że w przypadku powoływania się na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, w uzasadnieniu wniosku

(sporządzonym odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych) winno zostać

sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione argumenty prawne, które

wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Zgodnie ze

stanowiskiem jednolicie wyrażanym w judykaturze, oznacza to w praktyce,

że zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie:

1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym

sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie

z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), 2) być przedstawione w

sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie

uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i

rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr

478179), 3) pozostawać w związku z rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć

zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości.

I USK 652/26

5

Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie

występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie

precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o

występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy

przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd

Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z

odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467, czy też z

dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468).

Natomiast przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na potrzebę

wykładni przepisów prawa rodzi po stronie skarżącego obowiązek określenia, które

przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają

związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności w

orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia

2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10). Ponadto konieczne jest

opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie argumentów, które prowadzą

do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji

interpretacyjnej (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada

2003 r., II UK 184/03, z dnia 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04, czy też z dnia

17 grudnia 2007 r., I PK 233/07). W przypadku powoływania się na rozbieżności w

orzecznictwie konieczne jest także, choćby przykładowe, wskazanie orzeczeń, w

których ten sam przepis prawa byłyby odmiennie wykładany. Należy również

podkreślić, iż nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c.) ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia

prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych

orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego

poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK

230/02, OSNP – wkładka z 2003 r. nr 13, poz. 5).

Oceniając wniosek skarżącego przy uwzględnieniu wyżej opisanych kryteriów

Sąd Najwyższy stwierdza przede wszystkim, że we wniosku o przyjęcie skarżący

wskazuje na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, jak i potrzebę

wykładni bez wskazania, które przepisy tej wykładni wymagają. Nie sposób

sformułować w sposób prawidłowy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej bez

I USK 652/26

6

odwołania się choćby do jednego przepisu prawa materialnego lub procesowego.

Każda z przesłanek skargi, to jest oczywista zasadność skargi, występowanie

istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzeba wykładni jako okoliczności

uzasadniające rozpoznanie kasacji muszą dotyczyć treści przepisów, które były

(powinny być) zastosowane w sprawie. Konieczne wymaganie konstrukcyjne skargi

jest spełnione tylko wówczas, gdy jej autor wskaże, jakiego przepisu (przepisów)

prawa dotyczy to twierdzenie, a także przedstawi jurydyczną argumentację

wykazującą możliwość różnorodnej oceny problemu zawartego w kwestiach

określonych przez skarżącego jako istotne zagadnienia prawne, a także

zaprezentuje wątpliwości (które muszą być poważne) uzasadniających potrzebę

dokonania wykładni wymienionych tam przepisów.

Niezależnie od podniesionych braków konstrukcyjnych zawartych w skardze

kasacyjnej i przyjmując z kontekstu wywodów skarżącego, że w istocie domaga się

on wykładni art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, należy wyjaśnić, że

przedstawiony problem wykładni art. 95 ustawy emerytalnej został już rozstrzygnięty

w powołanej przez Sąd Apelacyjny i znanej w związku z tym skarżącemu uchwale

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2021 r., III UZP 7/21

(LEX nr 3274620), która usunęła występującą we wcześniejszym orzecznictwie

rozbieżność. Wyrażono w niej pogląd prawny, zgodnie z którym ubezpieczonemu,

który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 2 stycznia 1999 r. i

który pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75% podstawy jej wymiaru obliczoną

bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z tytułu których jest

uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca

się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez uprawnionego (art. 95 ust. 1

i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku

z art. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy

zawodowych oraz ich rodzin, Dz.U. z 2020 r., poz. 586 z późn. zm.; zwanej "ustawą

o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy").

Sąd Najwyższy w motywach tej uchwały zgodził się między innymi ze

stanowiskiem, że przyjęcie założenia, zgodnie z którym dyferencjacja uprawnień

żołnierzy w zakresie prawa do wypłaty świadczeń emerytalnych w zbiegu jest

związana wyłącznie z datą powołania ich do służby wojskowej (przed i po 1 stycznia

1999 r.) i stanowi jej konsekwencję, oznaczałoby ich nierówne traktowanie.

I USK 652/26

7

Inaczej jednak ten problem musi być postrzegany, gdyby założyć, a założenie takie

jest w pełni uprawnione, że nie chodzi w nim o samą datę powołania do służby jako

determinantę różnych uprawnień w przypadku zbiegu prawa do świadczeń

emerytalnych, lecz o to, że te dwie grupy żołnierzy były objęte w okresie odbywania

służby wojskowej różnymi systemami emerytalnymi, co data powołania ich do służby

jedynie ilustruje. Okoliczność ta, polegająca na wprowadzeniu od 1 stycznia 1999 r.

systemu "zdefiniowanej składki" w miejsce systemu "zdefiniowanego świadczenia" i

związane z tym istotne różnice w zakresie unormowania sposobu opłacania składek

na powszechne ubezpieczenie społeczne przez żołnierzy powołanych do służby do

1 stycznia 1999 r., jak i po tym dniu, nie może pozostać bez znaczenia dla ustalania

zakresu podmiotów, którym przysługuje równe traktowanie. Może ona bowiem

zostać uznana za istotną cechę różniącą te podmioty. Taką cechą może być też

zróżnicowanie ze względu na zachowaną w stosunku do jednej tylko grupy żołnierzy

(przynajmniej potencjalną) możliwość zwiększenia emerytury wojskowej przez

doliczenie do wysługi emerytalnej "stażu cywilnego". Wówczas sytuacja prawna tych

żołnierzy mogłaby być oceniana co najwyżej jako jedynie podobna do żołnierzy

powołanych do służby po dniu 1 stycznia 1999 r. Podobieństwo obu tych grup

polegałoby natomiast wyłącznie na tym, że jedni i drudzy są żołnierzami

zawodowymi, ale posiadającymi różne uprawnienia w zakresie sposobu obliczania

emerytur.

Niezależnie jednak od tego, które z tych założeń zostałoby przyjęte, możliwa

jest skuteczna obrona - jako dozwolonego - naruszenia zasady równości przy

uwzględnieniu "testu" wynikającego z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.

Po pierwsze bowiem, celem oraz treścią wprowadzonego przez ustawodawcę

zróżnicowania jest "wpasowanie" żołnierzy pozbawionych prawa do wzrostu

emerytury wojskowej z tytułu doliczenia "stażu cywilnego" w nowy system

ubezpieczeń społecznych bazujący na zdefiniowanej składce, która w dużym stopniu

oznacza realizację zasady wzajemności składki i prawa do świadczenia oraz

abstrahuje od solidarnościowego charakteru świadczeń zabezpieczeniowych.

Po drugie, moment wprowadzenia omawianej dyferencjacji wskazuje na

związanie jej z przyjętym w ustawie emerytalnej procesem stopniowego wygaszania

dotychczasowych uprawnień emerytalnych na rzecz jednolitego, nowego

powszechnego systemu. Proces ten jest zaś w pełni akceptowany zarówno w

orzecznictwie, jak i w doktrynie prawa ubezpieczeń społecznych (por.m.in. wyroki

I USK 652/26

8

Trybunału Konstytucyjnego: z 22 czerwca 1999 r., K. 5/99, OTK ZU 1999 Nr 5, poz.

100, z 4 stycznia 2000 r., K. 18/99, OTK ZU 2000 Nr 1, poz. 1 oraz K. 1/00, OTK

2000 Nr 6, poz. 185 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 16 czerwca 2011 r.,

III UK 217/10, LEX nr 950438 i z 26 kwietnia 2016 r., I UK 151/15, LEX nr 2050671).

Wprawdzie ów proces stopniowego wygaszania "starych" uprawnień emerytalnych

w ustawie emerytalnej został oparty przede wszystkim na wieku (a konkretnie dacie

urodzenia) świadczeniobiorców, jednakże łatwo założyć jego adekwatność także w

odniesieniu do daty powołania do służby decydującej o zakresie regulacji

zaopatrzeniowych, zwłaszcza że drugim z czynników powodujących eliminację

dotychczasowego ("starego") sytemu emerytalnego jest określona w ustawie data

graniczna przypadająca na dzień 31 grudnia 2008 r. (por. art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy

emerytalnej).

Po trzecie, wspomniana dyferencjacja ma charakter proporcjonalny, gdyż

bilansuje ją (omówiona wcześniej) regulacja art. 18i ustawy o zaopatrzeniu

emerytalnym żołnierzy.

Po czwarte, trudne do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości społecznej

byłoby postawienie jednych żołnierzy powołanych do służby przed 2 stycznia 1999 r.

w sytuacji lepszej (a przez to nierównej) od takich samych żołnierzy, którym wzrost

emerytury wojskowej z tytułu uwzględnienia samych okresów służby pozwalałby na

uzyskanie tego świadczenia w wysokości tylko nieznacznie niższej niż 75%

podstawy wymiaru (na przykład 74%).

Sąd Najwyższy w obecnym składzie w pełni aprobuje kierunek wykładni

art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej przyjęty w omówionej uchwale powiększonego

składu Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r. (III UZP 7/21). Nie dostrzega też we

wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania żadnych

argumentów, które uzasadniałyby jego zmianę. Sąd Najwyższy zauważa

równocześnie, że Sądy meritii dokonały rozstrzygnięcia w sprawie opierając się

właśnie na wykładni ww. przepisów prawa zgodnej z powołaną uchwałą.

Ostatecznie Sąd Najwyższy zauważa również, że ubezpieczony domaga się

od pozwanego kwoty składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem

waloryzacji 77.150,28zł albo kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego

wynoszącego 210.516,12zł. Wymaga podkreślenia, że z ukształtowanego

orzecznictwa Sądu Najwyższego co do zakresu kontroli sądu w postępowaniu w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wynika jednoznacznie, że odwołanie

I USK 652/26

9

od decyzji organu rentowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych pełni

wprawdzie rolę pozwu i wszczyna postępowanie sądowe (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 19 czerwca 1998 r., II UK 105/98, OSNAPiUS 1999 Nr 16, poz.

529 oraz z dnia 26 września 2005 r., II UZ 52/05, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 254),

jednakże przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od

decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji,

spornych między stronami, a poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może

zaistnieć (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99,

OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 601 oraz z dnia 25 maja 1999 r., II UKN 622/99,

OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 591). W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od

której wniesiono odwołanie (art. 4779 k.p.c., art. 47714 k.p.c.; por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15,

poz. 601; z dnia 20 stycznia 2010 r., II UZ 49/09, LEX nr 583831; z dnia 22 lutego

2012 r., II UK 275/11, LEX nr 1215286 czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23

kwietnia 2010 r., II UK 309/09, LEX nr 604210), w granicach jej treści i zakresu

odwołania. Dla przedmiotowej sprawy oznacza to, że zakres jej rozpoznania

ogranicza się do treści decyzji organu rentowego z 27 czerwca 2024 r. ustalającej

J.B. zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od 9 czerwca 2024 r., tj. od

osiągnięcia wieku emerytalnego i zawieszającej jej wypłatę.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono

stosownie do art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c..

[SOP]