Sąd Najwyższy nie przyjął skargi spółki o składki zleceniobiorcy emeryta

Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 21 maja 2025 r., oddalił

apelację H. Sp. z o.o. Sp. k. w G. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia

7 czerwca 2024 r., oddalającego odwołanie Spółki od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych, […] Oddział w Poznaniu z 26 czerwca 2023 r., stwierdzającej, że K. T.

podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu

od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. jako osoba wykonująca pracę na

podstawie umowy zlecenia u płatnika składek H. Sp. z o.o. sp. k. oraz ustalającej,

że podstawy wymiaru składek w miesiącu luty, marzec oraz maj 2020 r. i od lipca

do grudnia 2020 r.; od lutego do kwietnia 2021 r. i od czerwca do grudnia 2021 r.

I USK 702/26

2

Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że emeryt, rencista wykonujący

umowę zlecenie, pozostający jednocześnie w stosunku pracy, może nie być objęty

ubezpieczeniami z tytułu wykonywania umowy zlecenia wyłącznie wówczas, gdyby

wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu

pozostawania w stosunku pracy osiągnęła, w przeliczeniu na jeden miesiąc, kwotę

określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 350, dalej jako

ustawa systemowa). Taki też pogląd prezentuje Sąd Najwyższy (zob. wyroki z dnia

21 marca 2019 r., II UK 548/17; z dnia 27 kwietnia 2021 r., II USKP 37/21 oraz

postanowienie z dnia 20 września 2023 r., I USK 25/5/23).

Powyższej oceny nie zmienia ustalenie, że ubezpieczony jest uprawniony do

emerytury policyjnej. Tym samym skoro był zatrudniony w Spółce na część etatu a

jego wynagrodzenie było niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę, to

podlega ubezpieczeniu społecznemu.

Skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik Spółki, zaskarżając wyrok Sądu

Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazał na jej

oczywistą zasadność oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. W ocenie

skarżącego, ubezpieczony, który miał ustaloną emeryturę, a nadto był zatrudniony

u innego niż odwołujący się podmiotu na podstawie umowy o pracę w niepełnym

wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem niższym niż minimalne, nie podlega

obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu

wykonywania umowy zlecenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawa z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. jest jednolicie rozumiana w

orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365; z dnia 28 marca 2007 r., II

CSK84/07, LEX nr 315351). Dlatego skarżącego obciążał obowiązek

przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na

zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do

I USK 702/26

3

rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne

wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 8 lipca

2009 r., I CSK 111/09, LEX nr 570112; z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/06, LEX

nr 950814). Nie można uznać, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów

prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej

przez skarżącego, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego

poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK

220/08, LEX nr 523522 oraz z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP

wkładka 2003 Nr 13, poz. 5). Analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania (i jego uzasadnienia) wskazuje, że ten element skarżący potraktował

dość swobodnie. Przede wszystkim nie dokonał wykładni prawa, wskazując na

możliwe jego skutki, lecz ograniczył się do zaprezentowania własnego poglądu.

Taki rezultat gubi publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej.

Po wtóre, orzekające w sprawie sądy wyjaśniły, jak należy interpretować

sporne przepisy, a dla przeciwwagi pełnomocnik Spółki nie przedstawił innych

judykatów, które wskazywałby na konieczność wypowiedzi Sądu Najwyższego.

W końcu w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia: z dnia 16 lutego

2023 r., II USK 35/22; z dnia 11 stycznia 2023 r., II USK 170/22, z dnia 16 lutego

2023 r., II USK 35/22 oraz 23 kwietnia 2025 r., II USK 11/25) przyjęto, że ocena

sytuacji prawnej zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty,

pozostającego w stosunku pracy, dokonywana z uwzględnieniem regulacji art. 9 ust.

2c ustawy systemowej powinna „wyprzedzać” ocenę dokonywaną wyłącznie na

podstawie art. 9 ust. 4a tej ustawy. W praktyce z możliwością zastosowania zasady,

w myśl której zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w

stosunku pracy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu

wykonywania umowy zlecenia, będziemy mieli zatem do czynienia wtedy, gdy

podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w

stosunku pracy osiągnie kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a (to znaczy kwotę

minimalnego wynagrodzenia za pracę), na co jednoznacznie wskazuje brzmienie

zdania drugiego art. 9 ust. 2c in fine, które nie określa przecież wymienionych tam

„innych tytułów”, a zatem obejmuje także osoby pozostające w stosunku pracy.

Natomiast, gdy podstawa wymiaru składek z tytułu pozostawania w stosunku pracy

I USK 702/26

4

będzie niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, zleceniobiorca

uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy będzie podlegał

obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym również z tytułu wykonywania umowy

zlecenia.

Pojęcie „oczywistego naruszenia prawa” należy do sfery obiektywnej i

wymaga wykazania, że podniesione zarzuty naruszenia podstaw zaskarżenia były

ewidentnie zasadne bez potrzeby dokonywania szczegółowej lub ponownej

weryfikacji kontestowanego stanu faktycznego. Krótko mówiąc, chodzi o ułomne

rozstrzygnięcie, które powinno być widoczne od razu. Tymczasem zestawienie

argumentacji, jaką posłużył się Sąd odwoławczy oraz skarżący nie prowadzi do

akceptacji poglądu, iż w sprawie doszło do elementarnego naruszenia prawa.

Dlatego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

AGM

[a.ł]