Ubezpieczony dostanie 1800 zł od ZUS, bo Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi organu rentowego

Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 30 grudnia 2024 r. oddalił

odwołanie L. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Olsztynie

z dnia 29 lutego 2024 r., stwierdzającej, ż ubezpieczony jest dłużnikiem organu

rentowego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 17 czerwca 2025 r. zmienił

zaskarżone orzeczenie i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych, Oddział w Olsztynie oraz stwierdził, że L. W. nie ma obowiązku

opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne: (-) z tytułu działalności

I USK 743/26

2

prowadzonej jako wspólnik S. spółki z.o.o. spółka komandytowa za okres od 1

stycznia 2021 r. do 30 listopada 2023 r.; (-) z tytułu działalności prowadzonej jako

wspólnik jednoosobowej S. spółki z.o.o. za okres od 17 maja 2022 r. do 30

listopada 2023 r. (pkt I); oddalił apelację w pozostałym zakresie (pkt II) i orzekł o

kosztach procesu (pkt III).

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył w części (pkt I i III) skargą kasacyjną

pełnomocnik organu rentowego. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazał, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, a zarazem,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik odwołującego się wniósł o

wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie na

jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien

wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w

powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym,

że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje

potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

W tym kontekście należy wskazać, że podstawowym celem instytucji

przedsądu jest ustalenie, czy w skardze kasacyjnej podniesiono okoliczności,

których rozważenie przez Sąd Najwyższy będzie wkładem w rozwój prawa i

zapewnienie jednolitości jego sądowej wykładni. Tylko wtedy wykazany zostaje

publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147; oraz z

I USK 743/26

3

9 listopada 2005 r., V CSK 70/05). Wymaganie dotyczące przedstawienia

okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ma

umożliwić stronie wnoszącej skargę kasacyjną przekonanie Sądu Najwyższego o

istnieniu przesłanek, na których opiera się wstępne badanie skargi pod kątem

przyjęcia jej (dopuszczenia jej) do rozpoznania (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06). Dla spełnienia obowiązku

określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest przedstawienie argumentacji

przekonującej o potrzebie przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. należy

zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego trzeba uznać,

iż wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów

prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego

brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o

takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art.

3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z dnia 25

lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109, z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01,

OSNAPiUS 2002 nr 20 poz. 494, z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01,

OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437, z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP

2004 nr 6, poz. 100, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK

218/07, LEX nr 375616).

W tym kontekście należy podkreślić niekonsekwencję we wskazywaniu

przesłanek uzasadniających przyjęcie skargę kasacyjną do rozpoznania. Skarżący

podnosi bowiem, że skarga jest oczywiście uzasadniona, zarazem wskazując, iż

istnieje potrzeba wykładni określonych przepisów prawnych wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów. Tymczasem te przesłanki są w swej istocie

niezbieżne: albo naruszenie danych przepisów jest oczywiste i widoczne prima

facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, albo też ich

zastosowanie wymaga interwencji interpretacyjnej Sądu Najwyższego. W tym

drugim przypadku konieczne jest przywołanie rozbieżnych – w opinii skarżącego –

orzeczeń, przy czym rozbieżność ta musi wynikać z odmiennej interpretacji

I USK 743/26

4

przedmiotowych przepisów prawa, a nie odmiennych okoliczności faktycznych lub

prawnych poszczególnych spraw.

Abstrahując jednak od tejże niekonsekwencji, a odnosząc się do potrzeby

dokonania przez Sąd Najwyższy wykładni przepisów przede wszystkim wskazać

należy, że Sąd Najwyższy wypowiedział się już w przedmiotowej kwestii. W

znanym skarżącemu, bo przywołanym w skardze, wyroku z dnia 19 czerwca 2024

r., I USKP 140/23, Sąd Najwyższy dokonał wykładni gramatycznej przepisów art.

82 ust. 1, 3 i 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze

środków publicznych. Sąd Najwyższy uznał, że zgodnie z ich brzmieniem

warunkiem uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne z każdego tytułu jest

uzyskiwanie przychodów z tych tytułów (rodzajów działalności). W konsekwencji

brak takich przychodów nie powoduje obowiązku opłacania składek od

nierodzącego przychodu tytułu/rodzaju działalności. W przywołanym wyroku Sąd

Najwyższy podkreślił, że wykładnia literalna przedmiotowych przepisów nie

powinna budzić wątpliwości, zwłaszcza że w prawie ubezpieczeń ze względu na

swoją istotę i konstrukcję przepisy te podlegają wykładni ścisłej. Nie powinno się

więc stosować do nich wykładni celowościowej, funkcjonalnej lub aksjologicznej w

opozycji do wykładni językowej, jeżeli ta ostatnia prowadzi do jednoznacznych

rezultatów interpretacyjnych, a zatem nie można ich poddawać ani wykładni

rozszerzającej, ani zawężającej, modyfikującej. Sąd Najwyższy wskazał przy tym,

że taka wykładnia jest już utrwalona w orzecznictwie sądów powszechnych (także

przywoływanego w skardze), które zgodnie przyjmują, że obowiązek uiszczania

składek w przypadku zbiegu powstaje dopiero po osiągnięciu przychodu z danego

tytułu / rodzaju działalności.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 3989 § 2

k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.

AGM

[a.ł]

I USK 743/26

5