Sąd Najwyższy nie przyjął skargi o rekompensatę za pracę w szczególnych warunkach

Decyzją z dnia 5 czerwca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w Rzeszowie, odmówił C.A. prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach

szczególnych, gdyż w ocenie organu rentowego wnioskodawca nie spełnił warunków

określonych w art. 21 z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

(jednolity tekst: Dz. U. z 2023 r. poz. 164 z późn. zm.), bowiem nie udowodnił

wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.

Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu wyrokiem z dnia 14 lutego 2024 r. oddalił

odwołanie. Następnie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2025 r., Sąd Apelacyjny w

Rzeszowie oddalił apelację ubezpieczonego. Sąd ten, po przeprowadzeniu

postępowania dowodowego, doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do

uwzględnienia do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia

I USK 763/26

2

odwołującego się w H. Sp. z o.o. od dnia 7 listopada 2001 r. do dnia 31 grudnia

2008r., to jest 7 lat 1 miesiąc i 24 dni, ponieważ nie wykonywał on stale i w pełnym

wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,

a zatem nie legitymuje się wymaganym ustawowym okresem pracy w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze uprawniającym do rekompensaty.

W skardze kasacyjnej ubezpieczony wskazał na naruszenie art. 378 § 1 k.p.c.

w związku z art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie

wszystkich zarzutów apelacji oraz art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych w

związku z niewłaściwym rozumieniem pojęcia pracy, o której mowa w pkt 25 Działu

XIV Wykazu A Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. nr 8, poz. 43) przez ich błędną wykładnię

i niezastosowanie, co doprowadziło do nieuzasadnionego oddalenia apelacji.

Zdaniem odwołującego się skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do

rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni wskazanych przepisów prawnych

wywołujących - o czym, świadczy zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok sądu

pierwszej instancji - rozbieżności w orzecznictwie sądów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów uzasadniających jej przyjęcie do

rozpoznania.

Na wstępie warto wskazać, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest

sądem zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia

przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi

kasacyjnej element interesu publicznego. Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym

środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być

uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza

indywidualny interes skarżącego, a leżącymi w interesie powszechnym.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku

prawnego przed dowolnością orzekania, oraz zapewnieniu jednolitości orzecznictwa

sądowego w takich sprawach, w których możliwe jest dokonanie zasadniczej

wykładni przepisu prawa, mającej walor generalny i abstrakcyjny (postanowienie

I USK 763/26

3

Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2009 r., II CSK 13/09; wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 23 lutego 2006 r. II CSK 126/05). W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona.

Odwołanie się do przesłanki potrzeby wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne

wątpliwości (ze wskazaniem, na czym te poważne wątpliwości polegają), nie

doczekał się wykładni, bądź że jego niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w

orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć (postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz. 151). Zauważyć

należy, że o rzeczywistych rozbieżnościach w judykaturze można mówić tylko

wówczas, gdy brak zgodności rozstrzygnięć dotyczy takich samych lub bardzo

zbliżonych stanów faktycznych, co skarżący powinien wykazać (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 577/17, LEX nr 2497710). Powołanie

się na rozbieżności w orzecznictwie wymaga przytoczenia i poddania analizie

rozbieżnych orzeczeń sądów w celu wykazania, że rozbieżności te mają swoje źródło

w różnej wykładni przepisu, bądź też przedstawienia argumentów wskazujących, że

wykładnia przeprowadzona przez sąd drugiej instancji sprzeczna jest z jednolitym

stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2018 r., III UK 123/17, LEX nr 2496319). Nie może

być mowy o rozbieżności w orzecznictwie wtedy, gdy wprawdzie w pewnej fazie

stosowania jakiegoś przepisu przez sądy, a zwłaszcza przez Sąd Najwyższy, doszło

do rozchwiania wykładni albo wyraźnych różnic jurysdykcyjnych poświadczonych

odmiennymi rozstrzygnięciami, jednak następnie - po wyjaśnieniu występujących

kontrowersji i uzgodnieniu stanowisk - ugruntowany został pogląd, który uzyskał

przewagę i ukształtował wykładnię oraz oparte na niej orzecznictwo, niewykazujące

już później odchyleń. Inaczej mówiąc, powoływanie się na rozbieżność w

orzecznictwie sądów jako przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

nie może dotyczyć rozbieżności, która została już usunięta przez ukształtowanie się

I USK 763/26

4

wyraźnej, umocnionej i stabilnej linii orzeczniczej (postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 17 czerwca 2015 r., III CSK 59/15, OSNC 2016 nr 2, poz. 29).

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie sprostał podniesionym wymogom. Nie

zadał sobie trudu przeanalizowania wypowiedzi orzeczniczych wydanych na

podstawie miarodajnych dla sprawy przepisów prawnych, a przede wszystkim w

żaden sposób nie wykazał, że rzeczone przepisy rzeczywiście „budzą poważne

wątpliwości” lub „wywołują rozbieżności w orzecznictwie sądów”, czego wymaga art.

3989 § 1 pkt 2 k.p.c. W tych okolicznościach, Sąd Najwyższy nie ma podstaw do

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dlatego orzeczono jak w sentencji.

[a.ł]

[A.P.]