Sąd Najwyższy nie przyjął skargi odwołującej się i zasądził 240 zł kosztów

W wyroku z 24 czerwca 2025 r., sygn. akt III AUa 185/25, Sąd Apelacyjny w

Rzeszowie – w sprawie z odwołania A. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych Oddziałowi w Rzeszowie o wysokość emerytury – oddalił apelację

odwołującej się od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Rzeszowie z 29 stycznia 2025 r., sygn. akt IV U 636/23, w którym

Sąd Okręgowy w punkcie I odrzucił odwołania od dwóch decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Rzeszowie z 13 maja 2015 r., znak: […]; w

I USK 815/26

2

punkcie II oddalił odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału

w Rzeszowie z 26 maja 2023 r., znak: […].

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego odwołująca się zaskarżyła skargą

kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazano na przyczynę przyjęcia skargi określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W

ocenie skarżącej jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, co wynika z

kwalifikowanego naruszenia prawa przez Sąd Apelacyjny, które miało wpływ na

treść zaskarżonego wyroku tj. po pierwsze w postaci dowolnego, bez oparcia w

przepisach prawa oraz zakresu rozpoznania sprawy określonego w art. 114 § 1 pkt

6 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oddalenia

wniosków dowodowych powódki mających wykazać kluczową przesłankę

rozstrzygnięcia w postaci błędu organu rentowego przy przyznawaniu powódce

świadczenia, a także ustalaniu jego wysokości; po drugie wyrażające się w

dowolnym, bez oparcia w przepisach prawa uznaniu, że przekazanie przez

pozwanego środków zgromadzonych na rachunku powódki w otwartym funduszu

emerytalnym za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody

budżetu państwa sprawia, że możliwość nabycia przez ubezpieczoną prawa do

emerytury kapitałowej ustała definitywnie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o: - wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; ewentualnie

o: - oddalenie skargi kasacyjnej; - w każdym z ww. przypadków o zasądzenie od

wnioskodawczyni na rzecz organu rentowego kosztów postępowania kasacyjnego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpatrywana skarga kasacyjna odwołującej się nie kwalifikuje się do

przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje

istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

I USK 815/26

3

rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności

wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty

świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie

kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania uzasadniony twierdzeniem, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). W związku z tym, że skarga kasacyjna

służy ochronie przede wszystkim interesu publicznego przez zapewnienie

jednolitości wykładni i stosowania prawa, przez udział Sądu Najwyższego w

rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego oraz eliminowanie z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym lub oczywiście niezgodnych z

prawem, to niezbędne jest stworzenie mechanizmu pozwalającego na sprawną

realizację tych zadań przede wszystkim przez wyodrębnienie z tego katalogu skarg

niespełniających stawianych przez ustawodawcę przesłanek warunkujących

potrzebę ich rozpoznania przez niniejszy Sąd. Nie można w świetle powyższego

uznać, że skarżąca wykazała istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania

określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania – wymaga przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista

zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest

oczywiście uzasadniona. Podczas gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi

na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest

wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w

szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. W judykaturze podkreśla się, że

przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste

naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz

sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

I USK 815/26

4

orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 marca 2023 r., I USK 163/22,

LEX nr 3570640; 3 listopada 2025 r., III USK 151/24, LEX nr 3938651; 16 grudnia

2025 r., I USK 44/25, LEX nr 4003958; 17 grudnia 2025 r., II USK 127/25, LEX nr

3987252; 17 lutego 2026 r., I CSK 2551/25, LEX nr 4024399).

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w sprawie występował stan

„oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. Pierwsza z postawionych w uzasadnieniu wniosku kwestii dotyczy

oczywistego naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Druga z postawionych kwestii

nieskonkretyzowana we wskazaniu przepisu prawa określającego sygnalizowany

problem nie została powiązana z odpowiednią argumentacją wykazującą oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

W postanowieniu z 28 stycznia 2025 r. (II USK 322/23, LEX nr 3829533) Sąd

Najwyższy stwierdził, że każda prawomocna decyzja organu rentowego może

zostać uchylona lub zmieniona zarówno na wniosek osoby zainteresowanej, jak i z

urzędu, jeśli wystąpi jedna z enumeratywnie wymienionych w art. 114 ust. 1 pkt 1-6

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przesłanek,

w tym także w sytuacji określonej w punkcie 6, to jest, gdy przyznanie świadczeń

lub nieprawidłowe obliczenie ich wysokości nastąpiło na skutek błędu organu

rentowego (zob. uwagi M. Gajda-Durlik, 2.2.1.8.2. Nadzwyczajne środki prawne (w:)

System Prawa Administracyjnego Procesowego. Tom IV. Postępowania

autonomiczne i szczególne. Postępowania niejurysdykcyjne, red. A. Matan,

Warszawa 2021). Uprawomocnienie się decyzji ustalającej wysokość emerytury

spowoduje, że uwzględniony do jej obliczenia kapitał początkowy nie może już ulec

zmianie, choćby został nieprawidłowo ustalony wskutek błędu organu rentowego,

chyba że od dnia wydania decyzji ustalającej ów kapitał nie minął jeszcze okres 3

lat.

W uzasadnieniu swojego wyroku Sąd Apelacyjny w Rzeszowie przedstawił,

że zaskarżona decyzja organu rentowego z 26 maja 2023 r. dotyczyła odmowy

I USK 815/26

5

przeliczenia emerytury zgodnie z art. 26c ustawy o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przyznanie emerytury wnioskodawczyni w

decyzji z 13 maja 2015 r. i obliczenie jego wysokości, nie wiąże się z błędem

organu rentowego. Nie można mówić o błędzie w wykładni czy stosowaniu prawa,

jak i przy ustalaniu stanu faktycznego, a także o niedopełnieniu obowiązku

informacyjnego i obowiązku działania na korzyść wnioskodawczyni, co podnoszono

w odwołaniu. Na powyższe jednoznacznie wskazuje wyrok Sądu Okręgowego w

Rzeszowie z 20 lutego 2023 r., IV U 1492/22 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w

Rzeszowie z 26 marca 2024 r., III AUa 257/23. W toku tego postępowania

przesądzono, że A. C. nie może występować z roszczeniem przyznania emerytury

po 65 roku życia, albowiem nie pobierała okresowej emerytury kapitałowej, a nadto

środki zgromadzone na rachunku w Otwartym Funduszu Emerytalnym zostały,

zgodnie z jej wnioskiem, przekazane na dochody budżetu państwa. Sąd pierwszej

instancji oddalił odwołanie odwołującej się od decyzji odmawiającej jej prawa do

emerytury, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację od wyroku Sądu Okręgowego.

Stosownie do ustaleń poczynionych w uprzednim postępowaniu wnioskodawczyni

nie wycofała wniosku o emeryturę przed uprawomocnieniem się decyzji

przyznającej ją, nie zaskarżyła decyzji z 13 maja 2015 r. przyznającej jej emeryturę

na podstawie art. 183 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych oraz o podjęciu wypłaty tej emerytury jako korzystniejszej, a także

pobierała tak ustaloną emeryturę do chwili obecnej.

Co więcej, wydawane decyzje uwzględniały wolę A. C., a o wszelkich

istotnych okolicznościach w sprawie była ona prawidłowo pouczana. Przyznanie i

wypłata emerytury w oparciu o art. 183 ustawy było działaniem uzasadnionym.

Wnioskodawczyni w 2015 r. składając wniosek o emeryturę, zadecydowała o

wycofaniu składek z Otwartego Funduszu Emerytalnego, a przy posiadaniu

informacji przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych mogła wybrać

wariant korzystniejszy kwotowo, a różny w zależności od tego, czy wycofuje środki

z Otwartego Funduszu Emerytalnego, czy też zachowuje członkostwo w Otwartym

Funduszu Emerytalnym - do czego organ rentowy odniósł się w decyzjach

wydanych w dniu 13 maja 2015 r. Decyzje te nie zostały zaskarżone.

Wnioskodawczyni miała wiedzę o przysługujących je prawach i obowiązkach oraz

I USK 815/26

6

była prawidłowo przez organ rentowy poinformowana. W decyzji z 13 maja 2015 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że nie podejmuje wypłaty emerytury

ustalonej zgodnie z regułami określonymi w art. 26 ustawy o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ była ona mniej korzystna od

emerytury ustalonej na zasadach określonych przez art. 183 ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a więc wybrał zgodnie z

wnioskiem wnioskodawczyni wariant korzystniejszy. Wnioskodawczyni miała

możliwość dokonania wyboru wariantu i sama z tego zrezygnowała. Przepis art.

114 ust. 1 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych umożliwia uchylenie lub zmianę decyzji i ponowne ustalenie prawa do

świadczeń, lub ich wysokości, jeżeli przyznanie świadczeń lub nieprawidłowe

obliczenie ich wysokości nastąpiło na skutek błędu organu rentowego. Według

Sądu drugiej instancji takiego błędu w niniejszej sprawie strona skarżąca nie

wykazała, a jedynie podnosi po raz kolejny tożsame zarzuty, które były już

rozpoznawane przez tutejszy Sąd w sprawie o sygn. akt III AUa 257/23.

W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie przedstawiono odpowiedniej

argumentacji polemicznej – adekwatnej do podstaw zaskarżonego wyroku Sądu

drugiej instancji – wykazującej oczywistą zasadność skargi w rozumieniu art. 3989 §

1 pkt 4 k.p.c.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art.

3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (punkt

pierwszy). Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim niniejszego postanowienia

ma podstawę w art. 98 § 1, § 11 i § 3 k.p.c.

[a.ł]