Sąd Najwyższy nie przyjął skargi o emeryturę, bo wniosek był zbyt lakoniczny

Wyrokiem z 14 listopada 2024 r., sygn. akt III Aua 434/24, Sąd Apelacyjny w

Gdańsku oddalił apelację R. P. od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu IV Wydział

I USK 848/26

2

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt

IV U 779/22.

Ubezpieczony zaskarżył ten wyrok w części oddalającej wniosek o przyznanie

i wypłatę emerytury.

Wniosek o przyjęcie niniejszej skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono

jej oczywistą zasadnością, o której mowa w art. 3989 §1 pkt 4 k.p.c. Zarzucono, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż zaskarżone orzeczenie zapadło

z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów oraz podstawowych prawa,

możliwym do dostrzeżenia bez konieczności prowadzenia szczegółowej analizy

sprawy. Zdaniem skarżącego, sądy obu instancji naruszyły przepisy prawa

materialnego o charakterze elementarnym, polegającym w szczególności na oparciu

rozstrzygnięcia na podstawie prawnej wskazanej przez wnioskodawcę nie badając

rzeczywistej podstawy prawnej, która powinna być zastosowana w sprawie. Błąd w

podstawie prawnej nie powinien uniemożliwić prawidłowego rozpoznania sprawy

przez Sąd.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania; oddalenie skargi kasacyjnej - w przypadku merytorycznego

rozpoznania skargi kasacyjnej; zasądzenie od skarżącego na rzecz organu

rentowego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

procesowego, według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującego się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do

merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne

zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3)

zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych

w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym,

I USK 848/26

3

że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje

potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący

wykazał istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989

§ 1 pkt 4 k.p.c.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że przesłanka oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) spełniona jest wówczas, gdy

zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej

analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej

wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r., I PKN

341/01, OSNP 2004, Nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC

2004, Nr 3, poz. 49).

Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia

prawa, zauważalna prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,

która przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym

uwzględnienie skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego

2012 r., II CSK 225/11, nie publ.; z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie publ.).

Powołanie się na przesłankę, zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zobowiązuje przy

tym skarżącego do przedstawienia wywodu prawnego, że skarga jest oczywiście

uzasadniona.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

przedstawiono żadnej argumentacji, która mogłaby uzasadniać stwierdzenie, że Sąd

Apelacyjny dopuścił się oczywistego i rażącego naruszenia prawa, które

doprowadziło do wydania oczywiście niesłusznego rozstrzygnięcia. Wniosek o

przyjęcie skargi kasacyjnej jest tak lakoniczny, że trudno odnaleźć w nim logiczną

argumentację, uzasadniającą powołaną w nim przesłankę.

Ustawodawca świadomie i celowo ograniczył możliwość kontroli orzeczeń

sądów drugiej instancji, poprzez m.in. wprowadzenie dodatkowego instrumentu jak

wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania. Podczas badania tegoż wniosku Sąd

Najwyższy ma przede wszystkim ocenić, czy w sprawie występuje jakikolwiek

element publicznoprawny, pozwalający na przyjęcie skargi i merytoryczne jej

I USK 848/26

4

zbadanie (w następstwie przyjęcia) w trzyosobowym składzie sędziów Sądu

Najwyższego.

Przyjęcie skargi do rozpoznania oznacza istnienie przynajmniej jednej

przesłanki z art. 3989 § 1 k.p.c. w postaci np. zagadnienia prawnego, poważnych

wątpliwości co do interpretacji przepisów prawa albo oczywistej zasadności skargi,

badanej według wyżej opisanych kryteriów.

W niniejszej sprawie skarżący powołał się na oczywistą zasadność skargi,

lecz element ten w sprawie nie został należycie uzasadniony. Skarga stanowi wyraz

niezadowolenia skarżącego z wydanego w jego sprawie wyroku, co nie jest jednak

wystarczające do przyjęcia skargi do rozpoznania.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone

w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.

W punkcie 2 postanowienia Sąd Najwyższy zasądził od Skarbu Państwa na

rzecz pełnomocnika skarżącego zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Orzeczenie w tym zakresie wydano na podstawie § 16 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 15 ust.

2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie

ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów

pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tj. z dnia 29 stycznia

2026 r., Dz.U. z 2026 r. poz. 136).

Podstawą prawną punktu 3 postanowienia był art. 102 k.p.c.

[KK]

[r.g.]