Organ rentowy chciał oddalenia odwołania, którego sąd nie rozstrzygał. SN odrzucił skargę

Decyzją z 6 sierpnia 2021 r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w Zabrzu stwierdził, że I.S. osoba wykonująca pracę na

podstawie umowy zlecenia u płatnika składek O. Spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom

emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020r .

i od 1 kwietnia 2021 r. do 31 maja 2021 r.

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2022r. Sąd Okręgowy w Gliwicach zmienił

zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż stwierdził, że zainteresowany I.S. jako osoba

I USKP 172/24

2

wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek odwołującej –

O. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. podlega obowiązkowo

ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresach od 1

czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. oraz od1 kwietnia 2021 r. do 31 maja 2021 r., a

także zasądził od organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

Zabrzu na rzecz odwołującej O. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Zabrzu

kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Wyrokiem z dnia 5 września 2023 r., III AUa 585/22 Sąd Apelacyjny w

Katowicach oddalił apelację organu rentowego (pkt 1.) oraz zasądził od Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu na rzecz odwołującej O. spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością w Z. kwotę 240 zł wraz z odsetkami w wysokości

odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia,

którym je zasądzono do dnia zapłaty - tytułem kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu apelacyjnym.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia

5 września 2023 r., sygn. akt III AUa 355/22 wniósł organ rentowy, zaskarżając

powyższy wyrok w całości. W skardze kasacyjnej organ rentowy zarzucił

naruszenie art. 6 ust. 1 pkt. 4, art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych oraz art. 58 § 1 i 3 k.c., poprzez uznanie, że zainteresowany podlega

obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu w

spornym okresie, jako zleceniobiorca u płatnika składek, podczas gdy w ustalonym

stanie faktycznym bezsporne jest, że ubezpieczony nie świadczył w spornym

okresie pracy na podstawie umowy zlecenia, a jedynie pozostawał w gotowości do

świadczenia pracy.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku, w ten sposób, że sąd oddali odwołanie od decyzji ZUS Oddział w Zabrzu nr

[…] z dnia 6 sierpnia 2021 r. oraz zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 39813 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną

w granicach zaskarżenia oraz w granicach jej podstaw. Skarga kasacyjna organu

I USKP 172/24

3

rentowego sporządzona i wniesiona przez pełnomocnika procesowego została

skonstruowana w sposób uniemożliwiający nadanie jej biegu, także jej

merytoryczne rozpoznanie.

Postępowanie kasacyjne jest w ramach postępowania cywilnego

postępowaniem nader sformalizowanym, co wymaga od jego uczestników

spełnienia określonych warunków, by doszło do rozpoznania tego środka

zaskarżenia. Jednym z nich są elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej, które

podlegają badaniu na każdym etapie, w tym również po przyjęciu jej do

rozpoznania.

Zgodnie z art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać

oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości, czy w części (pkt 1) oraz wniosek o uchylenie lub uchylenie i

zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany (pkt 3).

Skarżący musi zatem jasno i jednoznacznie wskazać, czy zaskarża orzeczenie w

całości, czy w części, a jeżeli w części, to jaką część tego orzeczenia obejmuje

skargą kasacyjną. Określenie to powinno być precyzyjne i nie może budzić

wątpliwości, ponieważ Sąd Najwyższy nie może uchylić ani uchylić i zmienić

niezaskarżonej części orzeczenia sądu drugiej instancji, nawet jeżeli zapadło ono z

pogwałceniem istotnych przepisów prawa, gdyż jest związany granicami

zaskarżenia, a więc zakresem zaskarżenia i jego wnioskami (art. 39813 § 1 k.p.c.).

W zgodzie z zakresem zaskarżenia winien być sformułowany wniosek kasacyjny, o

uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia w całości, lub w części. Ponadto w

zgodzie z podanym zakresem zaskarżenia, w sprawach o prawa majątkowe,

pozostawać musi wskazana przez skarżącego wartość przedmiotu zaskarżenia

(art. 3984 § 3 k.p.c.; postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 października 2007 r.,

V CSK 309/07, OSNC-ZD 2008 nr 3, poz. 81; z 23 sierpnia 2012 r., III CSK 161/12,

LEX nr 1222166; z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 64/13, LEX nr 1331309;

z 24 sierpnia 2016 r., V CSK 112/16, LEX nr 2095811; z 9 marca 2021 r.,

II CSK 406/20, LEX nr 3219998; 15 stycznia 2025 r., III USKP 70/24, LEX nr

3822410). Nie ulega wątpliwości, że w logicznym związku z zakresem zaskarżenia

muszą pozostawać podstawy kasacyjne wraz ze sformułowanymi w nich zarzutami

naruszenia prawa oraz ich uzasadnienie (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.).

I USKP 172/24

4

Skarga kasacyjna pełnomocnika organu rentowego nie spełnia powyższych

wymagań. Pozwany określając w skardze zakres zaskarżenia wskazał, że zaskarża

wyrok Sądu Apelacyjnego w całości, ale wniósł tylko o „zmianę zaskarżonego

wyroku, w ten sposób, że Sąd oddali odwołanie”, a więc w zakresie, który nie

podlegał rozpoznaniu i nie mógł zostać uwzględniony a faktycznie w tym

przedmiocie rozstrzygnięty.

W skardze brak zatem podstawowej korelacji między zakresem zaskarżenia

a zakresem wniosku kasacyjnego, co musi skutkować odrzuceniem skargi a limine.

Bezwzględnym wymogiem formalnym skargi kasacyjnej jest, aby zakres

zaskarżenia i wniosek o uchylenie lub o uchylenie i zmianę orzeczenia były ze sobą

ściśle skorelowane, przy czym brak tej korelacji skutkuje odrzuceniem skargi

(zob.m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 października 2007 r., V CSK

309/07; z 23 sierpnia 2012 r., III CSK 161/12; z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 64/13;

z 24 kwietnia 2013 r., III CSK 77/13; z 24 sierpnia 2016 r., V CSK 112/16; z dnia

22 września 2022 r., I CSK 3819/22, z 10 stycznia 2024 r., III USK 46/23,

LEX nr 3652231). Zwiększony stopień formalizmu procesowego koresponduje

z przewidzianym w postępowaniu kasacyjnym obowiązkowym zastępstwem stron

przez adwokatów lub radców prawnych (art. 871 k.p.c.) oraz charakterem prawnym

skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia o publicznoprawnych

funkcjach.

Sposób sporządzenia analizowanej skargi kasacyjnej nie realizuje wymogów

zawartych w art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c., czyli wymagań konstrukcyjnych, bez

których spełnienia środek taki nie jest skargą i z tego względu braki te nie podlegają

uzupełnieniu (wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2024 r., I USKP 42/23,

Legalis nr 3040527; postanowienie Sądu Najwyższego z: 18 stycznia 2006 r.,

II CSK 161/05, Legalis nr 173915; 23 sierpnia 2012 r., III CSK 161/12, Legalis nr

544671; 13 stycznia 2012 r., I CSK 210/11, Legalis nr 480463). Prawidłowo

skonstruowana skarga kasacyjna powinna obejmować całkowicie jasne,

jednoznaczne i zrozumiałe określenie elementów wskazanych w art. 3984 § 1 i 3

k.p.c.

Skarga kasacyjna powinna być sporządzona tak, by nie stwarzała żadnych

wątpliwości interpretacyjnych dla Sądu Najwyższego. Wskazane wyżej elementy

I USKP 172/24

5

skargi mają dla tego środka istotny, konstrukcyjny sens. Stabilność orzeczeń

sądowych stanowi istotną dla systemu prawa wartość, a zatem konieczne jest, by

organ dokonujący ingerencji, miał jasno i precyzyjnie wyznaczone pole działania.

Uznanie skargi kasacyjnej niespełniającej wspomnianych wymagań za

dopuszczalną prowadziłoby do konieczności autonomicznego ustalania przez Sąd

Najwyższy granic, w jakich może ona ingerować w prawomocne orzeczenia

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2022 r., I CSK 1563/22,

Legalis nr 2728182). Zakres zaskarżenia nie może być uzupełniany założeniem

sądu, że odpowiada on wskazanemu przez stronę we wniosku zakresowi uchylenia

orzeczenia. Określenie zakresu zaskarżenia oraz wniosku o uchylenie lub

uchylenie i zmianę orzeczenia stanowi bowiem przedmiot odrębnych wymogów

formalnych skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona powinna w obu tych kwestiach

odrębnie sformułować własne stanowisko (postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 22 grudnia 2021 r., II CSK 405/21, Legalis nr 2671682).

Skarga kasacyjna organu rentowego nie spełnia zatem podstawowego

wymogu korelacji między zakresem zaskarżenia a zakresem wniosku kasacyjnego.

Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna nie spełnia

konstrukcyjnych wymagań przewidzianych w art. 398 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c., co

prowadziło do jej odrzucenia na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3984 § 1

pkt 1 i 3 k.p., o czym orzeczono, jak w sentencji.

[i.t.]

[a.ł]