Sąd Najwyższy odrzucił wniosek o test niezawisłości sędziego SN, bo nie wskazano okoliczności sprawy

Wnioskiem z 30 stycznia 2026 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego),

sędzia Sądu Okręgowego w K. X. Y., na podstawie art. 29 § 5 i 6 pkt 2 ustawy z

dnia 8 grudnia o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2024, poz. 622, dalej:

„u.SN”) wniósł o stwierdzenie występowania przesłanek, o których mowa w art. 29

§ 5 u.SN oraz zbadanie spełnienia przez SSN Marka Siwka wymogów

niezawisłości i bezstronności, a także o wyłączenie SSN Marka Siwka

od rozpoznania sprawy o sygn. I ZZ 5/22.

Wnioskodawca wskazał, że „SSN Marek Siwek został powołany do pełnienia

urzędu sędziego w Sadzie Najwyższym w Izbie Dyscyplinarnej postanowieniem

Prezydenta RP z dnia 10.10.2018 r. na podstawie wcześniejszego wniosku,

I ZB 6/26

2

zawartego w uchwale KRS z dnia 28.08.2018 r. tj. Krajowej Rady Sądownictwa,

która została ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dna 8 grudnia

2017 r. – o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw (Dz.U z 2018 r. poz. 3)” (k. 3). Następnie wnioskodawca przedstawił własną

ocenę dotyczącą sposobu ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa,

na podstawie której sformułował wniosek, że „sędziowie przez nią wybrani nie

mogą być uznawani za spełniających standardy niezależności i bezstronności,

które wynikają z art. 6 Konwencji” (k. 5).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 29 § 5 u.SN dopuszczalne jest badanie spełnienia przez

sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności

sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności z

uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania

po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 7, jeżeli w

okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu

niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z

uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Artykuł 29 § 9 u.SN nakazuje zaś, by wniosek o zbadanie ww. okoliczności czynił

zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierał

żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w

§ 5, a także przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami

na ich poparcie.

Zgodnie z art. 29 § 10 u.SN wniosek niespełniający wymagań, o których

mowa w § 9, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych.

Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych

przyczyn niedopuszczalny.

2. Orzecznictwo Sądu Najwyższego podkreśla, że przywoływane we wniosku

okoliczności mogące prowadzić do wyłączenia sędziego, muszą odnosić się do

realiów konkretnego postępowania. Zgodnie z wolą ustawodawcy badanie

spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i

I ZB 6/26

3

bezstronności może bowiem zostać przeprowadzone wyłącznie,

jeżeli w okolicznościach konkretnej sprawy dojść może do naruszenia wskazanego

standardu, mającego dodatkowo wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem

okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Konsekwentnie samo odwołanie do okoliczności towarzyszących powołaniu

sędziego Sądu Najwyższego, w tym również dotyczących ewentualnych wadliwości

procedury nominacyjnej, jak również jego postępowania po powołaniu,

w tym wypowiedzi w sferze publicznej, bez odniesienia do okoliczności konkretnej

sprawy, jest niewystarczające do przeprowadzenia tzw. testu niezawisłości

i bezstronności, o którym mowa w art. 29 § 5 u.SN.

W świetle powyższego przyjąć należy, że również okoliczności

uzasadniające żądanie oraz dowody na ich poparcie, o których mowa w art. 29 § 9

pkt 2 u.SN, odnosić się muszą do możliwości naruszenia przez sędziego Sądu

Najwyższego standardu niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie (z

ostatnich zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2024 r., III CB 49/24;

28 czerwca 2024 r., III PUB 9/24; 27 czerwca 2024 r., V KK 119/24; 18 czerwca

2024 r., I NB 8/24).

3. Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy stwierdzić należy,

że wnioskodawca nie spełnił wymogu, o którym mowa w art. 29 § 9 w zw. z art.

29 § 5 u.SN.

Przede wszystkim zauważyć należy, że wbrew twierdzeniu wnioskodawcy,

SSN Marek Siwek nie został powołany do pełnienia urzędu sędziego w Sądzie

Najwyższym w Izbie Dyscyplinarnej postanowieniem Prezydenta RP z 10 listopada

2018 r. Co więcej, SSN Marek Siwek nigdy nie orzekał w Izbie Dyscyplinarnej Sądu

Najwyższego. Do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu

Najwyższego wyznaczony zaś został postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej z dnia 17 września 2022 r. nr 1130.81.2022 (M.P. 2022, poz. 924)

na podstawie art. 22a § 1 u.SN. Podkreślić przy tym należy, że ustawa nie

przewiduje udziału Krajowej Rady Sądownictwa w procedurze wyboru sędziów

orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że wskazując na okoliczności

dotyczące powołania SSN Marka Siwka na urząd sędziego Sądu Najwyższego

I ZB 6/26

4

wnioskodawca ograniczył się jedynie do zasygnalizowania ogólnych ewentualnych

nieprawidłowości w postępowaniu nominacyjnym dotyczących wydania

rekomendacji przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną przepisami ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

niektórych innych ustaw. Wnioskodawca nie odwołał się zatem do żadnych

konkretnych okoliczności, które towarzyszyły wydaniu rekomendacji przez Krajową

Radę Sądownictwa, a które w okolicznościach sprawy mogłyby doprowadzić

do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności. Jak zaś wskazał Sąd

Najwyższy w postanowieniu z 28 czerwca 2024 r., III PUB 9/24, otoczenie

normatywne art. 29 § 5 u.SN oraz data wejścia w życie przepisów

wprowadzających do ustawy o Sądzie Najwyższym przedmiotową „procedurę

testową” nie pozostawiają wątpliwości, że wymienione w tej regulacji „okoliczności

towarzyszące powołaniu”, to co innego niż sam fakt powołania na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej wskazanymi przepisami. Innymi słowy

obowiązkiem wnoszącego o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości

i bezstronności jest wskazanie okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego

nie o charakterze generalnym, w szczególności odwołujących się do systemowych

rozwiązań procesu powoływania sędziów, a zatem w istocie dotyczących sposobu

ich powołania, lecz indywidualnych, odnoszących się do konkretnego sędziego

objętego wnioskiem (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lipca 2024 r.,

III CB 49/24). Tego rodzaju okoliczności, nie wspominając o dowodach na ich

poparcie, wnioskodawca nie przedstawił.

4. Ponadto wskazać należy, że w art. 29 § 5 u.SN ustawodawca posłużył się

koniunkcją, a zatem przeprowadzenie tzw. testu bezstronności

wymaga uwzględnienia okoliczności zarówno powołania objętego wnioskiem

sędziego, jak i jego postepowania po powołaniu. Wnioskodawca nie wskazał zaś

jakichkolwiek okoliczności odnoszących się postępowania objętego wnioskiem

sędziego, po jego powołaniu na urząd sędziego Sądu Najwyższego.

Dodatkowo art. 29 § 5 u.SN ogranicza zakres testu jedynie do okoliczności

mogących doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności,

mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących

I ZB 6/26

5

uprawionego oraz charakteru sprawy. Wnioskodawca nie przedstawił zaś żadnej

relewantnej argumentacji odnoszącej się do uprawnionego oraz charakteru sprawy.

5. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że zgodnie z art. 29 § 3

u.SN niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy zgodności z

prawem powołania sędziego, a tego w istocie domaga się wnioskodawca.

6. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[M. T.]

Oktawian Nawrot