Sąd Najwyższy odrzucił wniosek obrońcy o zbadanie niezawisłości sędzi w sprawie dyscyplinarnej

Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy obwinionego SSO X. Y. o

zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego

Sądu Najwyższego Marię Szczepaniec w związku z prowadzoną przed Sądem

Najwyższym, Izbą Odpowiedzialności Zawodowej, sprawą w przedmiocie zażalenia

złożonego przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w

[...] na postanowienie Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2025 r., I ZB 50/25.

I ZB 64/25

2

W części motywacyjnej złożonego wniosku wnioskodawca podniósł, że SSN

Maria Szczepaniec nie daje gwarancji zachowania standardów niezawisłości i

bezstronności przy rozpoznawaniu powyższej sprawy (zarejestrowanej w Sądzie

Najwyższym pod sygn. II ZO 63/25). W tym zakresie wnioskodawca powołał się na

treść wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz uchwałę Sądu Najwyższego z 23 stycznia

2020 r. r., odp. sygn. BSA I-4110-1/20.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Wniosek o stwierdzenie niespełniania w niniejszej sprawie wymogów

niezawisłości i bezstronności przez SSN Marię Szczepaniec podlegał odrzuceniu

z dwóch powodów. W pierwszej kolejności wskazać należy w ślad za

postanowieniem Sądu Najwyższego z 21 maja 2026 r., sygn. III KB 31/26, wraz z

powołanym tamże orzecznictwem Sądu Najwyższego, iż w wyroku z 25 lutego

2026 r., SK 68/25 (OTK ZU A/20026, poz. 40), Trybunał Konstytucyjny stwierdził,

że art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

(Dz.U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: „p.u.s.a.”) jest niezgodny z art. 60 w zw. z art. 31

ust. 3 w zw. z art. 2 w zw. z art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji

RP. Jednocześnie w punkcie III.8. uzasadnienia doprecyzowano, że już z chwilą

ogłoszenia tego wyroku „przez Trybunał Konstytucyjny na sali rozpraw ustało

domniemanie konstytucyjności skontrolowanych regulacji. Brak niezwłocznej

promulgacji wyroku we właściwym dzienniku urzędowym nie może być rozumiany

jako przeszkoda w jego stosowaniu przez organy władzy publicznej (zob. wyrok TK

z 23 września 2025 r., P 3/25, OTK ZU A/2025, poz. 97). Artykuł 5a p.u.s.a. traci

moc; orzeczenie skutkuje derogacją całego mechanizmu prawnego tzw. testowania

niezawisłości sędziów w toku postępowania sądowoadministracyjnego”. Usunięty w

ten sposób z systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej art. 5a p.u.s.a. wykazuje

daleko idącą zbieżność z unormowaniami art. 29 § 5 i n. ustawy z 8 grudnia 2017 r.

o Sądzie Najwyższym (zwaną dalej u.SN). W szczególności dotyczy to zbieżności

między art. 5a § 1 p.u.s.a. oraz art. 29 § 5 u.SN, które dopuszczają badanie

I ZB 64/25

3

spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z

uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania

po powołaniu. Jedyne różnice w brzmieniu tego przepisu dotyczą elementów

hipotezy tych unormowań i wynikają z faktu, że regulacje te dotyczą innego rodzaju

sądownictwa oraz są inaczej zorganizowane redakcyjnie, przez co odwołują się do

innej numeracji artykułów oraz paragrafów. W zakresie dyspozycji poszczególnych

unormowań obie regulacje są natomiast tożsame lub dalece analogiczne tam, gdzie

ich treść jest zdeterminowana odrębnościami między postępowaniem sądowym i

sądowoadministracyjnym. Istniejące literalne odrębności nie pozwalają przyjąć, że

ocena zgodności odpowiednich regulacji ustawy o Sądzie Najwyższym (art. 29 § 5-

25) z art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji RP mogłaby być inna,

niż to zostało stwierdzone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lutego 2026 r.,

SK 68/25. Z tego względu, pomimo braku formalnej derogacji unormowań art. 29 §

5-25 u.SN, czy to na ścieżce legislacyjnej, czy też poprzez wyrok Trybunału

Konstytucyjnego, Sąd Najwyższy stwierdza, że z tych samych racji konstytucyjnych,

które legły u podstaw wyroku w sprawie SK 68/25, ustało również domniemanie

konstytucyjności tych samych unormowań funkcjonujących na gruncie ustawy o

Sądzie Najwyższym jako paragrafy 5-25 w art. 29 u.SN.

Niezależnie od niedopuszczalności wniosku z ww. przyczyn, podlegałby on

również odrzuceniu, gdyby domniemanie jego konstytucyjności nie zostało

uchylone jako wtórny efekt wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lutego 2026 r.,

SK 68/25, a to ze względu na braki formalne wniosku, o których mowa w art. 29 § 9

pkt 2 u.SN, stanowiących podstawę jego odrzucenia w świetle art. 29 § 10 u.SN.

Zgodnie bowiem z art. 29 § 5 u.SN dopuszczalne jest badanie spełnienia

przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności

z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania

po powołaniu, na wniosek uprawnionego, jeżeli w okolicznościach danej sprawy

może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności,

mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących

uprawnionego oraz charakteru sprawy (tzw. test niezawisłości i bezstronności

sędziego). Artykuł 29 § 9 uSN stanowi, że wniosek inicjujący test niezawisłości i

bezstronności sędziego powinien – pod rygorem jego odrzucenia bez wezwania do

I ZB 64/25

4

usunięcia braków formalnych (art. 29 § 10 u.SN) – czynić zadość wymaganiom

przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia,

że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 5 (pkt 1) oraz

przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami

na ich poparcie (pkt 2).

W założeniu ustawodawcy wniosek ma zmierzać do stwierdzenia

niespełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów (naruszenia standardu)

niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie, powinien zatem wskazywać

okoliczności, do których odwołuje się art. 29 § 5 u.SN tj.:

1. towarzyszące powołaniu danego sędziego Sądu Najwyższego,

2. dotyczące jego postępowania po powołaniu, które mogą wywoływać

uzasadnione wątpliwości co do spełnienia przezeń wymagań niezawisłości

i bezstronności,

3. świadczące o tym, że tak ujęty deficyt niezawisłości bezstronności, może

oddziaływać na wynik konkretnej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności

dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Brak któregokolwiek z tych trzech elementów musi skutkować uznaniem,

że wniosek nie spełnia wymagań określonych w art. 29 § 9 u.SN.

Wbrew wskazanym wymogom, wnioskodawca nie wskazał żadnych

okoliczności towarzyszących powołaniu SSN Marii Szczepaniec na urząd sędziego

Sądu Najwyższego ani okoliczności dotyczących jego postępowania po powołaniu,

które wypełniałyby ustawowe przesłanki z art. 29 § 9 u.SN. Nie są takimi

okolicznościami - okoliczności prawne w oparciu, o które odbyła się procedura

oceny kandydatów na urząd sędziego Sądu Najwyższego dokonana przez Krajową

Radę Sądownictwa.

Wniosek nie zawiera też żadnych dowodów, o których mowa w art. 29

§ 5 u.SN, a które by świadczyły o kierunkowym nastawieniu do sprawy, w której

sędzia Sądu Najwyższego Maria Szczepaniec miałaby orzekać.

Mając powyższe okoliczności na uwadze orzeczono jak w części

dyspozytywnej nn. postanowienia.

I ZB 64/25

5

[M. T.]

[r.g.]