Prokuratura chciała testu niezawisłości sędziego SN. Wniosek odrzucony

I.1. 8 sierpnia 2024 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Prokuratura

Regionalna we Wrocławiu, na podstawie art. 29 § 5 i nast. ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższy (dalej także: uSN) wniosła o zbadanie czy sędzia Sądu

Najwyższego Marek Dobrowolski, spełnia w sprawie I ZI 38/24, wymogi

niezawisłości i bezstronności sędziowskiej z uwzględnieniem okoliczności

towarzyszącym jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu.

I.2. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że SSN Marek Dobrowolski

został powołany na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku

o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. 2018, poz. 3, dalej także: ustawa o zmianie KRS), a orzecznictwo Sądu

Najwyższego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wskazuje na

możliwość naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziów powołanych

I ZB 65/24

2

na urząd na wniosek tak ukształtowanego organu. Wątpliwości dotyczące

funkcjonowania KRS oraz powiązanie niektórych jej członków z podejrzanymi w

postępowaniu karnym, którego dotyczy wniosek rozpatrywany w sprawie o sygn. I

ZI 38/24 ([…]), wedle Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu, w całości uzasadniają

wniosek.

II. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

II.1. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w ocenie Sądu Najwyższego

konstrukcja jurydyczna procedowania w przedmiocie tzw. testu bezstronności

sędziego powoduje, że skuteczne skorzystanie z tej drogi wyłączenia sędziego ze

składu – na poziomie Sądu Najwyższego – jest trudne do zrealizowania zarówno z

powodu obwarowań ustawowych co do samego wniosku, jak i losowanych składów

mających orzekać w przedmiocie wniosku. Słusznie w liczonych orzeczeniach

zwracano na to uwagę (np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 listopada 2022

r., III CB 5/22). Składanie wniosków o tzw. test bezstronności może stać się

sposobem na sparaliżowanie postępowania w sprawie. Ponadto postanowieniem z

20 października 2023 r. Sąd Najwyższy w spawie III CB 40/23 skierował do TSUE

pytania prejudycjalne (sprawa C-748/23), co stanowiło przesłankę do zawieszania

postępowania w sprawach z tzw. testu bezstronności sędziego.

Pomimo iż powyższe jest znane, Prokuratora Regionalna we Wrocławiu

złożyła wniosek o tzw. test bezstronności sędziego, a następnie, 18 grudnia 2025 r.,

9 stycznia 2026 r. oraz 18 lutego 2026 r. Prokurator Regionalny we Wrocławiu

skierował do Sądu Najwyższego pisma, których celem jest podjęcie czynności

skutkujących rozpoznaniem wniosku o test niezawisłości.

II.2. Dokonując analizy uregulowania ustawowego wskazać należy, że

warunkiem dopuszczalności wniosku o tzw. test bezstronności sędziego jest

wskazanie, poza samymi okolicznościami związanymi z powołaniem na urząd

sędziego Sądu Najwyższego, także okoliczności dotyczących jego postępowania

po powołaniu (art. 29 § 5 uSN) oraz wykazanie okoliczności uzasadniających

złożone żądanie wraz z dowodami na ich poparcie (§ 9), wskazujących, że te

I ZB 65/24

3

wszystkie okoliczności dotyczące sędziego objętego wnioskiem (towarzyszące jego

powołaniu oraz jego postępowania po powołaniu) w realiach tej konkretnej sprawy

mogą – uwzględniając nadto okoliczności dotyczące uprawnionego oraz charakter

sprawy - doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 listopada 2022 r. III CB 10/22, z 21

grudnia 2022 r. I NB 3/22).

Wniosek ma zmierzać do stwierdzenia niespełnienia przez sędziego Sądu

Najwyższego wymogów (naruszenia standardu) niezawisłości i bezstronności w

konkretnej sprawie. Nie wystarczy zatem przytoczenie okoliczności towarzyszących

powołaniu danego sędziego Sądu Najwyższego (w tym ewentualnych wadliwości

procedury nominacyjnej) i jego postępowania po powołaniu (w szczególności

czynności jurysdykcyjnych, prejurysdykcyjnych, oświadczeń i wypowiedzi w sferze

publicznej czy innej działalności publicznej), które mogą wywoływać uzasadnione

wątpliwości co do spełnienia przezeń wymagań niezawisłości i bezstronności.

Konieczne jest ponadto wykazanie okoliczności świadczących o tym, że może to

oddziaływać na wynik konkretnej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności

dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy (zob. m.in. postanowienie Sądu

Najwyższego z 15 listopada 2022 r., III CB 5/22 z 15 marca 2023 r., III CB 22/22; z

29 marca 2023 r., III CB 9/23; z 6 kwietnia 2023 r., III CB 19/23; z 2 sierpnia 2023 r.,

III CB 29/23; z 6 września 2023 r., III CB 31/23; z 4 października 2024 r., I ZB 54/24,

z 5 listopada 2024 r., I NB 2/24, z 15 stycznia 2025 r. III CB 125/24, z 29 stycznia

2025 r. III CB 1/25).

II.3. Zgodnie z art. 29 § 4 uSN okoliczności towarzyszące powołaniu

sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy

kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Wniosek o zbadanie wymogów

niezawisłości i bezstronności powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym

dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej

sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 29 § 5 uSN oraz przytoczenie

okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie.

I ZB 65/24

4

Wniosek niespełniający powyższych wymagań podlega odrzuceniu bez

wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek

złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny.

II.4. Brzmienie przywołanych przepisów jednoznacznie wskazuje na to, że

wykluczone jest abstrakcyjne badanie spełnienia przez sędziego wymogów

niezawisłości i bezstronności. Wykluczone jest zatem odnoszenie się wyłącznie do

okoliczności o charakterze generalnym odnoszących się do systemowych

rozwiązań procesu nominowania kandydatów na sędziów i dalej powoływania

sędziów, lecz należy wskazać na indywidualne okoliczności powołania. Jak

wskazano, fakty uzasadniające złożenie wniosku muszą wskazywać na brak

niezawisłości lub bezstronności sędziego w konkretnej sprawie ze względu na

indywidualne okoliczności dotyczące jego powołania na urząd sędziego (np.

postanowienie Sądu Najwyższego z 6 marca 2025 r., III CB 42/23).

II.5. Z treści złożonego przez Prokuraturę Regionalną we Wrocławiu

wniosku wynika, że jedyną przyczyną złożenia wniosku było to, że SSN Marek

Dobrowolski został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek

KRS ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Tak

sformułowany zarzut nie może być skuteczny w postępowaniu toczącym się w

trybie art. 29 § 5 i nast. uSN, jako mający charakter ogólny, mogący odnosić się do

każdej sprawy rozpatrywanej przez sędziego objętego wnioskiem. Nie przywołano

żadnych indywidualnych okoliczności dotyczących powołania SSN Marka

Dobrowolskiego na urząd sędziego Sądu Najwyższego oraz jego zachowania po

powołaniu, które wskazywałyby na naruszenie standardu bezstronności i

niezawisłości tego sędziego w sprawie I ZB 65/24. W szczególności brak jest

takiego odniesienia do zachowania SSN Marka Dobrowolskiego w kontekście

wskazywanych powiązań niektórych z członków Krajowej Rady Sądownictwa z

podejrzanymi w sprawie […].

II.6. Mając na względzie powyższe, wniosek podlegał odrzuceniu na

podstawie art. 29 § 9 pkt 2 i § 10 uSN.

I ZB 65/24

5

[M. T.]

[r.g.]