Wniosek o zbadanie bezstronności SSN Marka Siwka umorzony po wyroku TK

Sędzia Sądu Najwyższego X.Y. wnioskiem z 10 października 2025 r. wniósł

o stwierdzenie, że wobec SSN Marka Siwka zachodzą przesłanki, o których mowa

w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym (dalej: ustawa o SN), i o wyłączenie go

od rozpoznania sprawy z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do jego

bezstronności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 29 § 5 ustawy o SN dopuszczalne jest badanie spełnienia przez

sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności

sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności

z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania

po powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do

naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik

I ZB 69/25

2

sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego do wniesienia

wniosku oraz charakteru sprawy.

Wyrokiem z 22 września 2026 r., K 21/26, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że

art. 29 § 5-25 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o SN są niezgodne z art. 60 w zw. z art.

31 ust. 3 w zw. z art. 2 w zw. z art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji.

Wyrok Trybunału nie został dotychczas opublikowany w Dzienniku Ustaw,

mimo że zgodnie z art. 190 ust. 2 zd. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 podlegają niezwłocznemu

ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. W świetle

art. 190 ust. 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia,

jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu

normatywnego. Jeżeli Trybunał nie określi innego terminu, norma prawna, której

niezgodność z Konstytucją została stwierdzona, traci moc tzn. przestaje

obowiązywać od chwili opublikowania orzeczenia Trybunału.

Nie oznacza to jednak, że wyrok nieopublikowany nie wywołuje żadnych

skutków. Według art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego

mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W konsekwencji żaden organ

państwa nie jest uprawniony do podważania prawidłowości i skuteczności wyroku

Trybunału. W uchwale Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego z 26

kwietnia 2016 r. przyjęto, że nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego,

stwierdzający niezgodność z Konstytucją określonego przepisu, uchyla

domniemanie jego zgodności z Konstytucją z chwilą ogłoszenia wyroku Trybunału

Konstytucyjny w toku postępowania.

W rezultacie – mimo formalnego obowiązywania – niekonstytucyjna norma

traci domniemanie zgodności z Konstytucją. Sąd nie powinien zatem stosować

normy, która została uznana za niezgodną z Konstytucją nie tylko w odniesieniu do

stanów faktycznych sprzed ogłoszenia wyroku, ale także sprzed jego wydania

(skutek ex tunc). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano bowiem, że

orzeczenia Trybunału wywierają skutek na przyszłość (ex nunc) jedynie co do

obowiązywania aktu prawnego uznanego przez Trybunał za niekonstytucyjny, a nie

do jego stosowania (zob. wyroki SN z 10 listopada 1999 r., I CKN 204/98,

i z 9 października 2003 r., I CK 150/02, OSNC 2004, nr 7-8, poz. 132; postanowienia

I ZB 69/25

3

SN z 6 października 2026 r., III CB 33/23, i z 6 października 2026 r., III CB 2/24).

Przepis niezgodny z Konstytucją nie może być źródłem praw i obowiązków, a zatem

przepis taki nie powinien być stosowany także do stanów faktycznych sprzed

ogłoszenia orzeczenia Trybunału (zob. wyrok SN z 30 września 2004 r., IV CK 20/04,

OSNC 2005, nr 9, poz. 161, oraz postanowienia SN z 6 października 2026 r., III CB

33/23, i z 6 października 2026 r., III CB 2/24).

W rezultacie należy uznać, że art. 29 § 5-25 ustawy o SN nie mogą być

stosowanie do rozpoznania wniosku SSN X.Y. o zbadanie spełnienia przez SSN

Marka Siwka wymogów niezawisłości i bezstronności.

Mając powyższe na uwadze, postępowanie podlegało umorzeniu na

podstawie art. 17 § 1 pkt 11 per analogiam k.p.k.

[J.J.]

[r.g.]