Sąd Najwyższy połączył dwa wnioski o zgodę na ściganie byłego prokuratora X. Y.

W dniu 13 stycznia 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek Instytutu

Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Polskiemu w K., zarejestrowany pod sygn. akt I ZI 3/23 o zezwolenie na

pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. prokuratora Wojskowej Prokuratury

Garnizonowej w Z. w stanie spoczynku wobec dostatecznie uzasadnionego

I ZI 16/25

2

podejrzenia dopuszczenia się przez wymienionego czynów z art. 18 § 1 k.k. w zw. z

art. 189 § 2 k.k. i art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3

ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania

Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. 2023, poz. 102, dalej powoływana

jako: „ustawa o IPN”).

W dniu 19 marca 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek Instytutu

Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Polskiemu w R., zarejestrowany pod sygn. akt I ZI 16/25 o zezwolenie na

pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. prokuratora Wojskowej Prokuratury

Garnizonowej w Z. w stanie spoczynku wobec dostatecznie uzasadnionego

podejrzenia dopuszczenia się przez wymienionego czynów z art. 18 § 1 k.k. w zw. z

art. 165 § 2 k.k. z 1969 r. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o IPN.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

W ocenie Sądu Najwyższego w zaistniałej sytuacji procesowej zasadnym

jest połączenie sprawy o sygn. akt I ZI 3/23 ze sprawą o sygn. akt I ZI 16/25.

Wskazać bowiem należy, iż pomiędzy powyższymi postępowaniami zachodzi

łączność podmiotowa, gdyż dotyczą one tej samej osoby, to jest X. Y. prokuratora

Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Z. w stanie spoczynku.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 k.p.k. (stosowanym odpowiednio w niniejszym

postępowaniu na podstawie art. 45 ust. 5 ustawy o IPN), jeżeli tę samą osobę

oskarżono o kilka przestępstw, a sprawy należą do właściwości różnych sądów

tego samego rzędu, właściwy jest sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto

postępowanie przygotowawcze. Wskazana w powyższym przepisie właściwość z

łączności podmiotowej spraw, występuje wtedy, gdy elementem łączącym

poszczególne postępowania jest podmiot odpowiadający za więcej niż jedno

przestępstwo (zob. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D.

Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, LEX/el.

2026, art. 33).

Powyższa właściwość z łączności podmiotowej, znajdująca zastosowanie

również w postępowaniu przygotowawczym (a tym samym w postępowaniu

immunitetowym), ma miejsce w niniejszej sprawie. Zarówno bowiem w sprawie o

I ZI 16/25

3

sygn. akt I ZI 3/23, jak i w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt I ZI 16/25, osobą

objętą wnioskiem o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

jest prokurator Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Z. w stanie spoczynku X. Y.

Połączenie wskazanych uprzednio spraw podyktowane jest również

ekonomiką procesową, wyrażoną w art. 34 § 1 i 2 k.p.k. Zgodnie bowiem z

powołaną regulacją, sprawy osób oskarżonych o czyny pozostające w związku z

przestępstwem sprawcy, jeżeli postępowanie przeciwko nim toczy się jednocześnie

(§ 1), powinny być rozpoznane w jednym postępowaniu (§ 2). Powyższe jest tym

bardziej zasadne w zaistniałej sytuacji procesowej, gdyż prowadzone postępowania

dotyczą tej samej osoby. Potrzeba łącznego rozpoznania spraw dotyczących kilku

przestępstw popełnionych przez tę samą osobę uzasadniona jest także względami

celowości i ekonomii procesowej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12

lutego 1986 r., IV KZ 39/86).

Jednocześnie podkreślić należy występującą pomiędzy wymienionymi

sprawami łączność przedmiotową, wynikającą z merytorycznej zbieżności obu

postępowań. Dotyczą one bowiem czynów kwalifikowanych z art. 18 § 1 k.k. w zw.

z art. 189 § 2 k.k. i art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art.

3 ustawy o IPN oraz z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 165 § 2 k.k. z 1969 r. w zw. z art.

2 ust. 1 i art. 3 ustawy o IPN.

Mając zatem na uwadze podmiotową i przedmiotową łączność spraw

prowadzonych pod sygn. akt I ZI 3/23 oraz I ZI 16/25 - zważając na wspomniane

uprzednio względy celowości oraz wymogi ekonomiki procesowej - uzasadnione

jest połączenie tych spraw do wspólnego rozpoznania.

Kierując się natomiast wyrażoną w art. 33 § 1 k.p.k., regułą wyprzedzania,

tak połączone sprawy należy rozpoznać łącznie pod sygnaturą akt postępowania

wszczętego wcześniej, tj. prowadzonego aktualnie pod sygn. akt I ZI 3/23.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.

[M. T.]

[r..g]

I ZI 16/25

4

Maria Szczepaniec