Sąd Najwyższy zezwolił na ściganie prokurator za śmiertelne potrącenie pieszej

Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. wnioskiem z dnia 1 kwietnia 2025 r.,

sygn. akt […], zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o zezwolenie na

pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Okręgowej w S.

X. Y. za czyn polegający na tym, że w dniu 28 listopada 2024 r. w miejscowości S1.,

woj. [...], umyślnie naruszyła zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym,

w ten sposób, że kierując samochodem osobowym m-ki K1. o numerze

rejestracyjnym [...] nie zachowała należytej ostrożności oraz nie skupiła należytej

uwagi na obserwacji drogi i spojrzała na znajdujący się obok dźwigni skrzyni

biegów telefon komórkowy, co w konsekwencji doprowadziło do utraty przez nią

kontroli nad pojazdem, zjechania z jezdni w prawo, a następnie uderzenia w idącą

prawidłowo poboczem D. B., skutkiem czego pokrzywdzona doznała rozległych

obrażeń śródczaszkowych, w wyniku których zmarła w dniu [...] 2024 r., tj. za czyn

z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 177 § 1 k.k.

I ZI 24/25

3

Obecni na posiedzeniu w dniu 20 maja 2026 r. prokurator Prokuratury

Okręgowej w K. oraz Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora

Generalnego dla [...] okręgu regionalnego poparli wniosek o zezwolenie na

pociągnięcie prokuratora Prokuratury Okręgowej w S. X. Y. do odpowiedzialności

karnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przed przystąpieniem do rozpoznania meritum wniosku o zezwolenie na

pociągnięcie prokurator X. Y. do odpowiedzialności karnej, wyjaśnienia wymagają

dwie kwestie związane z ewentualnymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego

procedowanie.

Pierwszą z nich jest przedłożona jeszcze na wcześniejszym etapie

postępowania przez obrońców informacja o wydaniu przez Zastępcę Rzecznika

Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego

postanowienia o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego prowadzonego

przeciwko prokurator X. Y. o ten sam czyn, co opisany we wniosku prokuratora

Prokuratury Okręgowej w K. o zezwolenie na pociągnięcie jej do odpowiedzialności

karnej. Powodem zawieszenia tego postępowania była treść opinii sądowo-

psychologicznej, z której wynika, że obecny stan zdrowia X. Y. nie pozwala na jej

udział w toczącym się postępowaniu przez okres 6 miesięcy.

Okoliczność ta była przedmiotem wypowiedzi stron obecnych na posiedzeniu

Sądu Najwyższego i słusznie wynikało z nich przekonanie o braku przeszkód do

rozpoznania sprawy w niniejszym postępowaniu. Należy bowiem stwierdzić, że

powyższa okoliczność jest irrelewantna dla toku postępowania immunitetowego,

zarówno w wymiarze formalnym jak i materialnym, związanym z rzeczywistym

stanem zdrowia prokurator X. Y. i możliwością uczestnictwa w postępowaniu.

Przede wszystkim trzeba stwierdzić, że postanowienie to zostało wydane w

ramach odrębnego postępowania, prowadzonego niezależnie od postępowania

immunitetowego, które to postępowanie ma charakter postępowania w jego nurcie

głównym. Postępowanie immunitetowe jest natomiast postępowaniem odrębnym

wobec postępowania dyscyplinarnego, choć w zakresie nieuregulowanym stosuje

się w nim przepisy o postępowaniu dyscyplinarnym (art. 135 § 14 ustawy Prawo

I ZI 24/25

4

o Prokuraturze). Podkreślenia wymaga fakt, że nie jest też ono etapem (stadium)

postępowania karnego, jego przedmiotem nie jest również zastosowanie wobec

prokuratora jakichkolwiek sankcji, a tylko o usunięcie przeszkody prawnej

uniemożliwiającej formalne przedstawienie zarzutów osobie podejrzewanej

o popełnienie przestępstwa, a więc postawienie prokuratora, co do którego

zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa,

w sytuacji identycznej z sytuacją obywatela nieposiadającego immunitetu, odnośnie

do którego można zawsze wszcząć postępowanie karne, gdy istnieje uzasadnione

podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa (postanowienie SN z dnia 23

kwietnia 2025, II ZI 1/22). Jednocześnie obowiązujące unormowania prawne nie

przewidują obowiązkowej obecności prokuratora objętego wnioskiem o zezwolenie

na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej na posiedzeniu sądu dyscyplinarnego

rozpoznającego ten wniosek. Wobec powyższego brak możliwości osobistego

udziału prokurator X. Y. w postępowaniu o uchylenie immunitetu z uwagi na stan

zdrowia, nie stanowi podstawy do zawieszenia tego postępowania, zwłaszcza w

sytuacji, gdy przysługujące jej prawo do obrony może być realizowane przy pomocy

ustanowionych w sprawie obrońców. Należy podkreślić, że o ile sprawa o

przestępstwo w fazie postępowania przygotowawczego toczyła by się w fazie in

rem, wobec osoby nieposiadającej immunitetu, do czasu postawienia zarzutu stan

zdrowia tej osoby byłby irrelewantny dla toku postępowania przygotowawczego.

Kwestie uzasadniające zawieszenie postępowania mogłyby się pojawić dopiero po

wydaniu postanowienia o przedstawieniu zarzutu a przed jego ogłoszeniem. Trzeba

też zwrócić uwagę na fakt, że ustawa przewiduje krótki, choć instrukcyjny termin do

podjęcia decyzji w zakresie wniosku o uchylenie immunitetu. Jasne jest, że wynika

to z terminów właściwych dla postępowania przygotowawczego i opiera się na

założeniu, że postępowanie immunitetowe nie powinno istotnej stanowić

przeszkody dla toku postępowania przygotowawczego. Poza tym, co do zasady

wyłączone jest prowadzenie w postępowaniu immunitetowym postępowania

dowodowego – sąd dyscyplinarny orzeka na podstawie dowodów przedstawionych

przez oskarżyciela (art. 135 § 6 ustawy Prawo o prokuraturze), co przy

uwzględnieniu krótkiego terminu przewidzianego dla wydania uchwały również

wskazuje na zasadniczo wyłącznie ocenę wniosku w aspekcie dowodowym, a nie

I ZI 24/25

5

uwzględniającym szereg uwarunkowań właściwych dla postępowania karnego w

głównym nurcie. Stan zdrowia prokuratora objętego wnioskiem o uchylenie

immunitetu może być natomiast badany w sytuacji decyzji pozytywnej co do

wniosku, ale już w ramach postępowania przygotowawczego na ogólnych

zasadach, także przy zastosowaniu art. 22 § 1 k.p.k. Trzeba też wskazać, że fakt

stosowania w postępowaniu immunitetowym w zakresie nieuregulowanym

przepisów o postępowaniu dyscyplinarnym prowadzi również do uwzględnienia

regulacji z art. 157a ustawy Prawo i prokuraturze, według którego w sprawach

uregulowanych w rozdziale o odpowiedzialności dyscyplinarnej nie stosuje się

przepisu art. 117 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania

karnego, chyba że ustawa nakazuje zawiadomienie uczestnika o terminie

czynności procesowej, a brak jest dowodu, że został on o nim powiadomiony.

Nawet zatem, gdyby rozważać stan zdrowia prokurator X. Y. w kontekście treści

uzasadnienia postanowienia o zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego, nie

mogłoby to doprowadzić do wstrzymania rozpoznania wniosku. Końcowo w tym

aspekcie wymaga odnotowania, że ani prokurator X. Y., ani jej obrońcy, nie złożyli

wniosku ani o odroczenie niniejszego postępowania, ani o jego zawieszenie,

ograniczając się jedynie do przekazania do akt sprawy postanowienia prokuratora o

zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko ich

mandantce. Okoliczność ta z urzędu nie mogła wywrzeć jakichkolwiek skutków dla

przebiegu posiedzenia, na co słusznie zwrócili uwagę jego uczestnicy.

Trzeba też wskazać na okoliczność, która w związku z niniejszym

postępowaniem ujawniła się po jego zakończeniu, a więc na to, że w dniu 20 maja

2026 r., a więc w dniu posiedzenia, ale już po jego zakończeniu, wpłynął do Sądu

Najwyższego wniosek obrońców o odroczenie posiedzenia. Wniosek obrońców

został nadany w placówce pocztowej w dniu 15 maja 2026 r. (piątek), a do Sądu

Najwyższego wpłynął w dniu 20 maja 2026 r. (środa), jednakże z uwagi na kwestie

związane z obiegiem dokumentacji, nie został przedłożony składowi orzekającemu

przed, ani w trakcie posiedzenia wyznaczonego w tym dniu na godzinę 12.00. Taki

stan rzeczy z oczywistych względów nie mógł mieć wpływu na sposób

procedowania, choć jak wyżej wskazano, kwestia przeszkód do rozpoznania

sprawy była przedmiotem rozważań w toku posiedzenia. Oczywiste jest, że jeżeli

I ZI 24/25

6

strona lub jej przedstawiciel procesowy chce, by na posiedzeniu były rozważane

doniosłe z jej punktu widzenia kwestie powinna złożyć odpowiedni wniosek albo

osobiście, albo w taki sposób, by przy uwzględnieniu uwarunkowań technicznych

możliwe było procedowanie co do tej kwestii. W sytuacji, kiedy żaden z obrońców

nie zamierzał uczestniczyć w posiedzeniu Sądu Najwyższego, a jednak zamierzał

złożyć podlegający rozpoznaniu wniosek, obowiązkiem było dokonanie tej

czynności w sposób, który umożliwiałby rozpoznanie tego wniosku. Należy zwrócić

uwagę, że w sytuacji składania wniosków pisemnych przed posiedzeniem lub

rozprawą, kiedy strona przewiduje swoje niestawiennictwo powszechną praktyką

jest uprzedzanie Sądu Najwyższego o tym, że wniosek taki został złożony,

w odpowiedni sposób (telefonicznie, mailowo, faxem), a nawet przesłanie wcześniej

kopii takiego wniosku.

Żaden z obrońców nie uprzedził jednak sekretariatu Sądu Najwyższego Izby

Odpowiedzialności Zawodowej o tym, że takowy wniosek został złożony, choć nie

było co do tego przeszkód, co skutkowało niemożnością jego rozpoznania

z powodów obciążających stronę. Należy zwrócić uwagę, że w tej sytuacji nie ma

zastosowania art. 124 k.p.k., który określa skutki nadania pisma przed terminem

właściwym dla określonej czynności procesowej. W przepisie chodzi bowiem

o terminy przewidziane w ustawie dla dokonania czynności procesowych, np. dla

wniesienia środka zaskarżenia. Gdyby założyć, że przepis ma zastosowanie dla

stanów analogicznych, jak zaistniał w sprawie, to w sytuacji przewidzianej w danym

postępowaniu obecności obowiązkowej, strona zawsze miałaby możliwość podjęcia

działań obstrukcyjnych, a więc np. nadania wniosku o odroczenie w godzinach

wieczornych, poprzedzających dzień czynności procesowej. . Słusznie zatem Sąd

Najwyższy stwierdził w wyroku z dnia 19 września 2002 r., I PKN 400/01, że sąd

nie narusza też przepisów, jeżeli nie rozpoznaje wniosku złożonego w sposób

uniemożliwiający jego dotarcie do składu orzekającego przed rozprawą (np.

wniosku wysłanego do sądu pocztą z odległego miejsca w przeddzień rozprawy).

Składający wniosek o odroczenie rozprawy powinien przy tym uwzględnić

obiektywnie istniejące warunki przekazania jego wniosku. Nie wystarczy więc samo

złożenie (przesłanie) wniosku o odroczenie rozprawy, ale konieczne jest uczynienie

tego w sposób (i w czasie) umożliwiający sądowi jego rozpoznanie.

I ZI 24/25

7

Reasumując, w sprawie nie zaistniały przeszkody do rozpoznania wniosku

prokuratora na wyznaczonym w tym celu posiedzeniu.

Odnosząc się natomiast do wniosku o uchylenie immunitetu merytorycznie

należy stwierdzić, że materiał dowodowy w niej zgromadzony w postaci m.in.

zeznań świadków K. G., S. B., opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego oraz

rekonstrukcji wypadków drogowych, dokumentacji medycznej D. B., protokołów

oględzin miejsca zdarzenia oraz samochodu marki K1., pozwala na poczynienie

ustaleń faktycznych odpowiadających ustaleniom zaprezentowanym we wniosku o

zezwolenie na pociągnięcie prokurator X. Y. do odpowiedzialności karnej, na

poziomie podejrzenia popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 135 § 5

ustawy Prawo o prokuraturze. Jednocześnie trzeba stwierdzić, że w materiale

dowodowym na obecnym etapie postępowania nie ma wręcz dowodów

przeciwnych co do przebiegu zdarzenia opisanego we wniosku prokuratora.

Można zatem uznać za dostatecznie uprawdopodobnione to, że X. Y.

kierując w dniu 1 kwietnia 2025 r. pojazdem nie zachowała należytej ostrożności

oraz nie skupiła należytej uwagi na obserwacji drogi i spojrzała na znajdujący się

obok dźwigni skrzyni biegów telefon komórkowy, co w konsekwencji doprowadziło

do utraty przez nią kontroli nad pojazdem i zjechania z jezdni w prawo.

Następstwem tego było uderzenie w idącą prawidłowo poboczem kobietę, która

następnego dnia zmarła na skutek poniesionych w wyniku tego uderzenia obrażeń.

Zachowanie prokurator X. Y. w kontekście wpływu na prowadzony przez nią pojazd,

wywołany skutek oraz związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem i śmiercią

pokrzywdzonej, zostały w sposób dostateczny uprawdopodobnione, co wskazuje

zarazem na wypełnienie zmianom czynu z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 177 § 1 k.k.

Zgodnie z powołanymi przepisami, odpowiedzialność karną ponosi sprawca, który

naruszając, choćby nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym,

powoduje nieumyślnie wypadek, którego następstwem jest śmierć innej osoby.

Zgodnie z art. 135 § 5 ustawy Prawo o prokuraturze sąd dyscyplinarny

wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności

karnej, jeżeli zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez

niego przestępstwa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym spraw

I ZI 24/25

8

immunitetowych wskazuje się, że pod pojęciem „dostatecznie uzasadnionego

podejrzenia popełnienia przestępstwa” należy rozumieć podejrzenie w pełni

uzasadnione, nie nasuwające żadnych istotnych wątpliwości ani zastrzeżeń,

zarówno co do popełnienia czynu, jak i występowania innych znamion objętych

przez ustawę ramami zasad odpowiedzialności karnej (por. uchwały Sądu

Najwyższego: z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt SNO 95/08; z dnia 8 maja 2007

r., sygn. akt SNO 21/07; z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt SNO 32/11).

Przedłożony Sądowi Najwyższemu - Izbie Odpowiedzialności Zawodowej

materiał dowodowy pozwala na uznanie, że zachodzi co najmniej dostatecznie

uzasadnione podejrzenie popełnienia przez X. Y. czynu opisanego we wniosku

prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora

do odpowiedzialności karnej, zakwalifikowanego jako przestępstwo z art. 177 § 2

k.k. w zw. z art. 177 § 1 k.k.

W tym stanie rzeczy zaszła konieczność wydania uchwały zezwalającej na

pociągnięcie prokuratora Prokuratury Okręgowej w S. X. Y. do odpowiedzialności

karnej.

[M. T.]

[r.g.]

Marek Siwek