Prokurator z Prokuratury Krajowej dostanie wgląd w akta wniosku o uchylenie immunitetu

Naczelnik Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej złożył do

Sądu Najwyższego Izby Odpowiedzialności wniosek z dnia 29 maja 2025 r. w

I ZI 35/25

2

sprawie […] o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora

Prokuratury Krajowej X. Y. za czyn z art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 239 § 1 k.k. w zw.

z art. 11 § 2 k.k. zastrzegając jednocześnie, że akta sprawy załączone do wniosku

nie mogą być udostępnione prokurator X. Y. ani ewentualnie ustanowionemu

obrońcy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zastrzeżenie wyłączające możliwość udostępnienia akt prokurator X. Y. i jej

obrońcy nie jest zasadne.

Zgodnie z treścią art. 135 § 7 ustawy Prawo o prokuraturze prokurator,

którego dotyczy postępowanie, ma prawo wglądu do dokumentów, które zostały

załączone do wniosku. Jeżeli jednak prokurator, kierując wniosek do sądu

dyscyplinarnego, zastrzegł, że dokumenty te lub ich część nie mogą być

udostępnione z uwagi na dobro postępowania przygotowawczego, w przedmiocie

zastrzeżenia rozstrzyga sąd dyscyplinarny, którego uchwała w tym zakresie jest

ostateczna.

Sąd Najwyższy wielokrotnie zajmował stanowisko, zgodnie z którym zasadą

jest prawo prokuratora, którego dotyczy wniosek o uchylenie immunitetu, wglądu do

dokumentów załączonych do tego wniosku. Sytuację, kiedy dokumenty te nie mogą

zostać udostępnione prokuratorowi ma zatem charakter wyjątku, przy czym

przesłanką takiego stanu rzeczy jest dobro postępowania przygotowawczego.

Negatywna przesłanka udostępnienia akt postępowania przygotowawczego w

postaci dobra tego postępowania, zawarta w art. 135 § 7 u.p.p., musi być

interpretowana w sposób ścisły, co oznacza, że obowiązkiem prokuratora jest

wykazanie, że zachodzi ona w sposób rzeczywisty, a więc istnieją konkretne

okoliczności, które powodują, że prawidłowość przebiegu postępowania

przygotowawczego może być naruszona lub zagrożona w wyniku uzyskania przez

prokuratora wiedzy o wykonanych w tym postępowaniu czynnościach procesowych

oraz ich treści (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego: z 18 marca 2021 r., I DI 12/21,

z 7 maja 2024 r., I ZI 92/23, z 29 kwietnia 2025 r., I ZI 13/25, z 29 lipca 2025 r., I ZI

33/25).

Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że w uzasadnieniu wniosku o

zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokurator X. Y. nie zostały

I ZI 35/25

3

zawarte żadne szczególne okoliczności, jakie miałyby przemawiać za wyłączeniem

możliwości dostępu jej do akt sprawy. Należy podkreślić, że postępowanie w

przedmiocie uchylenia immunitetu jest postępowaniem represyjnym, w którym co

wydaje się oczywiste, winno być zapewnione uprawnienie do obrony. Uprawnienie

to z jednej strony nie ma charakteru nieograniczonego, także w zakresie dostępu

do akt sprawy zawierających materiał dowodowy, jednak jak wynika z treści

przywołanego przepisu ewentualne ograniczenia muszę mieć szczególny charakter,

wykraczający poza istotę każdego postępowania przygotowawczego. Co do zasady

natomiast prawo do obrony w postępowaniu w przedmiocie uchylenia immunitetu

nie może być postrzegane jako iluzoryczne, a jego realizacja, poza sytuacją

szczególnych wyjątków, może mieć miejsce przy znajomości akt sprawy, w której

do uchylenia immunitetu może dojść. Uzasadnienie wniosku w tym zakresie nie

wskazuje żadnych szczególnych okoliczności, jakie miałyby przemawiać za

odmową dostępu do akt sprawy. Twierdzenie co do dokonanych ustaleń z

przebiegu zdarzenia, jakie miałyby być ujawnione, jest z kolei niezrozumiałe, gdyż

ustalenia takie znajdują się we wniosku o uchylenie immunitetu i z natury rzeczy

muszą być znane osobie, której wniosek dotyczy. Chodzi natomiast o umożliwienie

obronie weryfikację prawidłowości tych ustaleń względem materiałów stanowiących

ich podstawę.

Ogóle twierdzenia zawarte we wniosku w niniejszej sprawie, zważywszy na

charakter czynu sprowadzającego się do wydania określonej treści polecenia,

którego materiały postępowania przygotowawczego mają dotyczyć, nie wskazują

zatem na istnienie wyjątku, uzasadniającego odmowę dostępu do akt prokurator i

jej obrońców, wobec czego należało orzec jak w sentencji.

[M. T.]

[r.g.]