Spór o zasądzenie kwoty, 16 tys. zł

Przed Sądem Najwyższym – Izbą Odpowiedzialności Zawodowej zawisła

sprawa z powództwa X.1 Y.1 przeciwko Sądowi Najwyższemu o zasądzenie kwoty

15 779,72 zł tytułem wyrównania zaniżonego uposażenia wraz z ustawowymi

odsetkami. Zaniżenie to ma wynikać z tego, że w 2022 r. wynagrodzenia sędziów

Sądu Najwyższego (a co za tym idzie, również uposażenia sędziów Sądu

Najwyższego w stanie spoczynku oraz uposażenia rodzinne) nie były ustalane z

zastosowaniem mechanizmu przewidzianego w art. 48 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622), zwanej dalej „u.s.n.”, lecz

I ZO 11/26

2

przy zastosowaniu regulacji przewidzianych w tzw. ustawach okołobudżetowych, co

spowodowało obniżenie ich wysokości.

Do rozpoznania wskazanej wyżej sprawy, zarejestrowanej pod sygn. akt

I ZPU 12/25, został wylosowany SSN X.Y.

W dniu 20 stycznia 2026 r. SSN X.Y. złożył wniosek sygnalizacyjny,

w którym wskazał, że wystąpił z podobnym powództwem i jest powodem w sprawie

o sygn. akt I ZPU 21/24. Z tego powodu rozpoznanie przez niego sprawy powódki

mogłoby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w tej sprawie,

a zatem zachodzi potrzeba jego wyłączenia od udziału w tejże sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Z treści art. 49 § 1 k.p.c. wynika, że sąd wyłącza sędziego na jego żądanie

lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

W niniejszej sprawie wątpliwość co do bezstronności sędziego ma wynikać

wyłącznie z faktu, że we wniesionym wcześniej pozwie wystąpił z roszczeniami

opartymi na analogicznej podstawie faktycznej i prawnej, na jakiej zostało oparte

powództwo w sprawie o sygn. akt I ZPU 12/25, o zasadności którego ma orzekać.

Okoliczność, że sędzia pozostaje stroną w innym postępowaniu dotyczącym

roszczenia o waloryzację wynagrodzenia, nie stanowi jednak sama przez się

przesłanki z art. 49 § 1 k.p.c. Sprawa o sygn. akt I ZPU 12/25, którą ma

rozpoznawać SSN X.Y., dotyczy stosunku prawnego, w którym stroną jest inny

podmiot niż sędzia wyznaczony do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a jej wynik

nie wywoła żadnych skutków prawnych wobec SSN X.Y. Orzeczenie to nie będzie

wiążące w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I ZPU 21/24 – nie będzie miało

charakteru prejudycjalnego. Nie zachodzi zatem sytuacja, w której wynik niniejszej

sprawy mógłby w sposób bezpośredni oddziaływać na sytuację majątkową SSN

X.Y. Istnienie osobistych roszczeń majątkowych SSN X.Y., względnie ich brak, nie

może rzutować na liczbę ani rodzaj spraw jemu przydzielonych, chyba że

sprzeciwiają się temu regulacje procesowe, co akurat w sprawie nie zachodzi.

Ponadto sama zbieżność zagadnienia prawnego będącego podstawą

roszczeń w sprawach o sygn. akt I ZPU 21/24 i I ZPU 12/25 nie jest wystarczająca

I ZO 11/26

3

do przyjęcia uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego. Bezstronność

sędziego oznacza brak uprzedzenia wobec stron, a nie brak ukształtowanego

stanowiska co do wykładni prawa. Sędzia, co oczywiste, ma prawo do własnych

poglądów prawnych, a zarazem spoczywa na nim obowiązek samodzielnego

interpretowania mających zastosowanie przepisów. Nie może być on więc

wyłączany tylko dlatego, że jego linia orzecznicza może okazać się niekorzystna

dla jednej ze stron. Gdyby przyjąć przeciwną koncepcję, prowadziłoby to

niechybnie do nieakceptowalnej możliwości podejmowania przez stronę czynności

zmierzających do wyznaczenia do rozpoznania sprawy sędziego, którego

stanowisko prawne stronie odpowiada, a więc swoistego „doboru sędziego pod

wynik sprawy”.

Należy zwrócić uwagę również na fakt, że sam fakt wystąpienia przez SSN

X.Y. z pozwem nie wskazuje sam przez się na zasadność tezy o istnieniu

roszczenia objętego tym pozwem, a jedynie na to, że sędzia ten zdecydował o

poddaniu tej kwestii pod rozstrzygnięcie sądu. Nadto, akceptacja stanowiska

wyrażonego we wniosku sygnalizacyjnym mogłaby prowadzić do konstatacji, że

sędzia, który z pozwem o wynagrodzenie nie wystąpił, pozostaje w przekonaniu o

niezasadności tego rodzaju roszczenia, co z kolei również mogłoby wskazywać na

wątpliwość co do bezstronności, z tym, że w kierunku przeciwnym, niż objęty

wnioskiem SSN X.Y. Poza tym, idąc jeszcze dalej można by dojść do konkluzji, że

od rozpoznania określonej kategorii sprawy może wyłączać sędziego sam fakt

wydania rozstrzygnięcia na gruncie np. jednej z nich.

Powyższe przykłady prowadzą do wniosku, że uzasadnione wątpliwości co

do bezstronności sędziego mogą być rozważane wyłącznie w realiach konkretnej

sprawy, pewnych faktów, jakie w związku z jej rozpoznaniem mogą rzutować na

kwestię bezstronności sędziego, nie zaś w kontekście osobistych czynności

sędziego podjętych w innej sprawie, która jego bezpośrednio dotyczy. Należy przy

tym dostrzec, że w praktyce wymiaru sprawiedliwości często dochodzi do

rozpoznawania spraw, które są zbliżone pod względem układu procesowego i

powtarzają pewne schematy. Sytuacje te występują na gruncie różnych kategorii

spraw, a więc zarówno w sprawach z zakresu prawa pracy (np. roszczenia

wynikające ze stosunku pracy osób znajdujących się w tej samej sytuacji prawnej),

I ZO 11/26

4

prawa cywilnego (np. roszczenia z tytułu umów kredytowych), czy nawet prawa

karnego (traktowanie w identyczny sposób bezwzględnych lub nawet względnych

przyczyn odwoławczych). Twierdzenie o konieczności wyłączania sędziów od

rozpoznania innych spraw z tego powodu, że orzekli w określony sposób w innych

sprawach, nie tylko nie znajdowałoby racjonalnego uzasadnienia, ale mogłoby

prowadzić do sytuacji, kiedy określonej sprawy nie miałby kto rozpoznać.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[J.J.]

[r.g.]