Sąd najwyższy

Pismem z dnia 24 czerwca 2026 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego)

sędzia Sądu Okręgowego w [...] X. Y. wniósł o wyłączenie SSN Pawła

Wojciechowskiego od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I ZI 67/25.

W uzasadnieniu formułowanego postulatu wnioskujący argumentował, iż wskazany

we wniosku sędzia został wadliwie powołany na stanowisko sędziego Sądu

I ZO 122/26

2

Najwyższego, tj. na skutek udziału w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa

w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Jednocześnie autor

wniosku wniósł o niewyznaczanie do składu rozpoznającego wniosek o wyłączenie

SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I ZI

67/25 sędziów powołanych przy udziale organu ukształtowanego ustawą z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek w przedmiocie wyłączenia SSN Pawła Wojciechowskiego od

udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I ZI 67/25 należało pozostawić bez

rozpoznania. Argumentacja przytoczona we wniosku, koncentrująca się wokół

kwestii związanych z procedurą nominacyjną sędziego objętego wnioskiem o

wyłączenie oraz zapatrywań prawnych zawartych w wybranych judykatach sądów

krajowych i międzynarodowych, w zupełności pomija bowiem obowiązujący w

Rzeczypospolitej Polskiej stan prawny.

Na wstępie, przypomnienia wymaga, że zgodnie z treścią art. 190 ust. 1

Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie

obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że orzeczenia te wiążą sądy, Sąd

Najwyższy, a także strony, które nie mogą wywodzić skutków prawnych z

przepisów, których konstytucyjność została zakwestionowana. Orzecznictwo

Trybunału Konstytucyjnego wskazuje natomiast, że niekonstytucyjnym, a zatem

niedopuszczalnym jest rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego, który obejmuje

zarzuty odnoszące się do okoliczności jego powołania (m.in. wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z 10 marca 2022 r., sygn. akt K 7/21).

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 stycznia 2022 r., sygn. P 10/19,

orzekł, iż: art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania

cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) w zakresie, w jakim za przesłankę

mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej

sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania

tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej

I ZO 122/26

3

Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z: a) art. 45 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17

Konstytucji; art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.

U. z 2021 r. poz. 1904) w związku z art. 49 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. -

Kodeks postępowania cywilnego w zakresie, w jakim za przesłankę wyłączenia

sędziego z orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym,

na podstawie którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt

wymagający dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty),

a konsekwencją jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego

powołanego do pełnienia urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim

obwieszczeniem, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 2 oraz art.

144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji; art. 1 w związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88

ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w zakresie, w jakim stanowi

normatywną podstawę rozstrzygania przez Sąd Najwyższy o statusie osoby

powołanej do sprawowania urzędu na stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu

Najwyższego, i wynikających z tego uprawnieniach takiego sędziego oraz

związanej z tym statusem skuteczności czynności sądu dokonanej z udziałem tej

osoby, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 183

ust. 1 i 2 Konstytucji. Wprawdzie wskazany wyrok Trybunału dotyczy art. 49 k.p.c.,

jednak pozwala stwierdzić, że przedstawiona w nim wykładnia prawa rozciąga się

również na problem stosowania art. 41 § 1 k.p.k. ze względu zbieżną podstawę

oceny dopuszczalności wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy na wniosek.

Powołać również w tym miejscu należy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2

czerwca 2020 r., sygn. akt P 13/19, w którym orzeczono, że art. 49 § 1 ustawy z

dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz.

1460, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie

sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest

niezgodny z art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

I ZO 122/26

4

Co do kwestii związanych z podstawą prawną złożonego wniosku o

wyłączenie należy również wskazać, że zgodnie z wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19 (który wszedł w życie z

dniem 12 marca 2020 r.), przepis art. 41 § 1 k.p.k. utracił moc w zakresie, w jakim

dopuszczał rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości

powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na

podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa.

Już choćby z tego powodu rozważenie okoliczności przytoczonych we wniosku w

kontekście powołanego przepisu jest niedopuszczalne.

Nadto wskazać należy na pkt. I uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10

października 2024 r., sygn. akt III CZP 44/23, której nadano moc zasady prawnej, w

którym to wskazano, iż żądanie sędziego lub wniosek o wyłączenie sędziego od

rozpoznania sprawy oparte wyłącznie na okolicznościach towarzyszących

powołaniu tego sędziego nie wywołuje skutków prawnych, a w takiej sytuacji

stosuje się per analogiam art. 531 § 2 i 3 k.p.c.

Skoro więc wniosek o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału

w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I ZI 67/25 został oparty wyłącznie na

okolicznościach odnoszących się do jej powołania na stanowisko sędziego Sądu

Najwyższego z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie

ukształtowanym z zastosowaniem art. 9a u.k.r.s., to należało uznać, że wniosek ten

– jako pozbawiony podstaw formalnoprawych – jest niedopuszczalny z mocy

ustawy, co też wykluczało możliwość jego rozpoznania.

Powyższych konstatacji nie podważa również powołana w uzasadnieniu

wniosku argumentacja, odwołująca się do treści uchwały połączonych Izb: Cywilnej,

Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20. Zawarte w tej uchwale zapatrywania co

do nienależytej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) tworzonego przez sędziów

powołanych na zajmowane stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

I ZO 122/26

5

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) utraciły swą

aktualność, wobec wejścia w życie – z dniem 21 kwietnia 2020 r. – wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20.

W powołanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny uznał wspomnianą uchwałę

za niezgodną z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8

ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, a

także z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Należy przypomnieć, że skutkiem wejścia w życie powołanego orzeczenia

Trybunału Konstytucyjnego jest utrata mocy obowiązującej aktu, którego

niezgodność z normami prawnymi wyższego rzędu została stwierdzona w tym

orzeczeniu, co jasno wynika z art. 190 ust. 3 Konstytucji.

Z kolei powołane w uzasadnieniu wniosku orzeczenia Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

nie mają mocy powszechnie obowiązującej normy prawnej i nie wywierają skutków

erga omnes. Mają jedynie moc wiążącą w sprawach, na tle których zostały wydane.

Niezależnie od tego wskazują państwom uznającym zwierzchność tych Trybunałów

na potrzebę określonego ukształtowania obowiązującego w tych państwach

porządku prawnego, nie ingerując samoistnie w treść norm prawnych w tym

porządku obowiązujących. W tej sytuacji powołanie się przez autora wniosku w

uzasadnieniu wniosku o wyłączenie na orzecznictwo tych Trybunałów nie mogło

odnieść skutku w niniejszej sprawie.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż zaprezentowana przez

autora wniosku argumentacja nie zawiera w swej treści okoliczności, które mogłyby

podawać w wątpliwość bezstronność SSN Pawła Wojciechowskiego. Wnioskujący

nie przedstawił bowiem skonkretyzowanych okoliczności, mogących wzbudzić u

przeciętnego i rozsądnie rozumującego obserwatora procesu uzasadnioną

wątpliwość co do istnienia w sprawie o sygnaturze akt I ZI 67/25 kierunkowego

nastawienia sędziego - czy to do uczestników, czy też do przedmiotu

postępowania, która zestawiona z przedmiotem rozstrzygnięcia w uprzednio

powołanej sprawie prowadziłaby do wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do

I ZO 122/26

6

bezstronności sędziego. Autor wniosku nie wykazał, aby SSN Paweł Wojciechowski

dokonał oceny sprawy o sygn. akt I ZI 67/25 (jako orzekający) przed jej

rozpoznaniem, bądź też wyrażał opinię oceniającą uczestników tego postępowania,

która świadczyłyby o jej nastawieniu do sprawy lub osób w nim uczestniczących.

Odnosząc się natomiast do postulatu o niewyznaczanie do składu

rozpoznającego niniejszy wniosek o wyłączenie sędziów, których status jest

„kwestionowany”, a zatem – wnioskując na podstawie argumentacji przedstawionej

w zakresie głównego żądania wniosku - powołanych przy udziale organu

ukształtowanego ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, zasadniczego przypomnienia

wymaga, iż uregulowania Kodeksu postępowania karnego nie przewidują

wyłączenia sędziego in abstracto, gdyż zastosowanie powyższej instytucji

dopuszczalne jest w odniesieniu do konkretnej osoby, która została wyznaczona do

składu orzekającego w danej sprawie, a nie sędziego mogącego jedynie

teoretycznie, w przyszłości zostać wyznaczonym do jej rozpoznania (zob. aktualne

na gruncie postępowania dyscyplinarnego sędziów rozważania zawarte w

postanowieniach Sądu Najwyższego z: 14 grudnia 2016 r., III KO 99/16, jak również

postanowienia Sądu Najwyższego z: 25 stycznia 2012 r., SNO 49/11, Lex 1215806;

10 października 2014 r., SNO 51/14, Lex 1511819). Niezależnie od powyższego

wskazać nadto należy, iż analiza wniosku, który nie zawiera rzeczowej

argumentacji w tym zakresie, wskazuje przy tym na konieczność przypomnienia, iż

wniosek o wyłączenie sędziego winien wykazać związek funkcjonalny pomiędzy

podnoszonymi okolicznościami (które muszą mieć charakter rzeczywisty i

obiektywny), a rozstrzygnięciem konkretnej sprawy, na podstawie których zasadne

jest przypuszczenie o możliwości wydania pozbawionego podstaw kierunkowego

rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej postanowienia.

[J.J.]

[r.g.]

I ZO 122/26

7