Sąd Najwyższy wyłączył sędziego SN z sprawy, bo powołano go w trybie nowej KRS

Pismem z dnia 12 sierpnia 2026 r. Prokurator Generalny wniósł o zbadanie

spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Marka Siwka,

sprawozdawcy w sprawie o sygn. II ZOW 34/26. Sprawa ta została zarejestrowana

w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. I ZB 75/26, a do jej

rozpoznania został wyznaczony skład: SSN Krzysztof Wiak (przewodniczący), SSN

I ZO 179/26

2

Dariusz Dończyk, SSN Beata Janiszewska (sprawozdawca), SSN Grzegorz Misiurek

oraz SSN Paweł Wojciechowski.

Pismem z dnia 17 września 2026 r. X. Y. - prokurator Prokuratury Rejonowej

w [...] wniósł o wyłączenie SSN Beaty Janiszewskiej od rozpoznania sprawy o sygn.

I ZB 75/26. Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności

Zawodowej pod sygn. I ZO 173/26, a do jej rozpoznania został wyznaczony SSN

Tomasz Demendecki.

Pismem z dnia 24 września 2026 r. X. Y. - prokurator Prokuratury Rejonowej

w [...] wniósł o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego. We wniosku obwiniony

prokurator wskazał na występowanie okoliczności wywołującej uzasadnioną

wątpliwość co do bezstronności sędziego w postaci powołania na stanowisko

sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a

więc w trybie, w jakim została powołana SSN Beata Janiszewska, co z kolei prowadzi

do naruszenia podstawowej zasady prawa tj. nemo iudex in causa sua, a w

konsekwencji art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 EKPC w postaci prawa strony

postępowania do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd

ustanowiony ustawą, ale także do uznania, że sąd z jego udziałem jest nienależycie

obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego zasługuje na

uwzględnienie.

Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność

tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności

w danej sprawie. O potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia sędziego decyduje

między innymi ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą w realiach sprawy

takie okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do

bezstronności sędziego.

Za uwzględnieniem wniosku przemawia okoliczność, do której odwołano się

we wniosku o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego, dotycząca sposobu

powołania tego sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia

I ZO 179/26

3

2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw.

Należy mieć na uwadze, że brak uwzględnienia tego wniosku, a w

konsekwencji orzekanie przez Sąd Najwyższy z udziałem SSN Tomasza

Demendeckiego, prowadziłby do zaistnienia uchybienia, o którym mowa w art. 439 §

1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na nienależytą obsadę sądu, który nie stanowiłby sądu

ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności (zob. w tym przedmiocie przede wszystkim:

uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA-I-4110-

1/20, OSNK 2020, z. 2, poz. 7; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22; wyrok ETPCz z dnia

22 lipca 2021 r., Reczkowicz p. Polsce, skarga 43447/19; wyrok ETPCz z dnia 8

listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek p. Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19,

wyrok ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa p. Polsce, skarga nr 50849/21).

Nadto należy stwierdzić, że w realiach rozpoznawanej sprawy udział wyznaczonego

sędziego Tomasza Demendeckiego w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy

stanowiłby rażące naruszenie zakazu nemo iudex in causa sua, na co wskazywał

wnioskujący.

Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak wyżej.

[J.J.]

[r.g.]