Sąd Najwyższy nie wyłączył sędziego SN z rozpoznania sprawy o sygn. I ZZ 5/22

Pismem z dnia 16 kwietnia 2026 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego)

obrońca obwinionego sędziego X. Y. – adw. K. G. wniosła o wyłączenie SSN

Tomasza Demendeckiego od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. I ZZ 5/22.

Argumentacja wniosku zawarta w uzasadnieniu sprowadza się w istocie rzeczy do

stwierdzenia, że sędzia SN Tomasz Demendecki został powołany na stanowisko

sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Zdaniem wnioskodawcy skutkuje to zagrożeniem

I ZO 52/26

2

naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd

ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1

Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, ale także do

przyjęcia, że sąd z udziałem SSN Tomasza Demendeckiego byłby sądem

nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z art. 41 § 1 k.p.k. wynika, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli zachodzi

uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

W dotychczasowym orzecznictwie konsekwentnie prezentowany jest pogląd, iż

twierdzenie o bezstronności sędziego w danej sprawie, musi być wykazane

i racjonalnie uzasadnione. Uzasadniona wątpliwość, o której mowa w art. 41

§ 1 k.p.k. musi zatem istnieć obiektywnie, a nie tylko w subiektywnym odczuciu

strony składającej wniosek o wyłączenie. Chodzi wszakże o wątpliwość, którą

w oparciu o zaistniałą okoliczność mogłaby powziąć każda inna, rozsądnie

oceniająca sytuację i nie zaangażowana w spór osoba. Nie stanowi zarazem

przyczyny wyłączenia sędziego sama podejrzliwość strony, czy też utrata wiary

w bezstronność sędziego, wynikająca z jej subiektywnego odczucia. Uwagi

powyższe odnoszą się do takiego zachowania sędziego na sali rozpraw oraz poza

nią, z którego mogłoby wynikać, że sędzia jest w określony sposób nastawiony do

uczestników postępowania lub do sprawy. Chodzi tu o zachowanie sędziego

odnoszące się zarówno do oceny rozpoznawanej sprawy przed wydaniem

rozstrzygnięcia, jak i o wyrażanie pewnych opinii oceniających uczestników

postępowania, które może świadczyć o określonym nastawieniu sędziego do

sprawy lub osób w niej uczestniczących (zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z 2 marca 2021 r., V KK 39/21). Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności

sędziego zachodzi jedynie wówczas, gdy sędzia swój pogląd ujawnia przed

rozpoznaniem sprawy lub w trakcie jej rozpoznawania, wyraźnie zmierzając w

kierunku potwierdzenia swojej pierwotnej oceny sprawy, lub wyraża swój stosunek

do strony (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 31 maja 1985 r., V KRN 333/85; z 27

I ZO 52/26

3

stycznia 1971 r., III KR 213/70; z 8 lutego 2011 r., V KK 227/10; postanowienie

Sądu Najwyższego z 24 dnia 2008 r., III KK 73/08).

W ocenie Sądu Najwyższego żądanie wnioskodawcy nie spełnia

powyższych kryteriów, zaś sama argumentacja wniosku nie zawiera żadnych

okoliczności, które mogłyby podawać w wątpliwość stronniczość SSN Tomasza

Demendeckiego tym samym nie spełniając wymogów wskazywanych przez

ustawodawcę w art. 41 k.p.k. Wnioskodawca w swoim wniosku nie wykazał, aby

SSN Tomasz Demendecki był w jakikolwiek sposób uprzedzony w stosunku do

wnioskującego.

W doktrynie wskazuje się, iż wątpliwość co do bezstronności sędziego musi

istnieć obiektywnie i poddawać się zewnętrznej ocenie. Przez pojęcie bezstronności

należy rozumieć obiektywną bezstronność sędziego, w tym zarówno subiektywne

poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i bezstronność w odbiorze

zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez

odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie

rozumującego obserwatora procesu. Tym samym okoliczność należy uznać za

dostatecznie uzasadnioną, jeżeli jest ona w stanie wywołać wątpliwości co do

bezstronności sędziego u nieuprzedzonego w jakimkolwiek kierunku przeciętnie

wykształconego i logicznie myślącego członka społeczeństwa. Analizowany przepis

nie pozwala przy tym na wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu, a jedynie na

wyłączenie konkretnego imiennie wskazanego sędziego (lub sędziów)

wyznaczonego do rozpoznania sprawy (zob. J. Zagrodnik, M. Burdzik [w:] S.

Głogowska i in., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2024, art.

41).

Przenosząc powołane judykaty na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić,

iż wnioskujący w złożonym wniosku nie wykazał, aby SSN Tomasz Demendecki

dokonał oceny sprawy o sygn. akt I ZZ 5/22 przed jej rozpoznaniem, bądź też

wyrażał opinię oceniającą uczestników tego postępowania, która świadczyłaby o

jego nastawieniu do sprawy lub osób w nim uczestniczących. Przede wszystkim

zauważyć należy, iż zdecydowana większość okoliczności, na których oparty jest

wniosek, ma charakter abstrakcyjny i nie jest bezpośrednio związana ze sprawą o

sygn. akt I ZZ 5/22, w której SSN Tomasz Demendecki jest sprawozdawcą.

I ZO 52/26

4

Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[M. T.]

[r.g.]