Sędzia SN wyłączony od badania niezawisłości kolegi, znanego od ponad 20 lat

W dniu 16 stycznia 2026 r. SSN Karol Weitz złożył wniosek o wyłączenie

go od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZB 13/24 w przedmiocie wniosku o

zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności SSN Tomasza

Demendeckiego. Analiza argumentacji powołanej przez wnioskodawcę wskazuje,

że SSN Karol Weitz od ponad 20 lat zna SSN Tomasza Demendeckiego i

pozostaje z nim w kontaktach, nie tylko naukowych z racji ich aktywności w tej

samej dziedzinie nauk prawnych (postępowanie cywilne).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek zasługuje na uwzględnienie.

Istnieją rzeczywiste podstawy do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności

tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności

I ZO 9/26

2

sędziego SN Karola Weitza w sprawie rozpoznania wniosku o zbadanie spełnienia

wymogów niezawisłości i bezstronności SSN Tomasza Demendeckiego.

W postępowaniu w przedmiocie badania spełnienia przez sędziego Sądu

Najwyższego wymogów niezawisłości lub bezstronności, określonym w art. 29 § 4 –

25 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, możliwe jest wyłączenie

wylosowanego sędziego od udziału w rozpoznaniu takiej sprawy, lecz może to

nastąpić gdy: 1) zachodzą okoliczności skutkujące wyłączeniem sędziego z mocy

prawa (iudex inhabilis), lub 2) gdy żądanie wyłączenia (wniosek o wyłączenie) go

od udziału w sprawie zgłosi wylosowany sędzia, albo 3) w wyniku wszczętego

z urzędu postępowania o wyłączenie w sytuacji gdy nie dojdzie

do ,,samowyłączenia” się wylosowanego sędziego (por. np. E. Skrętowicz, Iudex

inhabilis i iudex suspectus w polskim procesie karnym, Lublin 1994, s. 70, R.

Kmiecik, Tryb wyłączenia sędziego i prokuratora w kodeksie postępowania karnego,

Prokuratura i Prawo, 1999, nr 11 – 12, s. 23, K. Papke – Olszauskas, Wyłączenie

uczestników procesu karnego, Gdańsk 2007, s. 147 – 155 i s. 180 – 181).

W realiach niniejszej sprawy ma miejsce sytuacja ujęta w pkt 2. Wskazane

w piśmie SSN Karola Weitza z dnia 16 stycznia 2026 r. powody, mogłyby

statuować poważną, obiektywnie istniejącą wątpliwość, co do bezstronności

wymienionego sędziego. Tworzy ją bowiem sam fakt utrzymywania bliskich

kontaktów na płaszczyźnie osobistej i zawodowej. Wystąpienie wskazanej

okoliczności skutkuje wywołaniem u każdego postronnego obserwatora

przeświadczenia, że nie sposób odrzucić przypuszczenia, że SSN Karol Weitz

mógłby okazać się stronniczy. Wykracza to więc ponad subiektywną ocenę

wnioskującego.

Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, iż relacje zawodowe zasadniczo nie

stanowią podstawy do wyłączenia sędziego, jednakże „nawet stosunki wyłącznie

służbowe mogą ze względu na osobistą znajomość oraz osobisty charakter

kontaktów zostać uznane za stosunki tego rodzaju, że wywołają w odbiorze

zewnętrznym uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów” (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 10 marca 2015 r., sygn. akt II UO 1/15, Lex nr

1806479). Powyższą ocenę wspiera nadto fakt, iż obawa istnienia wewnętrznej

I ZO 9/26

3

stronniczości została sformułowana przez składającego zawiadomienie sędziego

SN Karola Weitza.

Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[M. T.]

[a.ł]

Paweł Wojciechowski