Sąd Najwyższy zawiesił dyscyplinarną sprawę sędzi do końca postępowania karnego

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w [...]1 złożył

wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej wobec X. Y. – sędzi Sądu

Rejonowego w [...], obwinionej o to, że w dniu 7 lutego 2025 r., w Sądzie

Rejonowym w [...], będąc upoważnioną do zastępowania prezesa i wiceprezesa

I ZSK 9/25

2

Sądu Rejonowego w [...] w czasie ich nieobecności w sądzie, nie zweryfikowała,

czy zaktualizowała się ta przesłanka i podczas obecności w sądzie ówczesnej

wiceprezes sądu, która uprzednio odmówiła podpisania datowanego na 29 stycznia

2025 r. wniosku sędzi X.1 Y.1 o przedłużenie terminu do sporządzenia

uzasadnienia w sprawie Sądu Rejonowego w [...] o sygn. I C [...], działając na

szkodę interesu publicznego, podpisała wyżej wymieniony wniosek, co skutkowało

niezgodnym z prawdą odnotowaniem w kontrolce uzasadnień systemu

informatycznego sądu, że rażące opóźnienie sporządzenia uzasadnienia przez

sędzię X.1 Y.1 było prawidłowo usprawiedliwione, czym pomogła uniknąć sędzi X.1

Y.1 odpowiedzialności dyscyplinarnej za sporządzenie uzasadnienia z rażącym

uchybieniem terminu, które to zachowania naruszyły art. 329 § 2 i 4 k.p.c. oraz § 2,

§ 4, § 5 ust. 2 i 4, § 12 ust. 1 i § 14 ust. 1 Zbioru zasad etyki zawodowej sędziów i

asesorów sądowych, czym dopuściła się oczywistej i rażącej obrazy przepisów

prawa procesowego, a jednocześnie uchybiła godności urzędu sędziego

popełniając przewinienie dyscyplinarne z art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p.

Niezależnie od powyższego prokurator Prokuratury Rejonowej [...]

postanowieniem z dnia 7 stycznia 2026 r., sygn. akt [...], wszczął śledztwo w

sprawie przekroczenia uprawnień przez sędziego Sądu Rejonowego w [...] przez

podpisanie w imieniu prezesa Sądu Rejonowego w [...] bez posiadania ku temu

upoważnienia, a nadto antydatowanego dokumentu w postaci wniosku referenta w

sprawie I C [...] Sądu Rejonowego w [...] o wyrażeniu zgody na przedłużenie

terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku w wyżej wymienionej sprawie do

dnia 28 lutego 2025 r., czym poświadczyła w nim nieprawdę jako osoba

uprawniona do przedstawienia przedmiotowego dokumentu, czym działano na

szkodę interesu publicznego, tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 k.k. w

zw. z art. 11 § 2 k.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Postępowanie dyscyplinarne należało zawiesić do czasu prawomocnego

zakończenia postępowania karnego prowadzonego obecnie przez Prokuraturę

Rejonową [...] w sprawie o sygn. akt [...], ze względu na fakt, że przedmiotem

postępowania prowadzonego w tamtejszej Prokuraturze jest czyn opisany we

I ZSK 9/25

3

wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w [...]1 z

dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. akt [...], który zarazem wypełnia znamiona

przestępstwa.

Zgodnie z treścią art. 22 § 1 k.p.k., mającego zastosowanie w postępowaniu

dyscyplinarnym sędziów na mocy odesłania zawartego w art. 128 u.s.p., jeżeli

zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania,

postępowanie to zawiesza się na czas trwania tej przeszkody. Z powołanego

przepisu wynika, że katalog okoliczności, które uzasadniają zawieszenie

postępowania nie jest zamknięty, skutkiem czego każdorazowo podlegają one

ocenie w kontekście tego, czy rzeczywiście stanowią przeszkodę do rozpoznania

sprawy oraz czy jest ona długotrwała.

Według art. 120 § 1 u.s.p., po prawomocnym zakończeniu postępowania

karnego przeciwko sędziemu, sąd lub prokurator przesyła akta sprawy właściwemu

rzecznikowi dyscyplinarnemu. Jeżeli postępowanie dyscyplinarne nie było wszczęte,

rzecznik dyscyplinarny podejmuje czynności dyscyplinarne, choćby w

postępowaniu karnym został wydany wyrok uniewinniający. Z przepisu można

zatem wnosić, że właściwym rozwiązaniem procesowym jest rozstrzygnięcie w

pierwszej kolejności sprawy o przestępstwo, a następnie sprawy o delikt

dyscyplinarny. Wskazuje on bowiem jasno na obowiązek przesłania akt sprawy

karnej po jej prawomocnym zakończeniu, a oczywiste jest, że przesłanie takie ma

służyć ich wykorzystaniu.

Nadto, w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że w takiej sytuacji

postępowanie dyscyplinarne powinno zostać zawieszone do momentu zakończenia

postępowania karnego, jeśli istnieje uzasadnienie wynikające z efektywności i

ekonomiki procesowej, chyba że wystarczające jest zarządzenie przerwy lub

odroczenie rozprawy (por. uchwałę Sądu Najwyższego (7) z 28 września 2006 r., I

KZP 8/06). Należy jednocześnie podkreślić, że słusznie w uzasadnieniu tej uchwały

zaznaczono, że organem właściwym do stwierdzenia tego, czy dany czyn stanowi

przestępstwo czy też nie, jest sąd karny, gdyż tylko ten sąd jest umocowany do

wydania orzeczenia podważającego zasadę domniemania niewinności. W tym

kontekście należy stwierdzić, że skoro do stwierdzenia, że czyn stanowi

przestępstwo umocowany jest wyłącznie sąd karny, tym bardziej oczekiwanie na

I ZSK 9/25

4

jego rozstrzygnięcie jest uzasadnione. Oczywiste jest bowiem, że taka okoliczność

jest doniosła z punktu widzenia rozstrzygnięcia o delikcie dyscyplinarnym, zarówno

w płaszczyźnie winy, jak i kary.

Jak wskazano na wstępie, aktualnie toczy się postępowanie karne co do

czynu zarzucanego sędzi X. Y. jako delikt dyscyplinarny. Nie ulega wątpliwości, że

powielanie czynności dowodowych, tj. przeprowadzanie dokładnie tych samych

czynności w postępowaniu dyscyplinarnym, co w postępowaniu karnym, nie jest

celowe.

Ubocznie należy zaznaczyć, że zawieszenie postępowania w sprawie o

delikt dyscyplinarny sędziego z powodu na oczekiwanie na prawomocne

zakończenie sprawy karnej nie stanowi zagrożenia z punktu widzenia upływu

okresu przedawnienia, ze względu na treść art. 108 § 5 u.s.p. Zgodnie z tym

przepisem przedawnienie dyscyplinarne nie biegnie w czasie postępowania

dyscyplinarnego, począwszy od dnia złożenia wniosku do sądu dyscyplinarnego do

dnia prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego.

Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji.

Marek Siwek

[r.g.]

[a.ł]