Wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego bez rozpoznania, bo złożył go nieuprawniony sędzia

Wnioskiem z dnia 8 września 2026 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego),

sygn. akt […], SSO P.G., posługując się statusem Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...], zwrócił się o wyznaczenie sądu

dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej instancji sprawy dyscyplinarnej sędzi

Sądu Okręgowego w [...] X. Y.

W odpowiedzi na powyższe Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy

Sądzie Apelacyjnym w [...] SSO A.J. wniósł o pozostawienie wniosku bez

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

I ZW 26/26

2

Wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego należało pozostawić bez

rozpoznania. Kierujący bowiem wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego SSO

P.G. nie posiada legitymacji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie

Apelacyjnym w [...]

Zgodnie z art. 110 § 3 u.s.p. sądem dyscyplinarnym właściwym do

rozpoznania spraw dyscyplinarnych sędziów sądów rejonowych, o jakich mowa w

art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p. jest sąd dyscyplinarny, w okręgu którego pełni służbę

sędzia objęty tym postępowaniem. Tylko w przypadku, gdy taka sprawa dotyczy

sędziego sądu apelacyjnego albo sędziego sądu okręgowego, właściwy jest inny

sąd dyscyplinarny wyznaczony na wniosek rzecznika dyscyplinarnego, przez Sąd

Najwyższy - Izbę Odpowiedzialności Zawodowej, spośród sądów dyscyplinarnych

właściwych dla obszarów apelacji sąsiadujących z obszarem apelacji, w którym

znajduje się sąd, w którym pełni służbę sędzia objęty postępowaniem (por. art. 110

§ 3 zdanie drugie u.s.p.). Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej

wyznacza ten sąd w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wniosku (por. art. 114

§ 7 u.s.p.). Orzeka w składzie jednego sędziego, stosując przepisy u.s.p. o trybie

postępowania zawarte w ,,Rozdziale 3. Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów i

asesorów sądowych” (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 lipca 2022

r., sygn. akt I ZW 3/22; z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt I ZW 4/22).

Oskarżycielami przed sądem dyscyplinarnym są Rzecznik Dyscyplinarny

Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego

Sędziów Sądów Powszechnych, a także zastępcy rzecznika dyscyplinarnego

działający przy sądach apelacyjnych i zastępcy rzecznika dyscyplinarnego

działający przy sądach okręgowych (art. 112 § 1 u.s.p.). W sprawach sędziów

sądów apelacyjnych oraz prezesów i wiceprezesów sądów apelacyjnych i sądów

okręgowych oskarżycielami przed sądem dyscyplinarnym są Rzecznik

Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych. W sprawach pozostałych

sędziów sądów okręgowych, a także prezesów oraz wiceprezesów sądów

rejonowych uprawnionym oskarżycielem jest zastępca rzecznika dyscyplinarnego

działający przy sądzie apelacyjnym, a w pozostałych sprawach sędziów sądów

I ZW 26/26

3

rejonowych oraz asesorów sądowych - zastępca rzecznika dyscyplinarnego

działający przy sądzie okręgowym (art. 112 § 2 u.s.p.).

Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych, Zastępca

Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, zastępca rzecznika

dyscyplinarnego działający przy sądzie apelacyjnym i zastępca rzecznika

dyscyplinarnego działający przy sądzie okręgowym wykonują swoje obowiązki do

czasu powołania osób pełniących te funkcje w kolejnej kadencji (art. 112 § 5

u.s.p.). Zastępcę rzecznika dyscyplinarnego działającego przy sądzie apelacyjnym

powołuje na czteroletnią kadencję spośród sędziów tego sądu lub sędziów sądów

okręgowych z obszaru właściwości sądu apelacyjnego Rzecznik Dyscyplinarny

Sędziów Sądów Powszechnych (art. 112 § 6 u.s.p.). W myśl natomiast art. 112 § 8

u.s.p. kadencja zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy sądzie apelacyjnym lub

przy sądzie okręgowym wygasa przed jej upływem w przypadku: 1) rozwiązania

albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego; 2) przejścia albo przeniesienia

sędziego w stan spoczynku; 3) przeniesienia sędziego na inne stanowisko

sędziowskie poza obszarem właściwości odpowiednio sądu apelacyjnego lub sądu

okręgowego lub delegowania poza ten obszar na podstawie art. 77; 4) przyjęcia

przez Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych złożonej

rezygnacji z funkcji zastępcy rzecznika.

Zważając na jednoznaczne brzmienie art. 112 § 8 u.s.p. nie ulega zatem

wątpliwości, że ustawodawca w sposób precyzyjny i wyczerpujący określił warunki

przedterminowego wygaśnięcia kadencji zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy

sądzie apelacyjnym lub przy sądzie okręgowym. W odniesieniu do wskazanych

podmiotów funkcyjnych połączył kadencyjność z uregulowaniem wcześniejszego

zakończenia kadencji jedynie w enumeratywnie określonych przypadkach, nie

przewidując unormowania dotyczącego odwołania z powyższej funkcji przed

upływem terminu jej trwania. Skoro natomiast kadencyjność tych organów zakłada

jednocześnie, z samej swojej istoty, brak możliwości ich odwołania poza wyraźnie

wskazanymi uprzednio przypadkami, należy dojść do wniosku, że wobec

niewprowadzenia do u.s.p. wyraźnej podstawy prawnej, odwołanie przed upływem

I ZW 26/26

4

kadencji de lege lata nie jest prawnie możliwe i skuteczne (zob. postanowienie SN

z 8.12.2025 r., II ZOW 80/22, LEX nr 3984127).

W niniejszej sprawie, jak wynika z danych zawartych we wniosku, podpisany

jako Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] SSO

P.G. zwrócił się o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej

instancji sprawy dyscyplinarnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y., wobec której w

dniu 12 sierpnia 2026 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne.

Wskazać jednakże należy, iż SSO P.G. nie posiada statusu Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...], wobec czego nie jest

podmiotem uprawnionym do występowania jako oskarżyciel i formułowania

zawartego w wywiedzionym piśmie postulatu.

Zważając, iż czteroletnia kadencja powołanego w dniu 11 października 2022

r. na Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] SSO

A.J. nie upłynęła, jak również nie doszło do zmaterializowania się przesłanek

określonych w art. 112 § 8 u.s.p., a odwołanie go z tej funkcji z dniem 3 listopada

2025 r. przez wówczas nieuprawnioną SSR J.R. ([…]) stanowiło czynność prawnie

bezskuteczną, stwierdzić należy zatem brak legitymacji SSO P.G. do wystąpienia z

wnioskiem. Jednocześnie odnotowania wymaga, że powołanie w dniu 14 listopada

2025 r. SSO P.G. do pełnienia funkcji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy

Sądzie Apelacyjnym w [...] przez SSR J.R. ocenić należy jako sprzeczne z prawem

i tym samym nieskuteczne, w konsekwencji czego nie nabył on uprawnienia do

wykonywania funkcji oskarżycielskich przed sądami dyscyplinarnymi. Tym samym

nie można przyjąć, że wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego został złożony

przez osobę uprawnioną.

Sformułowanie wniosku o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego na podstawie

art. 110 § 3 u.s.p. przez podmiot, któremu ustawa nie przyznaje kompetencji

wnioskowej, uniemożliwia zatem skuteczne zainicjowanie postępowania w tym

przedmiocie.

Kierując się przedstawionymi motywami rozstrzygnięto jak na wstępie.

I ZW 26/26

5

[J.J.]

[r.g.]