Zastępca rzecznika powołany przed końcem cudzej kadencji. Wniosek pozostawiony bez rozpoznania

Wnioskiem z 26 października 2026 r., sygn. akt SD 2/26, który wpłynął do Sądu

Najwyższego 29 października 2026 r., podpisany jako Zastępca Rzecznika

Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku SSA Sławomir Bagiński,

zwrócił się o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej

instancji sprawy dyscyplinarnej X. Y. - sędziego Sądu Okręgowego w […].

Na podstawie zarządzenia z 3 listopada 2026 r. zwrócono się do ww.

o przesłanie potwierdzonego za zgodność z oryginałem skanu powołania na funkcję

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku.

I ZW 50/26

2

W odpowiedzi na powyższe 4 listopada 2026 r. przesłano e-mailem

wymagany skan powołania, z którego wynika, że SSA Sławomir Bagiński na funkcję

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku został

powołany przez SSO Joannę Raczkowską 15 maja 2026 r.

Ustalono dodatkowo w Internecie, że poprzednio funkcję Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku pełnił SSO Franciszek

Michera, który został odwołany z tej funkcji przez SSO Joannę Raczkowską

20 stycznia 2026 r.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego należało pozostawić bez

rozpoznania. Kierujący bowiem wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego SSA

Sławomir Bagiński nie posiada legitymacji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy

Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku.

Zgodnie z art. 110 § 3 u.s.p. sądem dyscyplinarnym właściwym do

rozpoznania spraw dyscyplinarnych sędziów sądów rejonowych, o jakich mowa

w art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p. jest sąd dyscyplinarny, w okręgu którego pełni służbę

sędzia objęty tym postępowaniem. Tylko w przypadku, gdy taka sprawa dotyczy

sędziego sądu apelacyjnego albo sędziego sądu okręgowego, właściwy jest inny sąd

dyscyplinarny wyznaczony na wniosek rzecznika dyscyplinarnego, przez Sąd

Najwyższy - Izbę Odpowiedzialności Zawodowej, spośród sądów dyscyplinarnych

właściwych dla obszarów apelacji sąsiadujących z obszarem apelacji, w którym

znajduje się sąd, w którym pełni służbę sędzia objęty postępowaniem (por. art. 110

§ 3 zdanie drugie u.s.p.). Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej

wyznacza ten sąd w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wniosku (por. art. 114

§ 7 u.s.p.). Orzeka w składzie jednego sędziego, stosując przepisy u.s.p. o trybie

postępowania zawarte w „Rozdziale 3. Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów

i asesorów sądowych” (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 lipca 2022 r.,

sygn. akt I ZW 3/22; z 27 lipca 2022 r., sygn. akt I ZW 4/22).

Oskarżycielami przed sądem dyscyplinarnym są Rzecznik Dyscyplinarny

Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów

Sądów Powszechnych, a także zastępcy rzecznika dyscyplinarnego działający przy

sądach apelacyjnych i zastępcy rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądach

okręgowych (art. 112 § 1 u.s.p.). W sprawach sędziów sądów apelacyjnych oraz

prezesów i wiceprezesów sądów apelacyjnych i sądów okręgowych oskarżycielami

I ZW 50/26

3

przed sądem dyscyplinarnym są Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów

Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów

Powszechnych. W sprawach pozostałych sędziów sądów okręgowych, a także

prezesów oraz wiceprezesów sądów rejonowych uprawnionym oskarżycielem jest

zastępca rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądzie apelacyjnym,

a w pozostałych sprawach sędziów sądów rejonowych oraz asesorów sądowych -

zastępca rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądzie okręgowym (art. 112 § 2

u.s.p.).

Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych, Zastępca Rzecznika

Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, zastępca rzecznika

dyscyplinarnego działający przy sądzie apelacyjnym i zastępca rzecznika

dyscyplinarnego działający przy sądzie okręgowym wykonują swoje obowiązki do

czasu powołania osób pełniących te funkcje w kolejnej kadencji (art. 112 § 5

u.s.p.). Zastępcę rzecznika dyscyplinarnego działającego przy sądzie apelacyjnym

powołuje na czteroletnią kadencję spośród sędziów tego sądu lub sędziów sądów

okręgowych z obszaru właściwości sądu apelacyjnego Rzecznik Dyscyplinarny

Sędziów Sądów Powszechnych (art. 112 § 6 u.s.p.). W myśl natomiast art. 112 § 8

u.s.p. kadencja zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy sądzie apelacyjnym lub

przy sądzie okręgowym wygasa przed jej upływem w przypadku: 1) rozwiązania albo

wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego; 2) przejścia albo przeniesienia

sędziego w stan spoczynku; 3) przeniesienia sędziego na inne stanowisko

sędziowskie poza obszarem właściwości odpowiednio sądu apelacyjnego lub sądu

okręgowego lub delegowania poza ten obszar na podstawie art. 77; 4) przyjęcia

przez Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych złożonej

rezygnacji z funkcji zastępcy rzecznika.

Zważając na jednoznaczne brzmienie art. 112 § 8 u.s.p. nie ulega zatem

wątpliwości, że ustawodawca w sposób precyzyjny i wyczerpujący określił warunki

przedterminowego wygaśnięcia kadencji zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy

sądzie apelacyjnym lub przy sądzie okręgowym. W odniesieniu do wskazanych

podmiotów funkcyjnych połączył kadencyjność z uregulowaniem wcześniejszego

zakończenia kadencji jedynie w enumeratywnie określonych przypadkach, nie

przewidując unormowania dotyczącego odwołania z powyższej funkcji przed

upływem terminu jej trwania. Skoro natomiast kadencyjność tych organów zakłada

jednocześnie, z samej swojej istoty, brak możliwości ich odwołania poza wyraźnie

I ZW 50/26

4

wskazanymi uprzednio przypadkami, należy dojść do wniosku, że wobec

niewprowadzenia do u.s.p. wyraźnej podstawy prawnej, odwołanie przed upływem

kadencji de lege lata nie jest prawnie możliwe i skuteczne (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 8 grudnia 2025 r., II ZOW 80/22, LEX nr 3984127).

W realiach niniejszej sprawy zauważyć należy, że powołanie SSO Joanny

Raczkowskiej na funkcję Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów

Powszechnych nastąpiło z dużym wyprzedzeniem przed upływem kadencji

poprzednio zajmującego tą funkcję SSA Piotra Schaba, a do skutecznego objęcia

przez SSO Joannę Raczkowską funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów

Powszechnych doszło z dniem wygaśnięcia kadencji poprzedniego Rzecznika.

W związku z tym, dopiero po upływie kadencji SSA Piotra Schaba, czynności

podejmowane przez SSO Joannę Raczkowską wywoływały skutki prawne.

Odnotowania zatem wymaga, że powołanie SSA Sławomira Bagińskiego do

pełnienia funkcji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym

w Białymstoku nastąpiło przez SSO Joannę Raczkowską 15 maja 2026 r., a zatem

jeszcze przed upływem kadencji poprzedniego Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów

Sądów Powszechnych SSA Piotra Schaba. W konsekwencji uznać należy, że nie

doszło do skutecznego powołania SSA Sławomira Bagińskiego na funkcję Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku i wymieniony

nie jest podmiotem uprawnionym do występowania jako oskarżyciel oraz

formułowania przedmiotowego wniosku o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do

rozpoznania w pierwszej instancji sprawy dyscyplinarnej sędziego.

Sformułowanie wniosku o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego na podstawie

art. 110 § 3 u.s.p. przez podmiot, któremu ustawa nie przyznaje kompetencji

wnioskowej, uniemożliwia zatem skuteczne zainicjowanie postępowania w tym

przedmiocie.

Kierując się przedstawionymi motywami rozstrzygnięto jak na wstępie.

[r.g.]

[a.ł]