Kredyt frankowy z 2008 roku. SN odmówił przyjęcia skargi banku

1. Wyrokiem z 29 marca 2022 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie ustalił

nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu 9 września 2008 r.,

zawartej pomiędzy powodami D.W. i D.W.1 a Bank1 S.A. Oddział w Polsce z siedzibą

w W., zasądził od pozwanego od pozwanego, Banku w Wiedniu, na rzecz powodów,

D.W.

i

D.W.1,

łącznie

kwoty

159

890.88

zł

i 26 587,87 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi dla obu kwot od

dnia 5 października 2019 r. do dnia zapłaty oraz orzekł o kosztach procesu.

2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem

z 7 grudnia 2022r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie drugim

zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie: kwotę 159 890,88 zł z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 listopada 2019 roku do dnia 29 listopada

2022 roku oraz kwotę 26.587,87 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

od dnia 5 listopada 2019 roku do dnia 29 listopada 2022 roku, z tym, że uzależnił

spełnienie zasądzonego świadczenia od jednoczesnego zaoferowania przez

któregokolwiek z powodów zwrotu na rzecz pozwanego świadczenia pieniężnego

w kwocie 285000 zł otrzymanego przez powodów na podstawie umowy kredytu

z dnia 9 września 2008 roku albo zabezpieczenia przez któregokolwiek z powodów

roszczenia o zwrot powyższego świadczenia, oddalił powództwo o zapłatę

w pozostałej części, oddalił apelację w pozostałym zakresie oraz orzekł o kosztach

procesu.

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się

na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

4. Strona powodowa wniosła o odmowę przyjęcia, ewentualnie o oddalenie

skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od strony pozwanej zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

5. Postanowieniem z 25 stycznia 2024r. (I CSK 1051/23) Sąd Najwyższy

przyjął skargę kasacyjną strony pozwanej do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

II CSKP 110/24

3

6. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu

publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz

prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś merytorycznej

ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas usprawiedliwione.

7. Szczegółowa analiza sprawy, z uwzględnienie aktualnego orzecznictwa

Sądu Najwyższego, prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna strony pozwanej nie

zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została

przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi do

rozpoznania.

8. Należy podkreślić, że problemy prawne przedstawione przez skarżącego

nie mają cech nowości wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego

uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Kwestie te były

przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi Sądu Najwyższego w orzeczeniach

wydanych, często w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych, nie tylko

na etapie wstępnej oceny. Wszystkie te zagadnienia zostały omówione

i rozstrzygnięte w orzecznictwie sądowym, które często zapadało już po wniesieniu

skargi kasacyjnej, ponieważ dotyczą one starszych spraw. W międzyczasie

II CSKP 110/24

4

ukształtowało się orzecznictwo dotyczące tych problemów i w świetle obecnych

orzeczeń, skarga jest nieaktualna, co uniemożliwia jej przyjęcie do rozpoznania.

Podobnie należy ocenić przytoczone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wątpliwości co do wykładni przepisów prawa.

9. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości

abuzywny charakter zawartych w umowach kredytu frankowego typowych klauzul

odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote

polskie i odwrotnie. Tego typu klauzule nie wskazują obiektywnych kryteriów

ustalania kursu waluty obcej, który jest jednostronnie ustalany przez bank, co

pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza

kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron

umowy kredytu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22,

wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2023 r., II CSKP 1602/22, wyrok Sądu

Najwyższego z 14 lutego 2025r., II CSKP 1545/22). Ocena niedozwolonego

charakteru postanowienia, jak i konsekwencje wynikające z jego eliminacji,

wymagają odniesienia do chwili zawarcia umowy (zob. uchwała składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1,

poz. 2). Co do zasady wyłączona jest też możliwość zastąpienie niedozwolonego

postanowienia umownego odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty

obcej (w umowie kredytu indeksowanego czy denominowanego) innym sposobem

określenia kursu waluty obcej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2025r.,

II CSKP 1545/22, wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2025, II CSKP 1277/24).

Brak jest też jakichkolwiek podstaw do rozdzielenia postanowień dotyczących

przeliczania waluty obcej na złote polskie i dokonywania ich odrębnej oceny prawnej

(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, wyrok Sądu

Najwyższego z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22).

10. Dodatkowo należy wskazać, że w aktualnym orzecznictwie Sądu

Najwyższego nie budzi wątpliwości możliwość uznania, że kredytobiorcom

przysługuje interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. Podkreśla się, że interes

prawny w żądaniu ustalenia istnienia albo nieistnienia stosunku prawnego powinien

być postrzegany elastycznie. Powyższy interes należy oceniać, uwzględniając cele,

którym służy sądowa ochrona prawna oraz przedmiotowe granice prawomocności

materialnej wyroku, wynikające z art. 365 w zw. z art. 366 k.p.c. (por. wyrok Sądu

II CSKP 110/24

5

Najwyższego z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, wyrok Sądu Najwyższego

z 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22). Należy wskazać, że umowa kredytu

hipotecznego zostaje zawarta na wiele lat, znaczna część płatności jeszcze nie jest

wymagalna w czasie bieżącego sporu. Ponadto, zgodnie z art. 365§1 k.p.c.

wynikający z wyroku stan związania ograniczony jest, co do zasady, tylko do

rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów. Stąd

też, nawet w przypadku zasądzenia na rzecz strony powodowej dochodzonej przez

nią kwoty, bez umieszczenia w sentencji stosownej wzmianki odnośnie do ustalenia

nieważności umowy, wiązać ją dalej będzie sporna umowa kredytu. Samo

rozstrzygnięcie w kwestii żądania zapłaty nie wiąże w kwestii oceny nieważności

umowy w kolejnych sprawach między stronami, zatem nie usuwa niepewności

prawnej w związku z zawarciem wadliwej umowy. W konsekwencji, wyrok odnoszący

się jedynie do roszczenia dotyczącego zapłaty nie kończy w definitywny sposób

powstałego między stronami sporu. Nie budzi wątpliwości, że kredytobiorca może

mieć interes prawny w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego nawet jeśli

przysługuje roszczenie o zapłatę (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 2022r., II CSKP

163/22, wyrok Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2022r., II CSKP 701/22, wyrok Sądu Najwyższego

z 23 czerwca 2022r., II CSKP 616/22). To stanowisko zostało potwierdzone w wyroku

TSUE z 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A.,

Dz.U.UE.C.2024/609, w którym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził,

że dyrektywa 93/13 sprzeciwia się takiej wykładni przepisów krajowych, która

negowałaby interes prawny jako przesłankę powództwa zmierzającego do

stwierdzenia bezskuteczności nieuczciwego warunku umownego z tego tylko

powodu,

że

konsumentowi

może

przysługiwać

powództwo

o zwrot nienależnego świadczenia, lub gdy może się on powołać na tę

bezskuteczność podejmując obronę przed powództwem zmierzającym do

zasądzenia świadczenia opartego na takim warunku umownym.

11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

12. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia

29 maja 2026 r. „o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw

dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub

II CSKP 110/24

6

indeksowanego do franka szwajcarskiego” (Dz. U. z 2026r., poz. 985) zmienił

wcześniejsze postanowienie i odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

(art. 3989 § 2 k.p.c.).

13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108

§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

(Ł.W.)

[SOP]