SN odmówił przyjęcia skargi banku w sporze o kredyt frankowy, bank zapłaci 5400 zł

II CSKP 1139/25

2

M. spółka komandytowa w Ł. wniosła o zasądzenie od Banku spółki akcyjnej

w W. na jej rzecz kwoty 79 696,15 CHF oraz 13 886,04 CHF z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu

odpisu pozwu do dnia zapłaty.

Wyrokiem z 14 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od

strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 79 969,15 CHF z ustawowymi odsetkami

za opóźnienie od 15 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty (pkt 1); zasądził od pozwanego

na rzecz powoda kwotę 11 893,26 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od

15 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty (pkt 2); umorzył postępowanie w części, to jest

w zakresie kwoty 180,13 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 15 czerwca

2022 r. do dnia zapłaty (pkt 3); oddalił powództwo w pozostałej części (pkt 4); oddalił

wniosek powoda o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności (pkt 5)

i rozstrzygnął o kosztach procesu (pkt 6).

Wyrokiem z 21 marca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację

(pkt I) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania odwoławczego (pkt II).

Od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wywiodła

strona pozwana, zaskarżając go w całości, zarzucając:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 3531 k.c. w zw. z art. 58 k.c. i art.

56 k.c.; art. 405 k.c.; art. 410 k.c.; art. 5 k.c.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank wskazał na

potrzebę dokonania wykładni przepisów, w oparciu o które sformułował szczegółowe

zagadnienia.

Skarżący bank wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej

instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę jej przyjęcia

do rozpoznania.

Postanowieniem z 30 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy przyjął skargę kasacyjną

do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

II CSKP 1139/25

3

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

W przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi do

rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca w orzecznictwie Sądu

Najwyższego lub sądów powszechnych Jednakże jeśli skarżący dąży do

zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien przedstawić istotne

argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu Najwyższego wydaje się

zasadna (zob. np. postanowienia SN: z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 13

sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24; z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23; z 20

października 2023 r., I CSK 1658/23; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).

Skarżący przedstawił szereg wątpliwości natury prawnej odnoszących się do

następstw stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień umów kredytu

zabezpieczonego hipoteką, w których wszystkie lub wybrane świadczenia stron były

wyrażone w walucie obcej lub do tej waluty przeliczane. Kwestie jednak doczekały

się już licznych wypowiedzi nie tylko Sądu Najwyższego, ale też Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2022 r., III CZP

40/22, po pierwsze, sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego

do waluty obcej są postanowienia, w których kredytodawca jest upoważniony do

jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia wysokości

zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia wysokości rat kredytu, jeżeli z treści

stosunku prawnego nie wynikają obiektywne i weryfikowalne kryteria oznaczenia

tego kursu (art. 3531 k.c.). Po drugie, jeżeli postanowienia umowy są abuzywne

i jednocześnie dają podstawy do stwierdzenia ich nieważności, nie są nieważne, lecz

nie wiążą konsumenta w rozumieniu art. 3851 KC. Przepisy dotyczące klauzul

abuzywnych, w zakresie swego zastosowania, mają pierwszeństwo względem

przepisów regulujących naruszenia ograniczeń swobody umów wynikające z zasad

współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) i właściwości (natury) stosunku prawnego

(art. 3531 k.c.) oraz konsekwencji tych naruszeń, co nie oznacza, że skutkiem

stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego nie może być nieważność

II CSKP 1139/25

4

obejmującej je umowy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2023 r., II CNPP

11/22). Jednakże tam, gdzie umowa powinna być oceniana jednolicie, jeżeli chodzi

o stosowana sankcję w szczególności w relacjach z przedsiębiorcami dopuszczalne

byłoby stosownie sankcji z art. 58 § 1-3 k.c. w zw. z art. 3531 k.c., (sprzeczność

z prawem naturą stosunku umownego lub jako odrębna podstawa sprzeczność

z zasadami współżycia społecznego). Jak przyjęto w wyroku Sądu Najwyższego z 27

maja 2022 r., II CSKP 314/22, (tak też wyrok z 6 kwietnia 2023 r., II CSKP 491/22,

wskazujący na możliwość konsumenckiego charakteru umowy ustanowienia

hipoteki), wadliwie sformułowane klauzule waloryzacyjne w umowie kredytu

frankowego mogą także naruszać zasady współżycia społecznego z art. 58 § 2 k.c.

i naturę stosunku prawnego poprzez jednostronne kształtowanie niektórych

postanowień umownych (art. 3531 k.c.), co pozwala na stwierdzenie nieważności

umowy, także w odniesieniu do umów nie mających charakteru konsumenckiego

(zob. wyrok SN z 30 listopada 2023 r., II CSKP 1834/22).

Niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego

postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-

odsetkowej (zob. postanowienie SN z 13 sierpnia 2026 r., I CSK 1349/26).

Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale całej Izby Cywilnej z 25

kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował

dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub

część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne

roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.

II CSKP 1139/25

5

4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu

kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym

kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy.

5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron

odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych

w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia

w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej

izby jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie

(art. 88 ustawy o SN).

Żadna umowa, nawet zawarta pomiędzy przedsiębiorcami, nie może

przyznawać jednej ze stron prawa do jednostronnego, arbitralnego kształtowania

wysokości świadczenia drugiej strony. W konsekwencji przyznanie bankowi

uprawnienia do ustalania kursu kupna/sprzedaży CHF w tabelach bez jasnych,

obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów narusza istotę zobowiązania, tj. istotę

umowy kredytu z art. 69 pr. bank.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem

kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych

rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych

z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka

szwajcarskiego (Dz. U. z 2026 r., poz. 985) w sprawach, o których mowa w art. 1 ust.

1 lub 2, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przyjęto do

rozpoznania skargę kasacyjną kredytodawcy, Sąd Najwyższy może zmienić

postanowienie o przyjęciu do rozpoznania skargi kasacyjnej i odmówić przyjęcia jej

do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje już istotne zagadnienie prawne lub

nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a zarazem nie zachodzą

okoliczności określone w art. 3989 § 1 pkt 3 lub 4 Kodeksu postępowania cywilnego.

II CSKP 1139/25

6

Wobec powyższego, w oparciu o powołany przepis, postanowienie Sądu

Najwyższego z 30 grudnia 2025 r. podlegało uchyleniu, zaś na podstawie art. 3989 §

1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie

art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

(P.H.)

[r.g.]