Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku w sprawie kredytu frankowego

K.K. wniosła o zasądzenie od Banku spółki akcyjnej w W. (obecnie – Bank1

spółki akcyjnej w W.) na jej rzecz kwoty 60 382,15 zł z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie od 15 czerwca 2020 r. do dnia zapłaty.

Wyrokiem z 9 maja 2022 r. Sąd Rejonowy Poznań – Grunwald i Jeżyce

w Poznaniu zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 60 382,15 zł

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 29 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty

(pkt 1); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II) i rozstrzygnął o kosztach

procesu (pkt III).

Wyrokiem z 28 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił apelację

pozwanego banku (pkt I) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania odwoławczego

(pkt II).

Od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu skargę kasacyjną wywiodła strona

pozwana, zaskarżając go w całości, zarzucając:

- naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 379 pkt 4 k.p.c.;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 3851 k.c.; art. 6 ust. 1 Dyrektywy

93/13; art. 3852 k.c.; art. 65 k.c.; art. 56 k.c.; art. 69 pr. bank.; art. 358 k.c.;

art. 405 k.c.; art. 455 k.c.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank przedstawił

szereg zagadnień prawnych, związanych z wykładnią postanowień umowy kredytu

hipotecznego przeliczanego na franki szwajcarskie. Wskazał również na potrzebę

dokonania wykładni przepisów, w oparciu o które sformułował szczegółowe

zagadnienia.

Skarżący bank wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Powódka nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

II CSKP 197/24

3

Postanowieniem z 15 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy przyjął skargę kasacyjną

do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Choć wymagania stawiane istotnemu zagadnieniu prawnemu i potrzebie

dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczynom przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie są tożsame, to w obu przypadkach musi występować przymiot

nowości. Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy

nie może być już rozwiązany w orzecznictwie (zob. np. postanowienia SN:

z 23 kwietnia 2025 r., I CSK 1920/24; z 28 marca 2025 r., I CSK 725/24;

z 6 marca 2025 r., I CSK 3018/24; z 29 października 2024 r., I CSK 4297/23;

z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;

z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;

z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22).

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia

SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie

tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

II CSKP 197/24

4

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia

SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

W przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi do

rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca w orzecznictwie Sądu

Najwyższego lub sądów powszechnych Jednakże jeśli skarżący dąży do

zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien przedstawić istotne

argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu Najwyższego wydaje się

zasadna (zob. np. postanowienia SN: z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24;

z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24; z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23;

z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).

Skarżąca przedstawiła szereg wątpliwości natury prawnej odnoszących się do

następstw stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień umów kredytu

zabezpieczonego hipoteką, w których wszystkie lub wybrane świadczenia stron były

wyrażone w walucie obcej lub do tej waluty przeliczane. Kwestie jednak doczekały

się już licznych wypowiedzi nie tylko Sądu Najwyższego, ale też Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Aktualnie zatem nie budzi wątpliwości, że choć umowa kredytu przewidująca

tzw. spread walutowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego

i stanowi jej możliwy wariant (art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 pr.bank.), to mechanizm

ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest

w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy

konsumenta, zaś klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala

na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla

konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną (por. wyroki

SN: z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22;

z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22;

z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22;

z 15 października 2024 r., II CSKP 474/23; z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24;

z 9 stycznia 2025 r., II CSKP 30/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23;

z 28 lutego 2025 r., II CSKP 278/23).

Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale całej Izby Cywilnej

z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował

dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:

II CSKP 197/24

5

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub

część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne

roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.

4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych

z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,

w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie

postanowieniami umowy.

5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron

odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych

w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia

w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej

izby jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie

(art. 88 ustawy o SN).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem

kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych

rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych

z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka

szwajcarskiego (Dz. U. z 2026 r., poz. 985) w sprawach, o których mowa w art. 1

ust. 1 lub 2, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przyjęto do

II CSKP 197/24

6

rozpoznania skargę kasacyjną kredytodawcy, Sąd Najwyższy może zmienić

postanowienie o przyjęciu do rozpoznania skargi kasacyjnej i odmówić przyjęcia jej

do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje już istotne zagadnienie prawne lub

nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a zarazem nie zachodzą

okoliczności określone w art. 3989 § 1 pkt 3 lub 4 Kodeksu postępowania cywilnego.

Wobec powyższego, w oparciu o powołany przepis, postanowienie Sądu

Najwyższego z 29 października 2024 r. podlegało uchyleniu, zaś na podstawie

art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

(P.H.)

[SOP]