Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku w sprawie kredytu frankowego

1. Wyrokiem z 24 marca 2021 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu ustalił nieważność

umowy kredytu z 2 lutego 2007 zawartej pomiędzy powodem M.J.

a poprzednikiem prawnym pozwanego B. S.A. z siedzibą

w W., zasądził od pozwanego na rzecz powoda 63 658,48 zł

oraz 35 538,41 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 26 października

2020 roku do dnia zapłaty oraz orzekł o kosztach procesu.

2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem

z 7 września 2022 r. oddalił apelację oraz orzekł o kosztach procesu.

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się

na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

4. Strona powodowa wniosła o odmowę przyjęcia, ewentualnie o oddalenie

skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od strony pozwanej zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

5. Postanowieniem z 29 lutego 2024 r. (I CSK 552/23) Sąd Najwyższy przyjął

skargę kasacyjną strony pozwanej do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

6. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze

już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu

publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa

oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

II CSKP 259/24

3

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych,

nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający

rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod

kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989

k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.

Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie

do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś

merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych

przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas

usprawiedliwione.

7. Szczegółowa analiza sprawy, z uwzględnienie aktualnego orzecznictwa

Sądu Najwyższego, prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna strony pozwanej

nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona

została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi

do rozpoznania.

8. Należy podkreślić, że problemy prawne przedstawione przez skarżącego

nie mają cech nowości wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego

uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Kwestie te były

przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi Sądu Najwyższego w orzeczeniach

wydanych, często w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych, nie tylko

na etapie wstępnej oceny. Wszystkie te zagadnienia zostały omówione

i rozstrzygnięte w orzecznictwie sądowym, które często zapadało już po wniesieniu

skargi kasacyjnej, ponieważ dotyczą one starszych spraw. W międzyczasie

ukształtowało się orzecznictwo dotyczące tych problemów i w świetle obecnych

orzeczeń, skarga jest nieaktualna, co uniemożliwia jej przyjęcie do rozpoznania.

Podobnie należy ocenić przytoczone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania wątpliwości co do wykładni przepisów prawa.

9. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości

abuzywny charakter zawartych w umowach kredytu frankowego typowych klauzul

odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote

polskie i odwrotnie. Tego typu klauzule nie wskazują obiektywnych kryteriów

ustalania kursu waluty obcej, który jest jednostronnie ustalany przez bank,

co pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza

II CSKP 259/24

4

kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron

umowy kredytu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22,

wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2023 r., II CSKP 1602/22, wyrok Sądu

Najwyższego z 14 lutego 2025 r., II CSKP 1545/22). Ocena niedozwolonego

charakteru postanowienia, jak i konsekwencje wynikające z jego eliminacji,

wymagają odniesienia do chwili zawarcia umowy (zob. uchwała składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1,

poz. 2). Co do zasady wyłączona jest też możliwość zastąpienie niedozwolonego

postanowienia umownego odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty

obcej (w umowie kredytu indeksowanego czy denominowanego) innym sposobem

określenia kursu waluty obcej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2025 r.,

II CSKP 1545/22, wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2025, II CSKP 1277/24).

Brak jest też jakichkolwiek podstaw do rozdzielenia postanowień dotyczących

przeliczania waluty obcej na złote polskie i dokonywania ich odrębnej oceny prawnej

(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, wyrok Sądu

Najwyższego z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22).

10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

11. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia

29 maja 2026 r. „o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw

dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego

lub indeksowanego do franka szwajcarskiego” (Dz. U. z 2026 r., poz. 985) zmienił

wcześniejsze postanowienie i odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

(art. 3989 § 2 k.p.c.).

13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

(Ł.W.)

[a.ł]