SN oddalił skargi spółek o odszkodowanie od Warszawy za zwłokę w pozwoleniu na budowę

Wyrokiem z dnia 9 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił

powództwo K. Spółki Akcyjnej w W., L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w

W., E.M., J.S. oraz A.S. przeciwko miastu stołecznemu Warszawie o zapłatę (pkt 1)

i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2-3).

Powyższe orzeczenie oparł na następujących ustaleniach faktycznych:

W dniu 31 lipca 2007 r. K. Spółka Akcyjna w W. (R.) złożyła wniosek o wydanie

decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego

z komunikacją na oznaczonych działkach przy ul. […] w W..

W dniu 13 września 2007 r. Stowarzyszenie […] złożyło wniosek o dopuszczenie go

do udziału w sprawie na prawach strony. Postanowieniem z dnia 18 września 2007

r. Prezydent m.st Warszawy dopuścił Stowarzyszenie […] (Stowarzyszenie) do

udziału w sprawie na prawach strony.

W dniu 20 grudnia 2007 r. Prezydent m.st Warszawy wydał decyzję

o warunkach zabudowy ustalając warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania

terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku

mieszkalnego wielorodzinnego z komunikacją wewnętrzną, z parkingiem

podziemnym oraz infrastrukturą techniczną na działce […], […], […], […], […] i […]

oraz na części działki nr […] przy ul. […].

W dniu 6 lutego 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO)

w Warszawie po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia uchyliło decyzję

II CSKP 366/22

3

z dnia 20 grudnia 2007 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Wyrokiem

z dnia 28 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił

decyzję SKO z dnia 6 lutego 2008 r. W dniu 29 kwietnia 2009 r. SKO wydało decyzję

o umorzeniu postępowania odwoławczego jako wszczętego przez podmiot

nieuprawniony.

Po uzyskaniu ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy R. podjęła decyzję

o przystąpieniu do sporządzenia projektu budowlanego. Prace nad przygotowaniem

projektu budowlanego trwały od 29 kwietnia 2009 r. do 11 sierpnia 2010 r.

W dniu 11 sierpnia 2010 r. R. złożyła do Urzędu m. st. Warszawy Biura

Architektury i Planowania Przestrzennego wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu

na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z komunikacją wewnętrzną, z

parkingiem podziemnym oraz infrastrukturą techniczną na działkach ewidencyjnych

[…], […], […], […], […] i […] oraz części działki nr […] przy ul. […] w W.. W dniu 13

sierpnia 2010 r. organ wezwał do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni pod rygorem

pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Po wezwaniu wniosek z dnia 11 sierpnia

2010 r. został odebrany przez inwestora.

W dniu 13 września 2010 r. R. złożyła do Urzędu m. st. Warszawy Biura

Architektury i Planowania Przestrzennego kolejny wniosek o wydanie decyzji o

pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z komunikacją

wewnętrzną, z parkingiem podziemnym na działkach ewidencyjnych […], […], […],

[…], […] i […] przy ul. […] w W.. W dniu 16 września 2010 r. organ wezwał do

uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez

rozpoznania. Wniosek złożony 13 września 2010 r. został pozostawiony bez

rozpoznania.

W dniu 29 października 2010 r. R. złożyła do zastępcy dyrektora Biura

Architektury i Planowania Przestrzennego pismo o objęcie nadzorem składanego

wniosku o wydanie pozwolenia na budowę; załączyła również opinie prawne

dotyczące wezwań do uzupełnienia braków formalnych wniosków. Tego samego

dnia R. złożyła kolejny wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę budynku

mieszkalnego wielorodzinnego z komunikacją wewnętrzną, z parkingiem

podziemnym na działkach ewidencyjnych […], […], […], […], […] i […] przy ul. […] w

W..

II CSKP 366/22

4

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2010 r. organ nałożył na wnioskodawcę

obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym.

W dniu 25 listopada 2010 r. R. złożyła pismo w wykonaniu tego postanowienia.

W dniu 22 grudnia 2010 r. Prezydent m. st. Warszawy wydał decyzję odmawiającą

zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

W dniu 28 kwietnia 2011 r. organ drugiej instancji - Wojewoda Mazowiecki -

wydał decyzję, w której uchylił decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 22 grudnia

2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 7

lipca 2011 r. nałożono na R. obowiązki usunięcia nieprawidłowości. W dniu 2

września 2011 r. Prezydent m. st. Warszawy wydał decyzję odmawiającą

zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

W dniu 12 marca 2012 r. Wojewoda Mazowiecki wydał decyzję, w której uchylił

decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 2 września 2011 r. i zatwierdził projekt

budowlany oraz udzielił pozwolenia na budowę.

Sąd Okręgowy wskazał, że powodowie wywodzą roszczenia

odszkodowawcze z art. 417 § 1 k.c. Podniósł, że powodowie, wnosząc o zasądzenie

odszkodowania na podstawie art. 417 § 1 k.c., powinni zgodnie z art. 6 k.c.

i art. 232 k.p.c. wykazać przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej,

tj. niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie pozwanego, szkodę majątkową

i adekwatny związek przyczynowy między bezprawnym zachowaniem a szkodą.

Powodowie podnosili, że zdarzeniem powodującym szkodę było wadliwe działanie

organów administracji publicznej powodujące zwłokę. Zdaniem powodów zwłoka

ta wystąpiła między dniem 21 lipca 2009 r., w którym to dniu zdaniem strony

powodowej, gdyby organy działały prawidłowo, powinna zostać wydana decyzja

o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku

wielomieszkaniowego przy ul. […] w W., a dniem 12 marca 2012 r., kiedy to decyzja

ta została wydana.

Oceniając te twierdzenia Sąd uznał, że zachowania Prezydenta m.st.

Warszawy nie można uznać za bezprawne w rozumieniu art. 417 § 1 k.c.

Niewątpliwie Prezydent m.st. Warszawy dopuścił postanowieniem z dnia 18 września

2007 r. do udziału w postępowaniu na prawach strony Stowarzyszenie, które

zaskarżyło pozytywną dla powodów decyzję z dnia 20 grudnia 2007 r. o warunkach

II CSKP 366/22

5

zabudowy. Dopiero jednak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28

października 2008 r. ugruntował orzecznictwo odmawiające Stowarzyszeniu

dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony.

Dalej Sąd podniósł, że w przekonaniu powodów do rażącego naruszenia

prawa przez Prezydenta m.st. Warszawy doszło również w postępowaniu

administracyjnym w przedmiocie wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu

budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. W ocenie Sądu Okręgowego brak

jednak podstaw, aby uznać, że jakiekolwiek działania podejmowane przez

Prezydenta m.st. Warszawy w postępowaniu w sprawie wydania decyzji

o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę było

bezprawne w rozumieniu art. 417 § 1 k.c. Zdaniem Sądu, odmiennej oceny materiału

zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym i odmiennej interpretacji

przepisów prawa przez organ pierwszej instancji w stosunku do oceny i interpretacji

organu odwoławczego nie można utożsamiać z bezprawnością w rozumieniu

powołanego przepisu. Sąd Okręgowy zaznaczył ponadto, że wprawdzie Wojewoda

Mazowiecki miał odmienny pogląd co do niektórych obowiązków inwestora,

ale nie wskazał, by odmowa zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia

na budowę nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa.

Niezależnie od tego, na dzień 28 kwietnia 2011 r. inwestor nie usunął

wszystkich braków, które umożliwiały wydanie pozytywnej decyzji, co wynikało

z uzasadnienia decyzji Wojewody Mazowieckiego. Nie można w związku

z tym mówić o bezprawnym działaniu pozwanego, skoro inwestor uzupełnił wszystkie

braki w dokumentacji, uniemożliwiające wydanie pozytywnej decyzji, dopiero

w postępowaniu odwoławczym przed Wojewodą Mazowieckim, tj. przed wydaniem

pozytywnej decyzji z dnia 12 marca 2012 r. Gdyby dokumenty te nie były konieczne

do wydania pozytywnej decyzji, Wojewoda Mazowiecki nie wzywałby inwestora

do ich przedstawienia.

W konsekwencji, zdaniem Sądu Okręgowego powództwo podlegało oddaleniu

wobec niewykazania bezprawności jako jednej z przesłanek pozwalających

na przypisanie odpowiedzialności pozwanemu na podstawie art. 417 § 1 k.c.

Uzupełniająco Sąd Okręgowy podniósł, że podziela stanowisko pozwanego

dotyczące braku jego biernej legitymacji w związku z działaniami podejmowanymi

II CSKP 366/22

6

w zakresie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Skoro są to zadania zlecone staroście jako zadania z zakresu administracji rządowej,

to pozwany nie ma legitymacji biernej, która przysługuje Skarbowi Państwa.

Na skutek apelacji powodów, Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem

z dnia 16 października 2019 r., oddalił apelację (pkt I) i orzekł o kosztach

postępowania apelacyjnego (pkt II).

Sąd Apelacyjny stwierdził, że ustalenia faktyczne poczynione przez

Sąd Okręgowy są prawidłowe i przyjął je za własne. Podzielił zarzuty apelacji

dotyczące braku legitymacji biernej pozwanego, uznał jednak, że ich zasadność nie

ma wpływu na trafność zaskarżonego wyroku.

Za chybiony Sąd Apelacyjny uznał zarzut naruszenia art. 417 § 1 k.c.,

w tym w powiązaniu z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. Podkreślił, że postępowanie

administracyjne, z którego przebiegu powodowie wywodzili roszczenia

odszkodowawcze, dzieliło się na dwa etapy. Pierwszym było postępowanie

o ustalenie warunków zabudowy i zastrzeżenia powodów na tym etapie

postępowania odnoszą się do wydania przez Prezydenta m. st. Warszawy

wpadkowego postanowienia o dopuszczeniu do udziału w sprawie Stowarzyszenia,

które następnie złożyło odwołanie od pozytywnej dla strony powodowej decyzji

o ustaleniu warunków zabudowy, w rezultacie którego została ona uchylona.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie sposób upatrywać we wskazanym

postanowieniu zdarzenia szkodzącego powodom i odpowiedzialności pozwanej

jednostki samorządu terytorialnego – przy przyjęciu co do zasady jej legitymacji

biernej – a to z uwagi na brak normalnego związku przyczynowego między wydaniem

wymienionego postanowienia a szkodą postrzeganą przez powodów jako

niemożność zrealizowania inwestycji budowlanej. Typowym następstwem

dopuszczenia uczestnika do udziału w jakimkolwiek postępowaniu nie jest uchylenie

decyzji, która je kończy, bowiem normalnym skutkiem takiej czynności jest jedynie

powstanie uprawnienia uczestnika do zaskarżenia decyzji, nie zaś jej uchylenie.

Ponadto organ rozpoznający odwołanie Stowarzyszenia, czyli w tym wypadku SKO,

był uprawniony do samodzielnej oceny interesu prawnego Stowarzyszenia

we wniesieniu odwołania, co wytknięto przy uchyleniu decyzji SKO. SKO mogło więc

II CSKP 366/22

7

stwierdzić brak interesu prawnego Stowarzyszenia niezależnie od stanowiska

Prezydenta m.st. Warszawy.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, jeżeli zatem w ogóle wiązać udział

Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym z deklarowaną przez powodów

szkodą, to co najwyżej można byłoby rozważać skutki orzeczenia SKO, czyli organu,

za który pozwany nie ponosi odpowiedzialności.

W tym stanie rzeczy, jak stwierdził Sąd, twierdzenie powodów o bezprawności

postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy o dopuszczeniu Stowarzyszenia

do udziału w sprawie miało tylko drugorzędne znaczenie. Równorzędną przesłanką

odpowiedzialności odszkodowawczej jest bowiem normalny związek przyczynowy

między zdarzeniem postrzeganym jako szkodzące a szkodą.

Dodatkowo Sąd zważył, że skoro po uzyskaniu ostatecznej decyzji o ustaleniu

warunków zabudowy R. przystąpiła do prac zmierzających do przygotowania

projektu budowlanego, a następnie wystąpiła o uzyskanie pozwolenia na budowę, to

oznacza, że powodowie nie widzieli wówczas żadnych przeszkód, dla których

planowana przez nich inwestycja nie mogłaby być zrealizowana. Ostateczna decyzja

o ustaleniu warunków zabudowy była dla powodów pozytywna i nie ma przesłanek

do twierdzenia, że uzyskanie jej w 2009 r. wyrządziło deklarowaną przez nich szkodę,

skoro byli oni wówczas zdecydowani na kontynuację przedsięwzięcia.

Odnosząc się drugiego etapu postępowania, w którym powodowie upatrywali

źródła szkody, tj. postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, Sąd Apelacyjny

stwierdził, że nie można uznać, iż gdyby strona powodowa nie została wezwana

do usunięcia braków wniosku uznanych następczo za nieistniejące, to uzyskałaby

wówczas pozwolenie na budowę, skoro wniosek dotknięty był innymi brakami, które

nie pozwalały na jego uwzględnienie. W konsekwencji nie można uznać,

że odmowne decyzje Prezydenta m.st. Warszawy były bezprawne.

Bez względu na to, Sąd zwrócił uwagę, że decyzje Prezydenta

m.st. Warszawy nie miały charakteru ostatecznych, a za dominujące uznać trzeba

stanowisko, że generalnie tylko te ostatnie mogą stanowić źródło szkody.

Podzieliwszy to stanowisko, Sąd Apelacyjny wskazał, że mogą wprawdzie zdarzyć

się stany faktyczne, w których szkodę wywoła nieostateczna decyzja, mimo

późniejszego jej uchylenia czy zmiany i wtedy odpowiedzialność odszkodowawcza

II CSKP 366/22

8

za taką szkodę wynika z art. 417 § 1 k.c. Taka wyjątkowa sytuacja nie miała jednak

miejsca w niniejszej sprawie.

Powodowie wywodzili, że na skutek postępowania prowadzonego przez

Prezydenta m.st. Warszawy nie mogli zrealizować inwestycji budowlanej, podczas

gdy nie zostało wykazane, iżby po uzyskaniu prawomocnego pozwolenia na budowę

istniały jakiekolwiek przeszkody prawne bądź faktyczne, wskutek których nie było

możliwe wybudowanie osiedla objętego pozwoleniem na budowę. Przeszkód takich

nie wskazywali również powodowie. Wprawdzie zmiana koniunktury na rynku jest

faktem powszechnie znanym, ale faktem takim jest również okoliczność, że w okresie

zmniejszenia popytu na nowe mieszkania powstawały one nadal, co oznacza,

że działalność taka była dla deweloperów opłacalna.

Kontynuując ten wątek, Sąd Apelacyjny zauważył, że zmiana koniunktury

nie pozostaje również w normalnym związku przyczynowym z decyzjami

odmawiającymi wydania pozwolenia na budowę; jest to zjawisko niezależne

od organów decydujących o pozwoleniach na budowę czy warunkach zabudowy,

występujące z różną częstotliwością, ale cyklicznie, zatem deweloperzy mają

wpisane takie ryzyko w formułę swojego funkcjonowania. Podniósł również, że skoro

finalnie na wniosek inwestora pozwolenie na budowę zostało przeniesione w 2016 r.

przez powodową spółkę na rzecz podmiotu trzeciego, poza brakiem przeszkód

do realizacji inwestycji co najmniej wątpliwe było twierdzenie o jej nieopłacalności.

Sąd Apelacyjny podniósł wreszcie, że powodowie nie powoływali

się na opieszałość w rozpoznaniu wniosków o ustalenie warunków zabudowy

i udzielenie pozwolenia na budowę. W przeciwnym wypadku powinni uzyskać

orzeczenie o stwierdzeniu bezczynności organu administracyjnego na podstawie

art. 37 k.p.a., co nie miało miejsca.

Skargi kasacyjne od tego wyroku wnieśli powodowie K. S.A. w W. (R.), L. Sp.

z o.o. w W. (L.) oraz J.S. i E.M..

Powódka R. zaskarżyła orzeczenie w części, tj. w zakresie oddalenia

jej apelacji co do kwoty 44 354 257,56 zł, zarzucając naruszenie art. 361 § 1 k.c.; art.

64 Konstytucji RP i art. 1 Pierwszego Protokołu dodatkowego do Konwencji

o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 20 marca 1952 r.

(dalej – „Pierwszy Protokół dodatkowy do EKPCz”) w związku z art. 6 ust. 1 EKPCz.

II CSKP 366/22

9

Powódka L. zaskarżyła orzeczenie w części, tj. w zakresie oddalenia

jej apelacji co do kwoty 47 279 470,64 zł, zarzucając naruszenie art. 361 § 1 i 2 k.c.;

art. 64 Konstytucji RP, art. 1 Pierwszego Protokołu dodatkowego do EKPCz

w związku z art. 6 ust. 1 EKPCz; art. 386 § 4 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., a także

w związku z art. 382 k.p.c. w związku z art. 6 ust. 1 EKPCz; art. 382 k.p.c., także

w związku z art. 227, art. 278 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., jak i w związku

z art. 6 ust. 1 EKPCz; art. 278 § 1 w związku z art. 382 oraz w związku

z art. 386 § 4 k.p.c. z uwzględnieniem art. 6 ust. 1 EKPCz.

Powodowie J.S. i E.M. zaskarżyli orzeczenie w części, tj. w zakresie oddalenia

ich apelacji co do kwoty 40 567 899,50 zł, zarzucając naruszenie art. 361 § 1 i 2 w

związku z art. 417 § 1 k.c., przy równoczesnym naruszeniu zarzuconych w skardze

kasacyjnej przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 382 i art. 386 § 4

k.p.c. w związku z art. 6 ust. 1 EKPCz; art. 361 § 1 i 2 w związku z art. 417 § 1 k.c.

w związku z art. 35 k.p.a., z uwzględnieniem art. 64, art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP

oraz art. 6 ust. 1, jak i art. 13 EKPCz; art. 361 § 1 w związku z art. 417 § 1 k.c.,

z uwzględnieniem art. 77 ust. 2, art. 32 oraz art. 64 Konstytucji RP, jak również

art. 6 ust. 1, art. 13 EKPCz oraz art. 1 Pierwszego Protokołu dodatkowego do EKPCz;

art. 417 § 1 w związku z art. 361 § 1 k.c. z uwzględnieniem art. 13 EKPCz oraz

art. 1 Pierwszego Protokołu dodatkowego do EKPCz; art. 417 § 1 k.c. oraz

art. 37 w związku z art. 35, art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)

p.p.s.a. z uwzględnieniem art. 77 ust. 2, a także art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz

z uwzględnieniem art. 13 EKPCz oraz art. 1 Pierwszego Protokołu dodatkowego

do EKPCz; art. 386 § 4 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., a także w związku

z art. 382 k.p.c. oraz w związku z art. 6 ust. 1 EKPCz; art. 382 k.p.c., także w związku

z art. 227, art. 228 § 1, art. 245, art. 278 w związku z art. 391 § 1 oraz w związku

z art. 386 § 4 k.p.c., jak i w związku z art. 6 ust. 1 EKPCz; art. 382 k.p.c., dodatkowo

w związku z art. 328 § 2 k.p.c., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania wyroku,

alternatywnie art. 387 § 21 pkt 1 i 2 k.p.c. z uwzględnieniem art. 2 i art. 7 Konstytucji

RP oraz art. 6 ust. 1 EKPCz; art. 228 § 1 w związku z art. 382 i art. 385 k.p.c., a także

art. 386 § 4 k.p.c. w związku art. 361 § 1 k.c.; art. 278 § 1 w związku z art. 228 § 1

i art. 386 § 4 k.p.c. z uwzględnieniem art. 6 ust. 1 EKPCz; art. 245 w związku

II CSKP 366/22

10

z art. 386 § 4 k.p.c., a także w związku z art. 382 k.p.c. z uwzględnieniem

art. 6 ust. 1 EKPCz.

Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2020 r. skargi

kasacyjne zostały przyjęte do rozpoznania.

Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Cywilnej zarządzeniem

z dnia 30 września 2022 r. przydzielił sprawę SSN P.C., zaś zarządzeniem z dnia 3

listopada 2022 r. wyznaczył skład orzekający SSN M.K. (przewodniczący), SSN G.Ż.,

SSN P.C. (sprawozdawca) celem rozpoznania tej sprawy.

Postanowieniami z dnia 14 grudnia 2022 r., III CB 13/22 i z dnia 16 grudnia

2022 r., III CB 12/22, odrzucono wnioski R. o zbadanie spełnienia przez sędziów G.Ż.

i M.K. wymogów niezawisłości i bezstronności. Postanowieniami z dnia 7 lutego 2023

r., III CB 17/22 i z dnia 28 marca 2023 r., III CB 16/22, odrzucono wniosek powodów

E.M. i J.S. o zbadanie spełnienia przez sędziów G.Ż. i M.K. wymogów niezawisłości

i bezstronności. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2023 r., III CB 18/22, Sąd

Najwyższy, na skutek wniosku powodów o zbadanie spełnienia przez SSN P.C.

wymogów niezawisłości i bezstronności, zawiesił postępowanie wszczęte wnioskiem

do czasu rozstrzygnięcia pytań prejudycjalnych przedstawionych Trybunałowi

Sprawiedliwości Unii Europejskiej postanowieniem z dnia 15 marca 2023 r., I NB

4/23.

Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Cywilnej zarządzeniem

z dnia 29 lutego 2024 r., stwierdziwszy, że w piśmie z dnia 20 lutego 2024 r.

skierowanym do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego SSN G.Ż. odmówił

orzekania w sprawach zawisłych w Izbie Cywilnej, uznał na podstawie

§ 80 ust. 5 pkt 2 per analogiam rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

z dnia 14 lipca 2022 r. – Regulamin Sądu Najwyższego (Dz. U. z 2024 r., poz. 806,

dalej – „reg.SN”), że po stronie SSN G.Ż. zachodzi długotrwała przeszkoda w

orzekaniu i stwierdził, że sprawozdawcą w sprawie pozostaje SSN P.C. oraz

wyznaczył jako pozostałych członków składu SSN M.K. i SSN T.S..

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2024 r., III CB 14/22, Sąd Najwyższy

w sprawie z wniosku R. o zbadanie spełnienia przez SSN P.C. wymogów

niezawisłości i bezstronności zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi

na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wady

II CSKP 366/22

11

procesowe określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

(Wielka Izba) z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21. LG i w wyroku pilotażowym

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2023 r., nr 50849/21,

Wałęsa w terminie tam zakreślonym.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2025 r., III CB 18/22, Sąd Najwyższy

zmienił postanowienie z dnia 2 czerwca 2023 r. o zawieszeniu postępowania

w ten sposób, że jako przesłankę zawieszenia postępowania określił oczekiwanie

na rozstrzygnięcie pytań prejudycjalnych mających wpływ na ocenę zachowania

w sprawie gwarancji procesowych dotyczących składu sądu, a przedstawionych

Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej postanowieniami Sądu Najwyższego

z dnia 20 października 2023 r., III CB 40/23 i z dnia 11 stycznia 2024 r., I ZB 73/21,

I ZB 81/23, I ZB 91/23.

Zarządzeniem z dnia 10 września 2025 r. Przewodniczący Wydziału III Izby

Cywilnej wystąpił do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego celem rozważenia

zmiany składu orzekającego w sprawie III CB 14/22, mając na względzie

m.in., że postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2024 r. sędzia sprawozdawca zawiesił

postępowanie z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych,

nie ustosunkował się do zarządzenia z dnia 3 lipca 2025 r. o przedstawieniu

akt celem weryfikacji celowości dalszego zawieszenia i nie jest prawdopodobne,

aby w dającej się przewidzieć przyszłości doszło do zrealizowania zmian o treści,

jakiej prawdopodobnie oczekuje sprawozdawca, a stronom przysługuje prawo

do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Zarządzeniem

z dnia 18 września 2025 r. Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Cywilnej,

w zastępstwie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, zarządził

m.in., na podstawie § 81 ust. 7 reg.SN, wejście do składu orzekającego w miejsce

dotychczasowego sprawozdawcy SSN L.B. pierwszego wylosowanego zastępcy

SSN A.R. i stwierdził, że funkcję sprawozdawcy pełni SSN J.N.. Po dokonaniu

zmiany sędziego sprawozdawcy i podjęciu postępowania postanowieniem z dnia 8

stycznia 2026 r., postanowieniem z dnia 24 lutego 2026 r., III CB 14/22, odrzucono

wniosek R. o zbadanie spełnienia przez SSN P.C. wymogów niezawisłości i

bezstronności.

II CSKP 366/22

12

Zarządzeniem z dnia 26 lutego 2026 r. Prezes Sądu Najwyższego kierujący

pracą Izby Cywilnej zważył m.in, że w sprawie wpłynęło łącznie sześć wniosków

o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez członków

składu orzekającego, że w sprawie III CB 18/22 o zbadanie spełnienia wymogów

niezawisłości i bezstronności SSN P.C. doszło do zmiany podstawy zawieszenia

postępowania, a sędzia sprawozdawca zwróciła się o spowodowanie zmiany w

składzie orzekającym w sprawie III CB 18/22, jak również że w piśmie Pierwszego

Prezesa Sądu Najwyższego z dna 20 stycznia 2026 r. wskazano na brak podstaw do

dokonania zmian w składzie orzekającym w sprawie III CB 18/22.

W związku z tym stwierdził, że po stronie SSN P.C., sprawozdawcy

w sprawie II CSKP 366/22, zachodzi długotrwała i usprawiedliwiona przeszkoda

w orzekaniu i skierował sprawę do ponownego przydzielenia.

Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2026 r. Prezes Sądu Najwyższego kierujący

pracą Izby Cywilnej przydzielił sprawę II CSKP 366/22 SSN P.G., zaś zarządzeniem

z dnia 9 marca 2026 r. wyznaczył jako pozostałych członków składu orzekającego

SSN K.W. i SSN G.M..

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2026 r. SSN K.W. został wyłączony od

rozpoznania sprawy. Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą

Izby Cywilnej z dnia 30 kwietnia 2026 r. w miejsce SSN K.W. został wyznaczony do

składu orzekającego SSN W.P..

Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2026 r., III CB 18/22, Sąd Najwyższy,

na skutek wniosku o zbadanie spełnienia przez SSN P.C. wymogów niezawisłości i

bezstronności, umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W zakresie dopuszczalności rozpoznania skargi kasacyjnej ze względu

na sposób wyznaczenia składu orzekającego zarządzeniami z dnia 27 lutego 2026

r. i 9 marca 2026 r. (art. 80 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym,

jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 622) należało odwołać się odpowiednio do

rozważań poczynionych m.in. w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia

2025 r., II CSKP 1885/22 i II CSKP 172/24, które Sąd Najwyższy podziela, nie

II CSKP 366/22

13

stwierdzając przeszkód do merytorycznego rozpoznania sprawy w niniejszym

składzie.

Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego podniesione w skargach

kasacyjnych powodów J.S. i E.M. oraz L. skupiały się na trzech punktach. Zdaniem

powodów, Sąd Apelacyjny nie rozpoznał istoty sprawy na etapie postępowania

apelacyjnego, błędnie pominął część materiału dowodowego, jak również

nieprawidłowo oddalił wnioski dowodowe zmierzające do przeprowadzenia dowodu

z opinii biegłego. W skardze kasacyjnej J.S. i E.M. podniesiono dodatkowo zarzuty

związane ze sposobem sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku i błędnym

zaniechaniem postępowania dowodowego w związku z uznaniem określonych

faktów za powszechnie znane (art. 228 § 1 k.p.c.).

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, do nierozpoznania istoty sprawy

dochodzi wtedy, gdy sąd nie zbada materialnej podstawy żądania, wychodząc

z błędnego założenia, że istnieje przeszkoda unicestwiająca roszczenie albo

wykluczająca jego skuteczne dochodzenie (por. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 3 lutego 2017 r., II CZ 146/16 i z dnia 15 stycznia 2026 r.,

III CZ 237/25 oraz powołane tam szerokie orzecznictwo). Przesłanka

ta – w przeciwieństwie do określonej w art. 386 § 4 in fine k.p.c. – nie dotyczy zatem

sytuacji, w których błąd sądu odnosi się do sfery faktów i dowodów, lecz polega

na nieprawidłowym założeniu o istnieniu okoliczności stojącej na przeszkodzie

ocenie istoty sprawy, która może mieć źródło nie tylko w prawie materialnym, lecz

również w prawie procesowym (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 9 lutego 2017 r., III CZ 63/16).

Sytuacja taka nie miała miejsca w sprawie, w której zapadł zaskarżony wyrok.

Wprawdzie Sąd Okręgowy wskazał jako jeden z argumentów na rzecz oddalenia

powództwa brak legitymacji biernej po stronie pozwanego, co w niektórych

przypadkach może uzasadniać tezę o nierozpoznaniu istoty sprawy, niemniej jednak

odniósł się także szeroko do meritum żądania, uznawszy je za bezzasadne przede

wszystkim w aspekcie art. 417 k.c. Dodać trzeba, że nawet w przypadku stwierdzenia

nierozpoznania istoty sprawy, sąd drugiej instancji nie jest zobligowany do wydania

wyroku kasatoryjnego, a jedynie uprawniony do wydania takiego rozstrzygnięcia

dysponując w tej materii ograniczonym uznaniem (art. 386 § 4 k.p.c.).

II CSKP 366/22

14

Ponadto, skarżący nie uwzględnili, że skarga kasacyjna jest środkiem

zaskarżenia kierowanym wobec wyroku sądu drugiej instancji, podczas gdy in casu

Sąd Apelacyjny niewątpliwie rozpoznał istotę sprawy odnosząc się do żądania pozwu

w zakresie swojej kognicji jako sądu rozpoznającego apelację. Okoliczność,

że w ocenie skarżących Sąd Apelacyjny nie wziął pod uwagę całości materiału

dowodowego nie jest natomiast równoznaczna z nierozpoznaniem istoty sprawy;

zarzut taki, jeśli polega na pominięciu określonej części materiału procesowego

(faktów lub dowodów), może natomiast podlegać ocenie w płaszczyźnie

art. 382 k.p.c.

Przepis art. 382 k.p.c. ma ogólny, kierunkowy charakter i koresponduje

z przyjętym, ustawowym, modelem apelacji, akcentując, że sądowi drugiej instancji,

na równi z sądem pierwszej instancji, przysługują uprawnienia w zakresie

gromadzenia i oceny materiału procesowego (faktów i dowodów). W związku

z tym kasacyjny zarzut naruszenia tego przepisu może okazać się skuteczny tylko

wtedy, gdyby skarżący wykazał, że sąd drugiej instancji w istocie pominął część

„zebranego materiału”, czego nie można utożsamiać z błędną – w ocenie skarżącego

– oceną materiału dowodowego (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 6 stycznia 1999 r., II CKN 100/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 146,

z dnia 7 lipca 1999 r., I CKN 504/99, OSNC 2000, nr 1, poz. 17

i z dnia 31 sierpnia 2018 r., I CSK 556/17). O błędnym pominięciu części materiału

procesowego można ponadto mówić tylko wówczas, gdy materiał ten mógł mieć

znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zastrzeżenie to odnosi się odpowiednio

do zarzutów naruszenia prawa procesowego związanych z nieprawidłowym

niedopuszczeniem przez sąd drugiej instancji do przeprowadzenia określonych

dowodów, w tym dowodu z opinii biegłego (arg. ex art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Powodowie zarzucali w apelacji błędne oddalenie wniosków dowodowych

dotyczących dowodu z opinii biegłego i z dokumentów w postaci prywatnych

ekspertyz sporządzonych na ich zlecenie, wskazując, że dowody te zmierzały

do wykazania faktów w postaci doznanej szkody i jej rozmiaru. Również

w postępowaniu kasacyjnym zarzuty związane z mankamentami w zakresie

podstawy faktycznej rozstrzygnięcia powodowie wiązali z materiałem procesowym

dotyczącym przede wszystkim kwestii ekonomicznych związanych z poniesioną

II CSKP 366/22

15

przez nich szkodą i jej zakresem. W związku z tym należało zauważyć, że jeśli

sąd meriti uznaje roszczenie o naprawienie szkody za nieuzasadnione z uwagi

na niewykazanie bezprawności bądź związku przyczynowego między zachowaniem

pozwanego a twierdzoną szkodą, zaniechanie prowadzenia postępowania

dowodowego lub oceny materiału procesowego mającego obrazować szkodę

i jej zakres nie może być traktowane jako nieprawidłowe; przeciwnie – podejście takie

należy uznać za racjonalne i niewadliwe, ponieważ ma ono uzasadnienie zarówno

w ekonomii procesowej, jak i dążeniu do przeciwdziałania nadmiernym kosztom

postępowania (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2015 r.,

III CSK 96/14, OSNC-ZD 2016, nr A, poz. 20 i z dnia 25 lutego 2025 r.,

II CSKP 173/22).

Podłożem oddalenia apelacji było przede wszystkim stanowisko Sądu

Apelacyjnego kwestionujące adekwatny związek przyczynowy między

wskazywanym przez powodów bezprawnym działaniem pozwanego a szkodą.

W takiej sytuacji materiał procesowy dotyczący szkody i jej wysokości nie mógł mieć

znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Najwyższy dostrzegł wprawdzie,

że Sąd Apelacyjny w końcowej części uzasadnienia nawiązał także do szkody

po stronie powodów, a sposób przeprowadzenia tego wywodu, w tym jego lakoniczny

charakter i odwołanie się do faktów „powszechnie znanych”, mogły budzić

uzasadnione zastrzeżenia. Za nader skrótowe należało uznać także stanowisko

Sądu Apelacyjnego wskazujące na brak związku kauzalnego między decyzjami

uznawanymi przez powodów za bezprawne, a zmianą koniunktury na rynku, na którą

powoływali się powodowie. Niemniej jednak, wobec zasadności pozostałych

materialnoprawnych rozważań Sądu Apelacyjnego, o czym będzie mowa w dalszej

części uzasadnienia, mankament ten nie mógł mieć wpływu na wynik postępowania.

Podkreślenia wymaga natomiast, że argumentacja skarżących, w zestawieniu

ze sposobem sformułowania zarzutów apelacyjnych, nie stwarzała podstaw

do przyjęcia, aby w postępowaniu przed Sądami meriti doszło do pominięcia takich

elementów materiału procesowego lub zaniechania przeprowadzenia takich

dowodów, które mogłyby mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek

odpowiedzialności odszkodowawczej, które finalnie okazały się rozstrzygające przy

ocenie zasadności żądania pozwu. Wprawdzie skarżący, wskazując na błędne

II CSKP 366/22

16

nieprzeprowadzenie dowodów z opinii biegłego i załączonych do pozwu ekspertyz

na etapie postępowania kasacyjnego podnosili również, że dowody te miały dotyczyć

– także – faktów istotnych do stwierdzenia związku przyczynowego, jednak

w zestawieniu z uprzednim sposobem sformułowania zarzutów apelacyjnych

wytykających pominięcie tego samego materiału, jak również dokonaną przez

Sąd Najwyższy oceną materialnoprawną sporu w aspekcie art. 361 § 1 k.c., o czym

dalej, stanowisko to nie mogło stanowić podstawy do uwzględnienia rozważanych

zarzutów.

Zarzuty naruszenia art. 382 k.p.c., a także powoływanych w podstawach

kasacyjnych przepisów regulujących przebieg postępowania dowodowego, należało

w konsekwencji uznać za niezasadne. Analogicznie należało ocenić zarzut

naruszenia art. 386 § 4 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

Wadliwości dotyczące sposobu uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji

mogą stanowić podstawę uwzględnienia skargi kasacyjnej jedynie wtedy,

gdy ich zakres lub charakter uniemożliwiałby przeprowadzenie kontroli kasacyjnej

zaskarżonego wyroku (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2026 r.,

II CSKP 90/23 i powołane tam orzecznictwo). Wbrew stanowisku powodów sytuacja

taka nie wystąpiła w okolicznościach sprawy – sposób sporządzenia uzasadnienia,

mimo wskazanych wcześniej usterek, w pełni pozwalał Sądowi Najwyższemu

zrekonstruować motywy, jakimi kierował się Sąd Apelacyjny oddalając apelacje

i ocenić legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w brzmieniu aktualnym w chwili

wydawania zaskarżonego wyroku należało zatem uznać za bezzasadny,

zaznaczając ubocznie, że zarzut ten – oparty na naruszeniu przepisu regulującego

postępowanie przed sądem pierwszej instancji – nie został prawidłowo powiązany

z przepisami regulującymi postępowanie apelacyjne.

Sedno sporu w sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem stanowiła

prawidłowość wykładni i stosowania przepisów prawa materialnego. Powodowie

zarzucali w tej materii przede wszystkim naruszenie art. 361 § 1 k.c. wyrażające

się w bezzasadnym zanegowaniu związku przyczynowego między działaniem

Prezydenta m.st. Warszawy, które polegało na bezprawnym dopuszczeniu

Stowarzyszenia do działania w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy

II CSKP 366/22

17

i wydaniu dwóch odmownych decyzji dotyczących pozwolenia na budowę,

a znaczącym opóźnieniem realizacji inwestycji budowlanej. Powodowie eksponowali

w tej materii, że dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu stanowiło

działanie bezprawne; bezprawne okazały się również decyzje odmowne Prezydenta

m.st. Warszawy wydane w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę.

Zdaniem powodów, w zestawieniu z tymi faktami Sąd Apelacyjny błędnie

zinterpretował art. 361 § 1 k.c. przyjmując, że objęte odpowiedzialnością

odszkodowawczą są jedynie „zwykłe” (regularne) następstwa określonej przyczyny,

a ponadto nie uwzględnił należycie przechodniości związku przyczynowego.

Z tej ostatniej cechy wynika natomiast, w przekonaniu powodów, że okoliczność,

iż za szkodę odpowiadają inne jeszcze podmioty, tj. Stowarzyszenie i Skarb

Państwa, którego stationes fisci jest SKO, nie wyłącza odpowiedzialności za szkodę

pozwanego. Podmioty te odpowiadają bowiem solidarnie, a powodowie dokonali

wyboru dłużnika, wytaczając powództwo przeciwko pozwanemu. Powodowie

wytykali również w tej materii, że wprawdzie racją jest, na co zwrócił uwagę

Sąd Apelacyjny, iż po uzyskaniu warunków zabudowy nie widzieli przeszkód

do realizacji inwestycji, ale okoliczność ta nie przesądza o braku szkody po stronie

powodów wywołanej dopuszczeniem do udziału Stowarzyszenia.

Odnosząc się do tego zarzutu, Sąd Najwyższy podzielił stanowisko Sądu

Apelacyjnego, według którego w ramach sekwencji zdarzeń, z którą powodowie

wiązali odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanego, należało wyodrębnić

dwa etapy, odpowiadające, po pierwsze, postępowaniu w przedmiocie wydania

decyzji o warunkach zabudowy, po drugie, postępowaniu w przedmiocie udzielenia

pozwolenia na budowę.

W zakresie pierwszego etapu powodowie wskazywali na to, że bezprawne

dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu doprowadziło najpierw

do zaskarżenia korzystnej dla inwestora decyzji o warunkach zabudowy, a następnie

do jej wadliwego uchylenia przez SKO i przekazania sprawy organowi pierwszego

stopnia do ponownego rozpoznania. To zaś wymusiło zaskarżenie decyzji

kasatoryjnej SKO do sądu administracyjnego, spowodowało uchylenie tej decyzji

przez sąd administracyjny i ostatecznie pociągnęło za sobą odsunięcie w czasie

momentu, w którym decyzja o warunkach zabudowy stała się ostateczna.

II CSKP 366/22

18

Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej

innej osoby żądać wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału

w postępowaniu, jeśli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji

i przemawia za tym interes społeczny. Dopuszczenie organizacji do udziału

w postępowaniu następuje w drodze postanowienia (art. 31 § 2 zdanie pierwsze

k.p.a.). Organizacji społecznej uczestniczącej w postępowaniu przysługują prawa

strony (art. 31 § 3 k.p.a.), może ona zatem również wnieść odwołanie od decyzji

wydanej w pierwszej instancji. Postanowienie o dopuszczeniu organizacji społecznej

do udziału w postępowaniu jest niezaskarżalne (art. 31 § 2 i art. 31 § 2 zdanie drugie

a contrario w związku z art. 141 § 1 k.p.a.), jakkolwiek organ odwoławczy, rozpatrując

odwołanie wniesione przez organizację społeczną, zobligowany jest – w związku

z oceną uprawnienia do wniesienia odwołania – zbadać zasadność stanowiska

organu pierwszej instancji co do istnienia podstaw dopuszczenia organizacji

do udziału w postępowaniu, których mowa w art. 31 § 2 k.p.a. (por. wyroki

Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 r., II OSK 2310/11,

z dnia 29 października 2015 r., II OSK 469/14, z dnia 25 maja 2021 r.,

III OSK 4585/21, a także z dnia 9 października 2025 r., II GSK 590/22).

Odnosząc te uwagi do okoliczności sprawy, należało zauważyć,

że normalnym następstwem dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału

w postępowaniu administracyjnym było uzyskanie przez nie uprawnień strony,

w tym prawa do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji.

Nie można jednak zasadnie twierdzić, że w adekwatnym związku przyczynowym

z wadliwym działaniem Prezydenta m.st. Warszawy, polegającym na dopuszczeniu

Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, pozostawało błędne uwzględnienie

odwołania złożonego przez Stowarzyszenie i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania przez SKO, a w konsekwencji także konieczność wniesienia skargi

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz tok postępowania wywołanego

wniesieniem tej skargi.

W świetle art. 361 § 1 k.c. normalnym następstwem zdarzenia szkodzącego

nie jest wyłącznie skutek o typowym, zwykłym charakterze. W tym zakresie

stanowisko Sądu Apelacyjnego nie było ścisłe, co zasadnie podniesiono w skardze

kasacyjnej. Adekwatny związek przyczynowy nie musi być również powiązaniem

II CSKP 366/22

19

o charakterze bezpośrednim; szkoda może być normalnym następstwem wielu

powiązanych ze sobą kauzalnie zachowań, przy czym jeśli zachowania te pozostają

ze sobą w normalnym związku przyczynowym i pochodzą od różnych osób, może

to uzasadniać solidarną odpowiedzialność tych osób wobec poszkodowanego.

O takiej solidarnej odpowiedzialności nie można jednak mówić, jeżeli w łańcuchu

zdarzeń prowadzących do szkody zdarzenie późniejsze nie stanowi normalnego

następstwa poprzedniego, a tym samym nie może być przypisane dłużnikowi.

Rola organu odwoławczego w postępowaniu administracyjnym polega

na ocenie dopuszczalności odwołania i wszechstronnej weryfikacji zasadności

zaskarżonej decyzji w ramach ponownego rozpoznania sprawy co do jej istoty.

Z chwilą wniesienia odwołania ciężar prawidłowego wyniku postępowania spoczywa

na organie odwoławczym; organ ten obowiązany jest rozpoznać merytorycznie

sprawę w ramach przysługującej mu kognicji i wydać prawidłową decyzję.

Dostrzegając tę okoliczność, nie można zasadnie twierdzić, że wadliwe

rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji pozostaje w adekwatnym związku

przyczynowym z wadliwym rozstrzygnięciem organu odwoławczego, którego

powinnością było rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zweryfikować. Skoro

funkcja organu odwoławczego polega na wyeliminowaniu z obrotu decyzji błędnej

i zastąpieniu jej prawidłową, to ewentualne zaniechanie tego powinnego działania

z tym skutkiem, że decyzja ostateczna (art. 16 § 1 k.p.a.) jest obarczona wadliwością,

obciąża wyłącznie ten organ.

Także zatem wtedy, gdy nieprawidłowości dopuścił się organ pierwszej

instancji, przeniesienie sprawy w związku z wniesieniem odwołania do kompetencji

organu drugiej instancji zrywa adekwatny związek p