Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku o kredyt frankowy, bank zapłaci 5400 zł

Wyrokiem z 10 lutego 2022 r., XXVIII C 7413/21, Sąd Okręgowy w Warszawie

zasądził od pozwanego banku łącznie na rzecz powodowych kredytobiorców

499 677,07 zł z odsetkami z tytułu zwrotu spłaconych rat kapitałowo-odsetkowych

i oddalił powództwo w pozostałym zakresie.

II CSKP 448/25

2

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Okręgowy w Warszawie

zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił powództwo co do odsetek

od 499 677,07 zł od 3 lutego 2022 r. do 10 lutego 2022 r., oraz oddalił apelację banku

w pozostałej części.

Sąd drugiej instancji ustalił, że kredytobiorcy zawarli z poprzednikami

prawnymi pozwanego banku dwie umowy kredytu hipotecznego, denominowanego

we frankach szwajcarskich (CHF). W dniu 10 kwietnia 2001 r. została zawarta umowa

w wysokości 61 000 CHF na 318 miesięcy, natomiast druga umowa została zawarta

25 maja 2002 r. na sumę 23 500 CHF, z okresem kredytowania 295 miesięcy. Spłata

kredytów miała następować w złotych, zgodnie z zasadami określonymi w załączniku

do umowy. Kredyt lub jego transza miały zostać wypłacone w złotych po przeliczeniu

według kursu kupna CHF obowiązującego w banku w dniu wypłaty, zgodnie z tabelą

kursów ogłaszaną przez bank. Spłaty miały być przeliczane na CHF po kursie

sprzedaży CHF obowiązującym w banku w dniu spłaty. Kredyty zostały całkowicie

spłacone. Od 10 kwietnia 2001 r. do 21 lipca 2020 r. kredytobiorcy spłacili

360 243,18 zł, a od 25 maja 2002 r. do 21 lipca 2020 r. spłacili 139 433,89 zł.

Sąd drugiej instancji uznał dokonywanie przeliczeń walutowych kursami

jednostronnie ustalanymi przez bank za abuzywne w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.

Wprawdzie przeliczenia określały główne świadczenia stron, lecz mimo tego

podlegały ocenie na podstawie tego przepisu ze względu na niejednoznaczne

sformułowanie, tj. brak obiektywnych kryteriów, którymi bank miał się kierować przy

ustalaniu kursów kupna i sprzedaży CHF. Wobec braku mocy wiążącej postanowień

określających kurs przeliczenia nie mogła być wykonywana indeksacja stanowiąca

element konstrukcyjny umowy stron, czego skutkiem jest nieważność umowy

na podstawie art. 58 § 1 k.c. Ponadto uznanie za ważną urnowy pozbawionej

nieuczciwych postanowień umownych może nastąpić tylko w interesie konsumenta

jego stanowisko jest decydujące, a powodowi kredytobiorcy wykluczyli możliwość

obowiązywania umowy.

Sąd Apelacyjny wskazał, że konsekwencją nieważności umowy jest przyjęcie

zasadności żądania zwrotu kwot, jakie kredytobiorcy świadczyli w jej wykonaniu

(art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.). Wobec skutecznego skorzystania przez nich

z mechanizmów ochrony konsumenckiej przewidzianych w art. 3851 § 1 k.c., odpadła

II CSKP 448/25

3

podstawa prawna wzajemnych świadczeń, a co za tym idzie - świadczenia obu stron

spełnione w oparciu o nieważną umowę stały się nienależne.

Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

ze względu na potrzebę wykładni art. 56, art. 65 § 2 w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c.

oraz art. 3852 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG z dnia

5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

w zw. z art. 288 TFUE oraz art. 2 i 54 Traktatu akcesyjnego w zw. z art. 2, 9 i art.

87 ust. 1 Konstytucji.

Postanowieniem z 29 maja 2025 r., I CSK 2643/24, Sąd Najwyższy przyjął

skargę kasacyjną do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Potrzeba wykładni przepisu prawa zachodzi, gdy zakres jakiegoś pojęcia

w przepisie nie jest jasny. Natomiast zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989

§ 1 pkt 1 k.p.c., tym się różni od potrzeby wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1

pkt 2 k.p.c.), że nie sprowadza się do rozumienia pojęcia użytego w przepisie

prawnym. Zagadnienie prawne powstaje, gdy dokonanie prawidłowej subsumcji

ustalonego stanu faktycznego wymaga uwzględnienia kilku przepisów, niekiedy

regulujących odrębne kwestie. Zagadnienie prawne powstaje zazwyczaj na tle

wzajemnej relacji dwóch przepisów, tj. czy jeden nich wyłącza drugi, czy też stosuje

się je niezależnie. Oczywiście może się zdarzyć, że po dokonaniu wykładni

niejasnego przepisu powstaje zagadnienie prawne związane z wzajemną relacją już

wyłożonych przepisów. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

z uwagi na potrzebę wykładni powinien wskazywać pojęcie, zawarte w przepisie

prawa, wymagające wykładni: ze względu na poważne wątpliwości lub rozbieżności

w rozumieniu tego pojęcia w orzecznictwie sądów. Powołanie w skardze kasacyjnej

zbiorczo wielu przepisów, wymagających wykładni według skarżącego, bez

wyszczególnienia pojęć wymagających wykładni, nie spełnia wymogu

przedstawienia potrzeby wykładni przepisu prawnego. Skarżący w istocie podnosi

zagadnienie prawne, sformułowane w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi:

czy i w jakim zakresie dyrektywa 93/13 stosuje się do umów zawartych przed

wejściem Polski do Unii Europejskiej.

II CSKP 448/25

4

Ponieważ granica między zagadnieniem prawnym a potrzebą wykładni

pojedynczego pojęcia prawnego nie zawsze jest ostra, nie powinno mieć znaczenia

niewłaściwe nazwanie danej podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Jednak przedstawione przez skarżącego zagadnienie nie występuje w sprawie.

Dyrektywy nie są stosowane przez sądy, są aktami skierowanymi do ustawodawcy

i wiążą dopiero po ich implementacji. Podstawą uznania za niedozwolone

postanowień umowy, regulujących kursy przeliczenia, był art. 3851 § 1 k.c.,

a nie dyrektywa 93/13. Przy tym przepis ten obowiązuje od 1 lipca 2000 r.,

czyli obowiązywał już w chwili zawarcia z powodami pierwszej z umów kredytu.

Dla sądu stosującego art. 3851 i 3852 k.c. dyrektywa 93/13 ma znaczenie przy

wykładni tych przepisów. Dyrektywa wskazuje wartości, które mają chronić przepisy

ustanowione przez sejm w celu implementacji dyrektywy. Przepisy te zostały

wprowadzone do Kodeksu cywilnego przed wejściem Polski do UE, z czego skarżący

wywodzi, że do wejścia Polski do UE 1 maja 2004 r. należało je wykładać odmiennie.

Jednak ustawodawca wskazał, że wprowadzająca te przepisy ustawa z dnia 2 marca

2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności

za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny wdraża w zakresie swojej

regulacji wdrożenia określone dyrektywy Wspólnot Europejskich, w tym dyrektywę

93/13. Tak więc od początku art. 3851 i 3852 k.c. należało wykładać w zgodzie

z dyrektywą 93/13. Przy tym przepisy te należy stosować także do umów zawartych

i niewykonanych do 1 lipca 2000 r. (art. 21 ustawy z dnia 2 marca 2000 r.). Ponadto

podniesiony przez skarżącego argument, że stosując przesłankę rażącego

naruszenia interesu konsumenta należy uwzględniać sposób wykonania umowy,

nie ma oparcia w brzmieniu art. 3852 k.c., niezmiennym od 1 lipca 2000 r.

Zagadnienie prawne stanowiące uzasadnienie przyjęcia skargi do

rozpoznania wynikło z niezrozumienia, że podstawą oceny postanowień umowy

z konsumentem jako niedozwolonych jest art. 3851 § 1 k.c., obowiązujący od 1 lipca

2000 r., a nie dyrektywa 93/13, wiążąca Polskę dopiero od 1 maja 2004 r. Zatem już

w chwili wydania postanowienia o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania

wniosek o jej przyjęcie nie był uzasadniony w świetle art.3989 k.p.c. Dlatego Sąd

Najwyższy na podstawie art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z 29 maja 2026 r. o szczególnych

rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych

z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka

II CSKP 448/25

5

szwajcarskiego zmienił postanowienie z 29 maja 2025 r., I CSK 2643/24, i odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 k.p.c. powodom przysługuje od skarżącego zwrot

kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

(G.G.)

[r.g.]