Bank nie doczekał się rozpoznania skargi w sporze o kredyt frankowy z trzema kredytobiorcami

1. Wyrokiem z 6 grudnia 2022r. Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził

od pozwanego Bank1 S.A. w W. solidarnie na rzecz powodów H.G., S.G. i M.G.

kwotę 60 443,11 zł oraz 35 284,32 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

od dnia 27 września 2022 r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym

zakresie oraz orzekł o kosztach procesu.

2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem

z 16 października 2023 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób,

że datę „27 września 2022 r.” zastąpił datą „3 października 2023 r.” i oddalił

powództwo co do odsetek za okres od 27 września 2022 r. do 3 października 2023,

oddalił apelację w pozostałym zakresie oraz orzekł o kosztach procesu.

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

4. Strona powodowa wniosła o odmowę przyjęcia, ewentualnie o oddalenie

skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od strony pozwanej zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

5. Postanowieniem z 21 maja 2026r. (I CSK 823/24) Sąd Najwyższy przyjął

skargę kasacyjną strony pozwanej do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

6. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze

już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano

tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany

na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego

II CSKP 473/26

3

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.;

nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas

usprawiedliwione.

7. Szczegółowa analiza sprawy, z uwzględnienie aktualnego orzecznictwa

Sądu Najwyższego, prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna strony pozwanej

nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona

została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi

do rozpoznania.

8. Należy podkreślić, że problemy prawne przedstawione przez skarżącego

nie mają cech nowości wymaganej od istotnego zagadnienia prawnego

uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Kwestie te były

przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi Sądu Najwyższego w orzeczeniach

wydanych, często w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych, nie tylko

na etapie wstępnej oceny. Wszystkie te zagadnienia zostały omówione

i rozstrzygnięte w orzecznictwie sądowym, które często zapadało już po wniesieniu

skargi kasacyjnej, ponieważ dotyczą one starszych spraw. W międzyczasie

ukształtowało się orzecznictwo dotyczące tych problemów i w świetle obecnych

orzeczeń, skarga jest nieaktualna, co uniemożliwia jej przyjęcie do rozpoznania.

Podobnie należy ocenić przytoczone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania wątpliwości co do wykładni przepisów prawa.

9. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości

abuzywny charakter zawartych w umowach kredytu frankowego typowych klauzul

odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote

polskie i odwrotnie. Tego typu klauzule nie wskazują obiektywnych kryteriów

ustalania kursu waluty obcej, który jest jednostronnie ustalany przez bank,

co pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza

II CSKP 473/26

4

kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron

umowy kredytu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22,

wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2023 r., II CSKP 1602/22, wyrok Sądu

Najwyższego z 14 lutego 2025r., II CSKP 1545/22). Ocena niedozwolonego

charakteru postanowienia, jak i konsekwencje wynikające z jego eliminacji,

wymagają odniesienia do chwili zawarcia umowy (zob. uchwała składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019,

nr 1, poz. 2). Co do zasady wyłączona jest też możliwość zastąpienie

niedozwolonego postanowienia umownego odnoszącego się do sposobu określania

kursu waluty obcej (w umowie kredytu indeksowanego czy denominowanego) innym

sposobem określenia kursu waluty obcej (zob. wyrok Sądu Najwyższego

z 14 lutego 2025r., II CSKP 1545/22, wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2025,

II CSKP 1277/24). Brak jest też jakichkolwiek podstaw do rozdzielenia postanowień

dotyczących przeliczania waluty obcej na złote polskie i dokonywania ich odrębnej

oceny prawnej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22,

wyrok Sądu Najwyższego z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22).

10. Dodatkowo należy wskazać, że Sąd Najwyższy wypowiedział się już także

co do możliwości sanowania niedozwolonego postanowienia na skutek zawarcia

przez strony postępowania aneksu do umowy umożliwiającego kredytobiorcom

zmianę sposobu spłaty kredytu. Wyjaśnił, że zgodna zmiana umowy kredytu

dokonana w związku z wejściem w życie ustawy z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy

– Prawo bankowe, np. w formie aneksu, mogłaby tylko wtedy implikować sanację

wadliwych postanowień umownych, jeśliby można ją potraktować jako wyraz

„świadomej i dobrowolnej” zgody konsumenta na związanie abuzywnym

postanowieniem umownym. Zakłada to przede wszystkim, że konsument –

dokonując czynności prawnej – jest świadomy wadliwości postanowień umownych,

które czynność ta miałaby sanować (zob. wyrok Sądu Najwyższego

z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22, wyrok Sądu Najwyższego

z 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22, uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 i wyrok TSUE z 29 kwietnia 2021 r.,

C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A.). Sąd Najwyższy uznał zatem,

że zmiana umowy kredytu poprzez aneks może sanować wadliwe postanowienia

tylko wtedy, gdy konsument świadomie i dobrowolnie zgodził się na związanie

abuzywnym postanowieniem, będąc świadomym jego wadliwości i konsekwencji.

II CSKP 473/26

5

W orzecznictwie wyjaśniono też, jakie przesłanki muszą być spełnione, aby uznać,

że przez zmianę umowy (zawarcie aneksu) doszło do uchylenia konsekwencji

abuzywności zastrzeżonych w niej klauzul. W szczególności, że może to nastąpić

tylko wówczas, gdy konsument zrezygnował z wyciągania konsekwencji

z tej abuzywności świadomie i swobodnie, co zakłada, iż wiedział

on o niedozwolonym charakterze klauzul i związanych z tym konsekwencjach

(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22, wyrok Sądu

Najwyższego z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23,

wyrok SN z 7 lutego 2025 r., II CSKP 1972/22).

11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

12. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia

29 maja 2026 r. „o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw

dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego

lub indeksowanego do franka szwajcarskiego” (Dz. U. z 2026r., poz. 985) zmienił

wcześniejsze postanowienie i odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

(art. 3989 § 2 k.p.c.).

13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

(Ł.W.)

[SOP]