Powód nie przebił odrzucenia pozwu o zadośćuczynienie za warunki w zakładzie karnym

Postanowieniem z dnia 30 września 2021 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu

odrzucił pozew w sprawie z powództwa W.K. przeciwko Skarbowi Państwa –

II CSKP 521/23

2

Dyrektorowi Zakładu Karnego w W. Wskazał, że w pozwie wniesionym w dniu 29

lipca 2020 r. powód domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa kwoty

80.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę. Powód podniósł, że jest osobą

niewidomą i schorowaną, niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymagającą

stałej pomocy ze strony osób trzecich, a pozwany nie zapewnia mu warunków

niezbędnych do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Powód twierdził

także, że funkcjonariusze służby więziennej wielokrotnie wyśmiewali się z jego

niepełnosprawności i traktowali go w sposób poniżający, został mu przydzielony

przewodnik tylko na 3/8 etatu, nie posiada stałej pomocy ze strony osób trzecich,

pozwany nie odpowiedział na 14 skarg powoda z okresu od dnia 29 września 2019

r. do dnia 9 stycznia 2020 r i na 44 wnioski z okresu od dnia 5 marca 2019 r. do

dnia 13 stycznia 2020 r. oraz nie zapewnił mu zatrudnienia przy pracy chronionej.

W sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w Poznaniu o sygn. XII C

219/19 powód, po ostatecznym sprecyzowaniu żądania pozwu, wniósł

o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w W. 100.000 zł z

ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia oraz

100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem

odszkodowania za złe warunki w zakładzie karnym. Powód wskazał, że podstawą

powództwa jest przeludnienie w celi, niezapewnienie warunków bytowych osobie

niepełnosprawnej – niewidomej, złe warunki w celi ( pęknięty sufit, grzyb na

ścianach celi i w łazience, spadająca na głowę farba, pasożyty – pluskwy) brak

należytego wyposażenia w celi dla osoby niewidomej (brak dodatkowego

wyposażenia jak poręcze dla niewidomych na korytarzach i spacernikach),

nieszczelne okna w celi, brak wentylacji w celi, brak możliwości przechowywania

w należyty sposób rzeczy osobistych, środków higieny osobistej, środków

spożywczych, brak możliwości zachowania prywatności i intymności przy

wykonywaniu takich czynności jak higiena osobista czy potrzeby fizjologiczne,

wyśmiewanie się przez funkcjonariuszy pozwanego z powoda i z jego

niepełnosprawności, brak pomocy w czytaniu i pisaniu pism, brak przydzielenia

przewodnika spośród osadzonych, brak pracy chronionej, brak zajęć sportowych,

brak odpowiedzi ze strony Służby Więziennej na wnioski i pisma powoda oraz

II CSKP 521/23

3

przetrzymywanie korespondencji. Powód stwierdził, że jego pozew obejmuje okres

od stycznia 2019 r. do września 2020 r.

Uwzględniając powyższe Sądu Okręgowego uznał, że roszczenie zgłoszone

przez powoda w rozpoznawanej sprawie jest tożsame z roszczeniem zgłoszonym

w sprawie XII C 219/19 i w całości się w nim zawiera. Z tych względów pozew

należało odrzucić na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.

Na postanowienie Sądu Okręgowego powód wniósł zażalenie, które Sąd

Apelacyjny w Poznaniu oddalił postanowieniem z dnia 24 lutego 2022 r. W ocenie

Sądu drugiej instancji należało podzielić stanowisko Sądu Okręgowego, że ze

względu na zaistniałą tożsamość roszczenia w rozpoznawanej sprawie i sprawie

o sygn. akt: XII C 219/19 Sądu Okręgowego w Poznaniu, wystąpiła negatywna

przesłanka procesowa wskazana w art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., nakazująca odrzucenie

pozwu.

Sąd Apelacyjny wskazał, że tożsamość roszczenia ma miejsce wówczas,

gdy sąd ma orzec o tym samym żądaniu, dysponując tymi samymi faktami, które

mają spowodować ocenę tego samego żądania i kiedy rozstrzygnięcie jednej ze

spraw oznacza rozstrzygnięcie także drugiej sprawy. Uznał, że taka sytuacja

wystąpiła w obu powołanych wyżej sprawach, albowiem zarówno w rozpoznawanej

obecnie sprawie, jak i w sprawie Sądu Okręgowego w Poznaniu o sygn. akt XII C

219/19, powód domagał się zasądzenia od pozwanego zadośćuczynienia za złe

warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Po dokonanej analizie akt nie

sposób przyjąć, aby roszczenie powoda oparte było na innej podstawie faktycznej

i prawnej. W obu sprawach powód domagał się zapłaty zadośćuczynienia za

doznaną krzywdę, w tym min. za wyśmiewanie się przez funkcjonariuszy Służby

Więziennej z powoda i jego niepełnosprawności, traktowanie powoda w sposób

poniżający oraz niezapewnienie zatrudnienia w warunkach pracy chronionej.

Ponadto podstawę faktyczną żądania w stanowiło przydzielenie powodowi

przewodnika tylko na 3/8 etatu i brak stałej pomocy ze strony osób trzecich, brak

odpowiedzi ze strony Służby Więziennej na 14 skarg z okresu od dnia 29 września

2019 r. do dnia 9 stycznia 2020 r. oraz na 44 wnioski z okresu od dnia 5 marca

2019 r. do dnia 13 stycznia 2020 r. Natomiast w sprawie XII C 219/19 powód

wskazał na brak pomocy w czytaniu i pisaniu pism, brak przydzielenia przewodnika

II CSKP 521/23

4

spośród osadzonych, brak odpowiedzi ze strony funkcjonariuszy Służby Więziennej

na wnioski i pisma powoda oraz przetrzymywanie korespondencji. Pozew

w sprawie XII C 219/19 obejmował okres od stycznia 2019 r. do września 2020 r.

Wobec powyższego roszczenie dochodzone przez powoda w sprawie

rozpoznawanej przez Sad Apelacyjny jest tożsame z roszczeniem zgłoszonym

przez powoda przeciwko pozwanemu w sprawie XII C 219/19 i w całości się w nim

zawiera. Ogólny charakter przytaczanych przez powoda okoliczności faktycznych

powtarza się w obu sprawach. W rzeczywistości powód dochodząc kolejnych

roszczeń opiera się na tych samych okolicznościach, dążąc do osiągnięcia tego

samego celu, przez zasądzenie zadośćuczynienia za złe warunki bytowe

w Zakładzie Karnym w W. Okoliczność, że w obu postępowaniach powód dochodził

innych kwotowo żądań jest drugorzędna i nie wyklucza tożsamości przedmiotowej

roszczeń, bowiem w tych sprawach powód wskazywał na tożsame okoliczności

związane z warunki odbywania kary pozbawienia wolności.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego powód zaskarżył skargą kasacyjną,

zarzucając naruszenie prawa materialnego, art. 6 Europejskiej Konwencji Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności ( dalej - e.k.p.c.) i art. 45 ust. 1 Konstytucji

oraz naruszenie przepisów postępowania, art. 199 § 1 pkt 2 i art. 102 k.p.c.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Apelacyjny w Poznaniu prawidłowo ocenił, jakie przesłanki należy brać

pod uwagę przy dokonywaniu oceny czy w odrębnie rozpoznawanych sprawach

zachodzi tożsamość roszczeń objętych żądaniami pozwu.

Sąd Apelacyjny zasadnie podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie oraz

sprawie o sygn. Akt XII C 219/19 toczącej się przed Sądem Okręgowym

w Poznaniu, zachodzi tożsamość spraw w aspekcie podmiotowym, z uwagi na

strony obu tych postępowań oraz tożsamość charakteru dochodzonego roszczenia

(żądanie zasądzenia zadośćuczynienia) oraz jego zakresu, skoro żądanie aktualnie

rozpoznawane kwotowo mieści się w zakresie wysokości żądania dochodzonego

w sprawie XII C 219/19.

W obu sprawach żądanie zasądzenia zadośćuczynienia jest w ocenie

powoda związana ze złymi warunkami odbywania kary pozbawienia wolności.

II CSKP 521/23

5

Z przeprowadzonej przez Sądu obu instancji analizy żądań pozwu w obu sprawach

wynika, że obejmują one ten sam okres odbywania przez powoda kary pozbawienia

wolności w Zakładzie Karnym w W. Sądy obu instancji dokonały również oceny

żądań powodu z punktu widzenia okoliczności faktycznych powoływanych przez

powoda. Porównanie tych okoliczności uzasadniało stwierdzenie, że roszczenia o

zasądzenie zadośćuczynienia zgłoszone przez powoda w aktualnie rozpoznawanej

sprawie oraz sprawie XII C 219/19 są przedmiotowo tożsame. Prawidłowa była

zatem ocena Sądu Apelacyjnego, że zachodziła podstaw do stwierdzenia, iż w obu

analizowanych sprawach ich przedmiotem jest to samo roszczenie.

Uzasadniało to odrzucenie pozwu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.

i zarzut naruszenia tego przepisu zawarty w skardze kasacyjnej był nieuzasadniony.

Zgodne z prawem odrzucenie pozwu na podstawie przewidzianej w ustawie

nie może być kwalifikowane jako działanie prowadzące do naruszenia prawa do

sądu. Rozwiązanie przyjęte w art. 199 § 2 pkt 2 k.p.c. ma na celu zapewnienie

stabilności orzeczeń sądowych oraz pewności prawa. Prawidłowe zastosowanie

tego przepisu nie pozostaje w sprzeczności z celami Europejskiej Konwencji Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności. Bezzasadny był zatem zarzut kasacyjny

naruszenia art. 6 k.p.c.w.

Z tych względów skarga kasacyjna była pozbawiona uzasadnionych podstaw

i podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

Monika Koba

Dariusz Dończyk

Dariusz Zawistowski

(M.M.)

[SOP]