Wyrok dla banku w sprawie kredytu frankowego uchylony, sprawa wraca do Wrocławia

II CSKP 603/23

2

Powodowie W. i M.S. po ostatecznym sprecyzowaniu żądania powództwa

skierowanego przeciwko Bank S.A w W. domagali się ustalenia, że łącząca ich z

pozwanym bankiem umowa kredytu jest nieważna oraz zasądzenia na swoją rzecz

od pozwanego banku kwoty 24 815,52 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od

dnia następnego po dniu doręczenia odpisu zmienionego powództwa bankowi do

dnia zapłaty tytułem zwrotu Świadczenia nienależnego, oraz ewentualnie zasądzenia

na swoją rzecz od pozwanego banku kwoty 258 256,98 zł z odsetkami ustawowymi

liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

Wyrokiem z 28 maja 2021 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu ustalił, że łącząca

strony umowa kredytu hipotecznego zawarta 27 maja 2008 r. jest nieważna oraz

zasądził na rzecz powodów od pozwanego banku kwotę 24 815,52 zł z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od 5 marca 2021 r. i orzekł o kosztach procesu.

Sąd ustalił, że powodowie 27 maja 2008 r. zawarli z Bank1 S.A. w W.

(poprzednikiem prawnym pozwanego banku) umowę kredytu na kwotę 236 415 CHF

na okres 360 miesięcy wypłaconą im w złotych polskich po przeliczeniu według kursu

stosowanego przez bank według jego tabeli kursów. Spłata kredytu miała nastąpić w

360 równych miesięcznych ratach według harmonogramu załączonego do umowy.

Kredyt przeznaczony był na spłatę kredytu w innym banku oraz na dokończenie

budowy domu jednorodzinnego w Ł. w gminie Z. Został wypłacony powodom w

dwóch ratach w PLN przeliczonych z CHF według kursu z tabeli kursów banku w

dniach 30 maja 2008 r. i 23 czerwca 2008 r. Spłata kredytu dokonywana miała być

również w PLN, przeliczanych na CHF według kursu z tabeli kursów banku.

Powodowie nie mieli żadnego wpływu na kształtowanie treści umowy, gdyż otrzymali

od banku jej gotowy wzorzec. Powodowie spłacali kredyt

w złotówkach, gdyby spłacali go z pominięciem mechanizmu indeksacji zawartego

w Umowie zapłaciliby o 133 616,44 PLN mniej niż wpłacona przez nich kwota

501 275,73 zł.

Sąd uwzględniając żądanie ustalenia nieważności umowy przyjął,

że powodowie mieli interes prawny w tym, aby z nim wystąpić. Uznając za zasadne

żądanie główne nie orzekł o żądaniu ewentualnym. Przyjmując, że w świetle

art. 58 § 1 k.c. umowa jest nieważna Sąd ocenił, że wynika to z przekroczenia przez

II CSKP 603/23

3

strony granic swobody umów przez ukształtowanie stosunku obligacyjnego (umowy

kredytu) w sposób naruszający jego istotę. Uznał ponadto, że klauzule indeksacyjne

zawarte w umowie mają charakter niedozwolony wskutek tego, że przyznawały

bankowi prawo do jednostronnego kształtowania kursów walutowych stosowanych

w ramach realizacji umowy. Według Sądu, ich eliminacja z umowy prowadzi do tego,

że umowa nie zawiera wszystkich elementów koniecznych dla określenia treści

charakterystycznych dla stosunku kredytu, i powoduje niemożność wykonania

umowy, co również uzasadnia uznanie jej za nieważną.

Apelację od wyroku z 28 maja 2021 r. wniósł pozwany bank. Sąd Apelacyjny

we Wrocławiu wyrokiem z 26 stycznia 2022 r., częściowo uwzględniając apelację,

zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo o ustalenie oraz

oddalił powództwo o zapłatę ponad kwotę 21 611, 15 zł z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie od 5 marca 2021 r. do dnia zapłaty. Sąd drugiej instancji przyjął za własne

ustalenia faktyczne poczynione w pierwszej instancji, ale zmodyfikował ich ocenę

prawną. Sąd drugiej instancji zgodził się z oceną że zawarte w umowie łączącej

strony klauzule walutowe mają charakter abuzywny, odmiennie jednak ocenił

konsekwencje tego stanu rzeczy. Uznał, że skutkiem abuzywności klauzul

walutowych nie może być uznanie całej umowy za nieważną, lecz konieczne jest jej

utrzymanie, przez odwołanie, w celu zapełnienia powstałej wskutek tego w umowie

luki do średniego kursu NBP, co w świetle ustaleń opinii biegłego prowadzi do

wniosku, że nadpłata dokonana przez powodów wynosi 21 6112,18 zł i do jej

wysokości ogranicza się zasadność roszczenia powodów o zwrot nienależnego

świadczenia.

Skargę kasacyjną od wyroku z 26 stycznia 2022 r. wywiedli powodowie.

Zarzucili naruszenie art. 358 § 2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13,

art. 3 w związku z art. 358 § 2 i z art. 3851 oraz z art. 3852 k.c., art. 3851 w związku

z art. 56 k.c., art. 65 §1 i 2 k.c. w związku z art. 6 ust 1 dyrektywy 93/13 oraz art. 58

§1 i 2 k.c. w związku z art. 69 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo bankowe. Na tych podstawach

wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w części uwzględniającej apelację

pozwanego banku i orzeczenie co do istoty przez oddalenie apelacji, ewentualnie

o uchylenie wyroku w tej części i przekazanie sprawy w tych granicach sądowi

drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

II CSKP 603/23

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W zarzutach kasacyjnych skarżący starali się wykazać, że błędne było

stanowisko sądu drugiej instancji, że możliwe jest uzupełnienie luki powstałej

w umowie kredytu w wyniku usunięcia z niej uznanych za abuzywne klauzul

indeksacyjnych przez zastosowanie w ich miejsce średniego kursu waluty indeksacji

pochodzącego z tabel Narodowego Banku Polskiego do przeliczenia kwoty

uruchomionego kredytu i ustalenia wysokości uiszczanych przez kredytobiorcę rat

kredytu.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje stanowisko, że nie jest możliwe

utrzymanie umowy kredytowej takiej jak umowa zawarta w rozpatrywanej sprawie,

w razie stwierdzenia abuzywności zawartych w niej klauzul walutowych

(por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., II CSK 282/18, nie publ.

i z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, nie publ. oraz z 6 czerwca 2023 r., II CSKP

950/22, nie publ.). Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela to stanowisko.

Oznacza to, że podniesione przez skarżących zarzuty kasacyjne oparte na takim

stanowisku należało uznać za uzasadnione i tym samym uwzględnić skargę

kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie.

Z tych względów, na podstawie art. 39815 § 1 oraz art. 108 § 2 w związku

z art. 391 §1 i z art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Grzegorz Misiurek

Paweł Grzegorczyk

Karol Weitz

[SOP]