- Sygnatura akt
- II CSKP 67/25
- Sąd
- Sąd Najwyższy
- Wydział
- Izba Cywilna Wydział II
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 7 maja 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Orzeczenie uchylone
- Żądanie pozwu
- 63 286 zł
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy uchylił w części wyrok oddalający odsetki kredytobiorcom od banku
Kredyt mieszkaniowy z 2008 roku, denominowany w CHF, miał być spłacany w złotych. Sąd Apelacyjny oddalił odsetki za okres od 19 maja 2017 r. do 12 lipca 2022 r., a Sąd Najwyższy tę część wyroku uchylił.
- Rozstrzygnięcie
- Orzeczenie uchylone
- Żądanie pozwu
- 63 286 zł
- Sąd
- Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział II
- Sygnatura
- II CSKP 67/25
Pozwana powyższe pismo odebrała 11 maja 2017 r.
Treść orzeczenia około 16 minut czytania
II CSKP 67/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
7 maja 2026 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Tomasz Szanciło (przewodniczący)
SSN Beata Janiszewska
SSN Kamil Zaradkiewicz (sprawozdawca)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 7 maja 2026 r. w Warszawie
skargi kasacyjnej S.K. i P.O.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 18 sierpnia 2022 r., I ACa 1012/21,
w sprawie z powództwa S.K. i P.O.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
uchyla zaskarżony wyrok co do punktu I w części, w jakiej Sąd
Apelacyjny w Warszawie zmienił wyrok Sądu Okręgowego
w Warszawie z 16 września 2021 r., XXIV C 772/17, i oddalił
powództwo o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od
zasądzonych w nim kwot za okres od 19 maja 2017 r. do 12 lipca
2022 r. i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu
w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia
o kosztach postępowania kasacyjnego.
Beata Janiszewska
Tomasz Szanciło
Kamil Zaradkiewicz
[M.O.]
II CSKP 67/25
2
Uzasadnienie
Wyrokiem z 16 września 2021 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie
z powództwa S.K. i P.O. przeciwko Bankowi S.A. w W. (dalej: Bank) ustalił, że
umowa o kredyt mieszkaniowy zawarta 16 lipca 2008 r. pomiędzy powodami
a Bankiem1 S.A. w G. (dalej: „Bank 1.”; obecnie Bank) jest nieważna (pkt I); zasądził
od pozwanej na rzecz powodów łącznie kwoty 63 285,57 zł i 39 039,86 CHF wraz z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19 maja 2017 r. do dnia zapłaty (pkt II), a
ponadto rozstrzygnął o kosztach postępowania (pkt III).
Sąd pierwszej instancji ustalił, że 16 lipca 2008 r. powodowie zawarli
z Bankiem 1. umowę o kredyt mieszkaniowy […]. Zgodnie § 1 ust. 1 umowy
udzielony został kredyt denominowany w złotych, w kwocie stanowiącej
równowartość 406 929,04 CHF. Przeznaczenie określono jako finansowanie kosztów
nabycia nieruchomości szczegółowo opisanej w umowie. Okres kredytowania
ustalono od 16 lipca 2008 r. do 1 lipca 2038 r.
Kredyt miał zostać uruchomiony jednorazowo, przelewem na wskazany
rachunek bankowy. Zgodnie z Częścią Ogólną Umowy kredyt został udzielony
w złotych, a w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej kwota kredytu
w złotych miała zostać określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej
w walucie, w której kredyt jest denominowany, według kursu kupna tej waluty,
zgodnie z tabelą kursów obowiązującą w banku w dniu uruchomienia środków
w momencie dokonywania przeliczeń kursowych. Spłata również miała następować
w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej. W przypadku kredytu
denominowanego do waluty obcej do przeliczeń wysokości rat kapitałowo-
odsetkowych spłacanego kredytu stosowany był kurs sprzedaży danej waluty według
tabeli kursów obowiązującej w banku w dniu spłaty, w momencie dokonywania
przeliczeń kursowych.
II CSKP 67/25
3
Dnia 14 listopada 2011 r. strony zawarły porozumienie do zawartej umowy
kredytu, na mocy którego powodowie mieli możliwość spłaty rat kapitałowo-
odsetkowych bezpośrednio w walucie obcej.
Pismem z 8 maja 2017 r. powodowie wezwali pozwaną do zapłaty w terminie
5 dni o daty otrzymania pisma:
a) 63 285,57 zł oraz 39 039,86 CHF stanowiącej równowartość środków
pieniężnych pobranych bezpodstawnie od powodów w związku z nieważnością
zawartej umowy kredytu;
b) 108 005,90 zł oraz 43 204,41 CHF stanowiącej równowartość środków
pieniężnych pobranych od powodów w okresie od 1 września 2008 r. do 1 marca
2017 r. tytułem spłaty kapitału, odsetek karnych od udzielonego kredytu, których
bezpodstawność wynika z nieważności umowy kredytu.
Pozwana powyższe pismo odebrała 11 maja 2017 r.
W okresie od 1 września 2008 r. do 1 marca 2017 r. powodowie uiścili na rzecz
pozwanej 36 212,12 CHF, tj. 108.509,48 zł tytułem spłaty odsetek, oraz
105 137,45 CHF, tj. 252 490,89 zł tytułem spłaty kapitału.
Sąd a quo uznał, że powodowie zasadnie domagali się ustalenia nieważności
umowy kredytu oraz, że na uwzględnienie zasługiwały ich roszczenia o zapłatę
63 285,57 zł i 39 039,86 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19
maja 2017 r. do dnia zapłaty.
W ocenie Sądu pierwszej instancji żądanie powodów dotyczące ustalenia
nieważności umowy znajduje podstawę w art. 189 k.p.c. Rozstrzygnięcie roszczenia
o ustalenie nieważności umowy zniesie stan niepewności strony powodowej
w zakresie wysokości rat i sposobu ich rozliczania oraz, że kwestia ustalenia
nieważności umowy kredytu będzie miała wpływ na roszczenie o wykreślenie
hipoteki zabezpieczającej.
Sąd a quo wskazał dalej, że w chwili zawarcia umowy nie zostało ustalone,
w jakiej wysokości zostanie wypłacone powodom świadczenie, ani w jakiej
wysokości powodowie będą spłacać kredyt. W umowie wskazano bowiem, że
w przypadku wypłaty kredytu w walucie polskiej – a innego sposobu wypłaty umowa
II CSKP 67/25
4
nie przewidywała – stosuje się kurs kupna dewiz obowiązujący w banku w dniu
realizacji zlecenia płatniczego. Natomiast realizacja zleceń płatniczych miała
nastąpić po dniu zawarcia umowy. Z kolei wysokość każdej raty była ustalana przez
bank w dniu wymagalności raty, według obwiązującego w banku kursu sprzedaży
dewiz z tego dnia.
Sąd uznał, że brak określenia wysokości świadczenia zarówno kredytodawcy
jak i kredytobiorców przesądzał o sprzeczności treści umowy z art. 3531 k.c. i art. 69
ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz.
poz. 38; dalej: „pr. bank.”). Umowa powinna bowiem w szczególności określać kwotę
środków pieniężnych, którą bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy,
oraz obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu, a co za tym idzie wysokość
rat, w których kredyt ma być spłacony, a tych wymogów sporna umowa nie spełniała.
Ponadto, jeśli nawet uznać, że powyższe wady prawne nie powodowały
nieważności umowy, rozważenia wymagała kwestia istnienia w umowie postanowień
niedozwolonych i ewentualnej nieważności umowy z tego powodu. W ocenie Sądu
kwestionowane postanowienia dotyczące klauzul przeliczeniowych nie mogły być
uznane za jednoznaczne, gdyż odsyłały do nieokreślonych w umowie wielkości, tj.
kursów z tabel kursów walut obowiązujących w pozwanym banku. Wielkości tych nie
dawało się natomiast sprecyzować w świetle treści umowy, która nie przesądzała,
w jaki sposób kursy sprzedaży i kupna będą określane. Ponadto, zdaniem Sądu
a quo, klauzule umowne kwestionowane przez powodów kształtowały ich prawa
i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały ich
interesy. Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że samo ogólnikowe
pouczenie, iż z zaciąganym kredytem wiąże się ryzyko wynikające ze zmienności
kursu waluty, którym kredyt waloryzowano, bez wskazania, że ryzyko to nie jest
w umowie w żaden sposób ograniczone i bez wskazania na rzeczywiste dane
o zmienności kursów waluty waloryzacji w stosunku do złotego polskiego czy innych
walut, w okresie o podobnej długości jak okres kredytowania, nie mogło być uznane
za wystarczające.
Sąd a quo stwierdził, że postanowienia umowy kształtowały prawa i obowiązki
powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, gdyż przyznawały
II CSKP 67/25
5
profesjonalnej stronie umowy uprawnienie do kształtowania wysokości świadczenia
kredytobiorców w dowolny sposób, co wynikało z przyznanej bankowi swobody we
wskazywaniu kursu waluty obcej używanego w obu etapach waloryzacji.
Abuzywność wynikała z braku obiektywnych wskaźników, które pozwalałyby na
wyliczenie kursu waluty potrzebnego do obu etapów waloryzacji, czego
konsekwencją było pozostawienie bankowi swobody w ich oznaczaniu.
Sąd skonkludował, że po wyeliminowaniu spornych postanowień uznanych za
abuzywne umowa kredytu nie mogłaby dalej obowiązywać z uwagi na brak
podstawowych elementów konstrukcyjnych.
Odnosząc się do żądania, którego przedmiotem było zasądzenie
dochodzonych przez powodów kwot, Sąd pierwszej instancji powołał art. 410 § 2 k.c.,
wskazując, że w sprawie umowa kredytu była nieważna i nie stała się ważna po
spełnieniu świadczenia. Sąd zwrócił również uwagę, że w odpowiedzi na pozew
pozwana nie kwestionowała faktu, iż w okresie objętym pozwem umowa kredytu była
wykonywana (powodowie spełniali świadczenia w celu wywiązania się ze swych
obowiązków umownych). Skoro powodowie spełnili w okresie objętym pozwem
świadczenia w wysokości wskazywanej w pozwie, choćby poprzez zezwolenie na
pobieranie stosownych kwot z ich rachunku bankowego, to po ustaleniu, że umowa
była nieważna, mieli prawo domagać się ich zwrotu.
Podstawę rozstrzygnięcia o odsetkach stanowił art. 481 § 1 k.c. Sąd pierwszej
instancji wskazał, że roszczenie kondykcyjne staje się wymagalne na skutek
wezwania skierowanego przez osobę świadczącą nienależnie oraz, że powodowie
wezwali pozwaną do zapłaty pismem z 8 maja 2017 r., doręczonym pozwanej 11
maja 2017 r., z oznaczeniem terminu spełnienia świadczenia na pięć dni. W ocenie
Sądu pierwszej instancji pozwana powinna spełnić świadczenie niezwłocznie, tj.
w terminie oznaczonym przez powodów, który upłynął pozwanej 17 maja 2017 r., i po
tym czasie pozwany popadł w opóźnienie. Jednakże, skoro powodowie żądali
zasądzenia odsetek od 19 maja 2017 r. i takim żądaniem Sąd jest związany, to
żądanie odsetkowe powodów podlegało uwzględnieniu w całości – od wskazanej
przez nich daty.
II CSKP 67/25
6
Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana, zaskarżając to orzeczenie
w całości oraz formułując pod jego adresem zarzuty: sprzeczności ustaleń ze
zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym; naruszenia prawa materialnego,
tj. m.in.: art. 69 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 pr. bank.; art. 65 § 1 i 2 k.c.; art. 3851 § 1 k.c.;
art. 3851 § 2 oraz art. 58 § 1 i 3 k.c.; art. 405 w zw. z art. 410 § 2 k.c.; art. 496 w zw.
z art. 497 k.c.
Wyrokiem z 18 sierpnia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił wyrok
Sądu pierwszej instancji w punkcie drugim częściowo w ten sposób, że oddalił
powództwo o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot w nim określonych
za okres od 19 maja 2017 r. do dnia zapłaty i przyjął, iż zapłata przez pozwaną na
rzecz powodów tych kwot nastąpi za jednoczesnym zaoferowaniem przez powodów
na rzecz pozwanej kwoty 780 000 zł (pkt I); oddalił apelację w pozostałej części (pkt
II); zasądził od pozwanej na rzecz powodów kwotę 8100 zł tytułem zwrotu kosztów
postępowania apelacyjnego (pkt III).
W ocenie Sądu odwoławczego apelacja zasługiwała na uwzględnienie tylko
częściowo – w odniesieniu do żądania odsetek ustawowych za opóźnienie i zarzutu
zatrzymania.
Odnosząc się do zarzutu zatrzymania, Sąd zauważył, że w toku postępowania
apelacyjnego pozwana na rozprawie 12 lipca 2022 r. ponownie zgłosiła zarzut
zatrzymania świadczenia do czasu zaoferowania zwrotu świadczenia w postaci
wypłaconego kredytu, tj. kwoty 780 000 zł, powołując się na materialnoprawy
charakter oświadczenia w tym przedmiocie złożonego wobec obecnych na tej
rozprawie powodów.
Artykuł 496 k.c. stosuje się odpowiednio do nieważności umowy (art. 497 k.c.).
Sąd odwoławczy podkreślił, że o ile w niniejszej sprawie istniały wątpliwości co do
skutecznego doręczenia powodom oświadczenia o skorzystaniu z zarzutu
zatrzymania (zawartego w piśmie pozwanej z 15 czerwca 2021 r.) w toku
postępowania przed Sądem pierwszej instancji, o tyle niewątpliwe jest, że tego
rodzaju oświadczenie złożone na rozprawie w obecności powodów dotarło do nich
jako adresatów w sposób umożliwiający im zapoznanie się z jego treścią.
Oświadczenie to złożył pełnomocnik pozwanej umocowany m.in. do czynności
II CSKP 67/25
7
materialnoprawnych – potrącenia i zatrzymania. Złożenie oświadczenia
o skorzystaniu z prawa zatrzymania miało również istotne znaczenie dla oceny
roszczenia odsetkowego. Sąd, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego,
podkreślił, że do czasu zajęcia stanowiska przez konsumenta, jego kontrahent
pozostaje w niepewności, a sam nie może podjąć wiążącej decyzji co do dalszych
losów umowy. Dopiero zatem od zakomunikowania przez konsumenta swej woli
bank musi się liczyć z koniecznością zwrotu świadczenia, z konsekwencjami co do
opóźnienia w jego zwrocie.
Sąd drugiej instancji wskazał również, że rozstrzygające powinno być
oświadczenie konsumenta wyrażone w warunkach udzielenia mu stosownych
pouczeń przez sąd, z uświadomieniem konsekwencji upadku umowy. W ocenie
Sądu nie ma jednak potrzeby udzielania takich wyjaśnień w każdej sprawie,
szczególnie gdy stanowisko konsumenta, potwierdzające świadomość konsekwencji
upadku umowy oraz braku woli akceptacji zawartych w umowie klauzul abuzywnych,
zostało już jasno i stanowczo wyrażone. W sprawie stosowne oświadczenia w tym
względzie zostały zawarte w piśmie powodów z 8 lipca 2022 r. Wprawdzie do akt
sprawy nie złożono dowodu doręczenia tego pisma pozwanej, jednak wobec
powoływanej okoliczności jego nadania, na zasadzie domniemania faktycznego, Sąd
odwoławczy uznał, że można przyjąć, iż dotarło ono do adresata w tożsamym
terminie, co analogiczne pismo skierowane do Sądu, tj. 11 lipca 2022 r. Na uzyskanie
całkowitej pewności w tej mierze pozwoliło zapoznanie się pozwanej, zastępowanej
przez zawodowego pełnomocnika, z treścią pisma podczas rozprawy 12 lipca 2022 r.
W efekcie, w ocenie Sądu odwoławczego, zasadne było stwierdzenie, że w tej
ostatniej dacie doszło do właściwego zakomunikowania pozwanemu bankowi przez
powodów jako konsumentów ich woli co do braku akceptacji klauzul abuzywnych
i sprzeciwu co do dalszego obowiązywania umowy.
Sąd ad quem przyjął w konsekwencji, że wymagalność roszczeń powodów
nastąpiła z dniem 12 lipca 2022 r. Pozwana od tego dnia nie powinna już mieć
wątpliwości co do tego, że powodowie odmawiają potwierdzenia umowy i jest to
odmowa ze świadomością skutków upadku umowy. Po tej dacie można by mówić
o opóźnieniu w rozumieniu art. 481 § 1 k.c. Sąd odwoławczy podzielił jednak
stanowisko prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że wymagalność
II CSKP 67/25
8
zobowiązania nie zachodzi, gdy dłużnik dysponuje zarzutem hamującym roszczenie
wierzyciela, a takim zarzutem jest m.in. zarzut zatrzymania. Nie chodzi przy tym
o samo ustawowe uprawnienie, ale faktyczne z niego skorzystanie. Skuteczne
złożenie oświadczenia o skorzystaniu przez stronę z prawa zatrzymania
wzajemnego świadczenia pieniężnego wyłącza opóźnienie w spełnieniu tego
świadczenia. Od daty złożenia tego rodzaju oświadczenia w sposób pozwalający
powodom na zapoznanie się z jego treścią odsetki od zasądzonych na rzecz
powodów kwot nie mogły więc być przyznane. W konsekwencji, wobec tego, że
powodowie najpóźniej 12 lipca 2022 r. zapoznali się z treścią oświadczenia
o skorzystaniu przez pozwany bank z prawa zatrzymania, roszczenie dotyczące
należności z tytułu odsetek nie mogło być uznane za zasadne w jakimkolwiek
zakresie.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji wnieśli powodowie,
zaskarżając to orzeczenie w części, tj. co do punktu I w zakresie zmiany punktu
drugiego wyroku Sądu pierwszej instancji poprzez oddalenie powództwa o zapłatę
odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot określonych w tym punkcie, tj. od kwot
63 285,57 zł oraz 39 039,86 CHF za okres od 19 maja 2017 r. do 12 lipca 2022 r.
W skardze powodowie sformułowali zarzut naruszenia art. 481 § 1 i art. 455
w zw. z art. 3851 §1 i art. 58 § 1 k.c. oraz art. 6 i 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG
z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach
konsumenckich (Dz.Urz. UE z 1993 r., L 95, s. 29; dalej: „dyrektywa 93/13").
W oparciu o powyższy zarzut wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie I
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji,
ewentualnie o zmianę tej części wyroku poprzez jego uchylenie w zakresie
zmieniającym wyrok Sądu pierwszej instancji poprzez oddalenie powództwa
o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot 63 285,57 zł oraz
39 039,86 CHF za okres od 19 maja 2017 r. do 12 lipca 2022 r. Ponadto powodowie
wnieśli o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania
kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
II CSKP 67/25
9
Pozwana złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną powodów, wnosząc
o oddalenie skargi oraz o zasądzenie od powodów na swoją rzecz zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Skarżący sformułowali zarzut naruszenia art. 481 § 1 i art. 455 w zw. z art.
3851 § 1 i art. 58 § 1 k.c. oraz art. 6 i 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 poprzez ich błędną
wykładnię wyrażającą się w uznaniu, że termin na zwrot świadczenia nienależnego
będącego skutkiem uznania umowy za nieważną na skutek stwierdzenia w niej
postanowień niedozwolonych rozpoczyna się z dniem poinformowania konsumenta
przez sąd o potencjalnych, negatywnych skutkach takiego upadku umowy
i następczego potwierdzenia przez konsumenta zastosowania sankcji przewidzianej
dla postanowienia niedozwolonego.
Co do zasady dług z bezpodstawnego wzbogacenia (świadczenia
nienależnego) jest długiem bezterminowym. Po upływie terminu spełniającego
wymagania niezwłoczności w rozumieniu art. 455 k.c., dłużnik popada w opóźnienie,
zaś wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia (art. 481 k.c.).
Kwestia wymagalności roszczenia restytucyjnego kredytobiorcy była już
rozważana przez Sąd Najwyższy (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN mającą
moc zasady prawnej z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21; wyroki SN: z 16 lutego 2021 r., III
CZP 11/20; z 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, i z 25 maja 2023 r., II CSKP
989/22). W ocenie składu orzekającego Sądu Najwyższego o wymagalności odsetek
decyduje wezwanie do zapłaty (art. 481 § 1 i art. 455 k.c.), a za takie uznać należy
doręczenie pozwanemu odpisu pozwu. Powoduje to, że pozwany pozostaje
w opóźnieniu z zapłatą od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu.
Data wymagalności roszczenia konsumenta przeciwko przedsiębiorcy, a więc
i data rozpoczęcia biegu odsetek (art. 481 k.c.), nie może być uzależniona nie tylko
od prawa zatrzymania, na które powołuje się przedsiębiorca, ale również od złożenia
przez konsumenta oświadczenia w toku postępowania sądowego odnośnie do
utrzymania skuteczności umowy zawierającej klauzule abuzywne. Niewłaściwą
praktykę będzie zatem stanowiło zasądzenie roszczenia odsetkowego dopiero od
II CSKP 67/25
10
daty wyrokowania. Nie można uznać, że dopiero „upadek” umowy stanowi podstawę
do naliczenia odsetek przez konsumenta. Skoro nie może mieć zastosowania prawo
zatrzymania, odsetki należą się konsumentowi na zasadach ogólnych (zob. np.
wyrok SN z 30 lipca 2024 r., II CSKP 296/24).
Odsetki należą się zatem konsumentowi na zasadach ogólnych (zob.
w szczególności wyroki SN: z 30 lipca 2024 r., II CSKP 296/24; z 12 września
2024 r., II CSKP 505/24; postanowienia SN z 26 listopada 2024 r., I CSK 2826/24;
z 24 stycznia 2025 r., I CSK 1636/24). W konsekwencji wezwanie skierowane do
banku o zwrot uiszczonych na jego rzecz rat z powołaniem się na nieważność umowy
lub abuzywność postanowień umownych spełnia wymagania wezwania, o którym
mowa w art. 455 k.c. Stąd też wymagalność roszczeń konsumenta o zwrot
świadczeń, które spełnił, a tym samym możliwość żądania przez niego odsetek za
opóźnienie warunkuje wezwanie kredytobiorcy skierowane do banku (zob. wyrok SN
z 20 września 2024 r., II CSKP 1094/23; postanowienie SN z 20 marca 2025 r., I CSK
2315/24).
Sąd odwoławczy błędnie uznał, że o opóźnieniu banku w zwrocie
nienależnego świadczenia spełnionego przez kredytobiorców-konsumentów można
mówić dopiero po tym, jak kredytobiorcy złożą oświadczenie, iż są świadomi skutków
prawnych związanych z uznaniem umowy kredytu za nieważną.
Takie zapatrywanie pozostaje w sprzeczności z wykładnią dyrektywy 93/13
dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w postanowieniu z 3
maja 2024 r., C-348/23, BNP Paribas Bank Polska S.A. (ECLI:EU:C:2024:386).
Trybunał wskazał, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w kontekście
stwierdzenia nieważności w całości zawartej z konsumentem przez umowy kredytu
na zakup nieruchomości ze względu na to, że umowa ta zawiera nieuczciwy
warunek, bez którego nie może ona dalej obowiązywać, wyklucza wykładnię, zgodnie
z którą skutki prawne wiążące się ze stwierdzeniem nieważności umowy są
uzależnione od złożenia przez konsumenta przed sądem oświadczenia, w którym
wskaże, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, a ponadto, że
jest świadomy, z jednej strony, iż nieważność nieuczciwego warunku pociąga za
sobą stwierdzenie nieważności umowy, a z drugiej strony – skutków tego
II CSKP 67/25
11
stwierdzenia nieważności, oraz po trzecie, że wyraża zgodę na stwierdzenie
nieważności umowy.
Mając powyższe na względzie, uznać należało, że skarga kasacyjna powodów
w zakresie roszczenia odsetkowego była uzasadniona, w konsekwencji czego Sąd
Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c., w zakresie
punktu I w części, w jakiej Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił
powództwo o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od zasądzonych w nim
kwot za okres od 19 maja 2017 r. do 12 lipca 2022 r., oraz przekazał sprawę temu
Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania
kasacyjnego.
Tomasz Szanciło
Beata Janiszewska
Kamil Zaradkiewicz
[M.O.]
[SOP]
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.