Przyjęcie do szpitala bez zgody. Brak przesłuchania biegłego przesądził o uchyleniu postanowienia

17 września 2024 r. do Sądu Rejonowego w Olsztynie wpłynęło

zawiadomienie Dyrektora Wojewódzkiego Zespołu Lecznictwa Psychiatrycznego

w O. o przyjęciu 13 września 2024 r. do szpitala psychiatrycznego uczestnika E. L.

na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia

psychicznego. ( dalej „ustawa”).

II CSKP 673/25

2

17 września 2024 r. , kiedy przeprowadzane były wysłuchania na WZLP

w O., uczestnik nie przebywał już w szpitalu. Na rozprawie pełnomocnik wniósł o

ustalenie, że brak było podstaw do przyjęcia uczestnika do szpitala

psychiatrycznego bez jego zgody. Postanowieniem z 22 października 2024 r. Sąd

Rejonowy w Olsztynie stwierdził, że przyjęcie E. L. ur. (…. …), zamieszkałego w K.

(… …) D. M. do szpitala psychiatrycznego 13 września 2024 r. na podstawie art. 24

ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego było zasadne.

Sąd ustalił, że uczestnik E. L. został dowieziony do WZLP w O. 13 września

2024 r. przez Zespół Ratownictwa Medycznego. Pacjent w chwili przyjęcia

pozostawał bez kontaktu logicznego. Nie odpowiadał na pytania i nie wykonywał

poleceń.

Przed dowiezieniem do szpitala uczestnik przez około tydzień pozostawał

w podobnym stanie. Odmawiał również przyjmowania posiłków i płynów. E. L. był

leczony w poradni zdrowia psychicznego z powodu schizofrenii. W okresie

poprzedzającym przyjęcie do szpitala nie przyjmował leków. Na podstawie

dokumentacji lekarskiej u uczestnika postępowania rozpoznano zaburzenia

psychiczne.

Sąd przyjmując, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 24 ust.1

ustawy ocenił, że zachowanie uczestnika przed i w chwili przyjęcia go do szpitala,

w szczególności nieprzyjmowanie przezeń posiłków i płynów przez okres kilku dni

zagrażało realnie zdrowiu, a nawet życiu uczestnika. W świetle opinii sądowo-

psychiatrycznej nie budzi również wątpliwości, że zachowanie to miało podłoże

psychiczne Poza tym okoliczności przyjęcia uczestnika do szpitala wskazują na to,

że zachowane zostały wszelkie wymagania formalne, gdyż decyzja o przyjęciu

została skonsultowana z drugim lekarzem psychiatrą i zatwierdzona przez

ordynatora oddziału. W przewidzianym ustawą terminie o przyjęciu uczestnika do

szpitala bez jego zgody zawiadomiony został również sąd opiekuńczy właściwy ze

względu na siedzibę szpitala. Apelację na postanowienie z 22 października 2024 r.

złożył uczestnik E. L. Postanowieniem z 6 marca 2025 r. Sąd Okręgowy w

Olsztynie oddalił apelację, oceniając w szczególności, że niezasadny był wniosek

II CSKP 673/25

3

uczestnika o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej lub przesłuchanie

biegłego na rozprawie.

Ponadto Sąd Okręgowy podtrzymał ustalenia faktyczne poczynione przez

sąd pierwszej instancji oraz ich ocenę prawną przyjętą przez ten sąd.

Skargę kasacyjną od postanowienia z 6 marca 2025 r. wywiódł uczestnik

postępowania. Zarzucając naruszenie art. 286 w związku z art. 382

i z art. 13 § 2 k.p.c. oraz z art. 42 i 42 ust. 2 ustawy a także z art. 5 ust. 1 lit. e

Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada

1950 r. (Konwencja”), a także art 3271 §1 pkt 1) k.p.c. Wniósł o uchylenie i zmianę

zaskarżonego postanowienia przez stwierdzenie, że przyjęcie uczestnika do

szpitala psychiatrycznego 13 września 2024 r. w trybie art. 24 ust. 1 ustawy nie było

zasadne, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia co do punktu 1

i przekazanie w tym zakresie sprawy sądowi Okręgowemu w Olsztynie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

zarzucając naruszenie art. 286 w związku z art. 382 i z art. 13 § 2 k.p.c. oraz

z art. 42 i 46 ust.2 ustawy a także z art. 5 ust. 1 lit. e Konwencji o Ochronie Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności skarżący podniósł, że zaniechanie przez Sąd

drugiej instancji przesłuchania biegłego psychiatry na rozprawie bądź zarządzenia

uzupełnienia opinii lub wyjaśnienia jej na piśmie stanowiło naruszenie

podstawowego standardu, który powinien obowiązywać w postępowaniu

w przedmiocie oceny zasadności przyjęcia osoby do szpitala psychiatrycznego bez

jej zgody.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwaliło się w istocie stanowisko, że

skoro dowód z opinii biegłego w sprawach o przyjęcie do szpitala psychiatrycznego

ma w świetle art. 46 ust. 2 ustawy charakter obligatoryjny, to przesłuchanie

biegłego na rozprawie powinno być standardem (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z 4 kwietnia 2015 r. II CSKP 1189/24 nie publ. oraz z 13 kwietnia

2023 r., II CSKP 8/23 nie publ.) Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela to

stanowisko i uznaje, że wobec faktu że w niniejszej sprawie standard ten nie został

dochowany to nie można odeprzeć kasacyjnego zarzutu naruszenia art. 286

II CSKP 673/25

4

w związku z art. 382 i z art. 13 § 2 k.p.c. oraz z art. 42 i art. 46 ust. 2 ustawy a także

z art. 5 ust. 1 lit. e Konwencji

Z tych względów, na podstawie art. 39815 §1 oraz art.108 §1 związku

z art. 391 § 1 i z art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Grzegorz Misiurek

Karol Weitz

Roman Trzaskowski

[a.ł]