Sąd Najwyższy odmówił rozpoznania skargi banku w sprawie kredytu frankowego

Wyrokiem z 13 sierpnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację

pozwanego S. Spółki Akcyjnej w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 7

marca 2023 r., XXVIII C 5344/21 oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

Sąd pierwszej instancji ustalił nieważność umowy o kredyt dewizowy

mieszkaniowy/inwestorski (…) z 11 września 2008 r., zawartej przez powodów z

poprzednikiem prawnym pozwanego i zasądził na ich rzecz łącznie 240 529,88 zł z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 15 listopada 2022 r. do dnia zapłaty,

oddalając powództwo w pozostałym zakresie.

Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego.

Umowa przewidywała kredyt w wysokości 125 760 CHF, przeznaczony na budowę

domu, na okres 360 miesięcy. Bank wypłacił powodom w transzach łącznie

298 349,11 zł. Kwota zasądzona na rzecz powodów odpowiadała świadczeniom

spełnionym przez nich od 16 września 2008 r. do 15 października 2021 r. W ocenie

Sądu drugiej instancji umowa miała charakter kredytu denominowanego,

a postanowienia dotyczące przeliczeń walutowych oraz obciążenia kredytobiorców

ryzykiem kursowym były niedozwolone. Ich wyeliminowanie uniemożliwiało

utrzymanie umowy. Sąd ten nie uwzględnił również podniesionych przez bank

zarzutów zatrzymania i potrącenia.

Pozwany zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w całości. Wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania oparł na przesłankach art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4

k.p.c. Oczywistej zasadności skargi upatrywał w zastosowaniu art. 3851 § 1 k.c. do

umowy, która w jego ocenie była kredytem stricte walutowym, a przewidziane w niej

przeliczenia na złote miały wyłącznie charakter fakultatywny. Powołał się przy tym na

wyrok Sądu Najwyższego z 9 października 2020 r., III CSK 99/18 (LEX nr 3066715).

Skarżący wskazał także na istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości

utrzymania umowy po usunięciu postanowień odsyłających do tabel kursowych

banku, jeżeli umowa od początku umożliwiała wypłatę i spłatę kredytu bezpośrednio

w walucie obcej.

II CSKP 787/26

3

Ponadto powołał się na potrzebę wykładni art. 410 w związku z art. 405 i art.

3851 § 1 i 2 k.c. oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r.

w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U.UE.L.1993, Nr

95, s. 29). Wskazał, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19

czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik (Dz.U.UE.C.2025, poz. 4253) nakazuje

stosowanie teorii salda, co ma pozostawać w sprzeczności z dominującym

orzecznictwem krajowym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie wnieśli o odmowę jej przyjęcia

do rozpoznania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych, a na wypadek przyjęcia skargi do rozpoznania - o jej oddalenie i zwrot

kosztów postępowania kasacyjnego.

Z dniem 24 kwietnia 2026 r. pozwany S. Spółka Akcyjna zmienił nazwę na E.

Spółka Akcyjna.

Skarga kasacyjna pozwanego została przyjęta do rozpoznania

postanowieniem z 23 lipca 2026 r. (I CSK 957/26).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie zastosowanie znajduje art. 20 ustawy z 29 maja 2026 r.

o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących

zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do

franka szwajcarskiego (Dz.U. z 2026 r. poz. 985), obowiązującej od 7 sierpnia 2026 r.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 powołanej ustawy Sąd Najwyższy może zmienić

postanowienie o przyjęciu skargi kasacyjnej kredytodawcy do rozpoznania, jeżeli nie

występuje już istotne zagadnienie prawne lub nie istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych, a zarazem nie zachodzą przesłanki określone w art. 398⁹ § 1

pkt 3 lub 4 k.p.c.

Mając na uwadze nowy stan prawny oraz rozwój orzecznictwa sądowego,

należy uznać, iż przedstawione problemy prawne nie uzasadniają już rozpoznania

skargi. Nie zachodzą również przesłanki z art. 398⁹ § 1 pkt 3 lub 4 k.p.c. Należało

zatem zmienić wcześniejsze postanowienie i odmówić przyjęcia jego skargi do

rozpoznania.

Powołanie się na oczywistą zasadność skargi wymaga wykazania takiego

naruszenia prawa, którego kwalifikowany charakter i wpływ na wynik sprawy są

II CSKP 787/26

4

dostrzegalne bez pogłębionych rozważań. Nie wystarcza przedstawienie

argumentów pozwalających podjąć polemikę z wykładnią umowy dokonaną przez

sąd drugiej instancji. W sprawach, w których bank powoływał analogiczną

argumentację opartą na dewizowym charakterze kredytu i wyroku z 9 października

2020 r., III CSK 99/18, Sąd Najwyższy odmawiał przyjęcia skargi do rozpoznania

(postanowienia z 21 września 2023 r., I CSK 2266/23, LEX nr 3607243 oraz z 27

marca 2025 r., I CSK 3972/24, LEX nr 3847498). Sam walutowy charakter

zobowiązania nie wyłącza stosowania art. 3851 k.c. do postanowień umowy zawartej

z konsumentem. Wskazanie kwoty kredytu we frankach szwajcarskich, zastosowanie

oprocentowania właściwego dla tej waluty ani posłużenie się nazwą kredytu

dewizowego nie zwalniają od kontroli postanowień umownych. Również okoliczność,

że wzorzec przewidywał alternatywne sposoby wykonania zobowiązania, nie

oznacza, iż postanowienia rzeczywiście kształtujące prawa i obowiązki konsumenta

pozostają poza tą kontrolą.

Skarżący opiera swój wywód na założeniu, że powodowie mieli od początku

rzeczywistą swobodę wyboru wypłaty i spłaty kredytu w CHF, a rozliczenia w złotych

stanowiły odrębną, dobrowolnie wybraną usługę wymiany walut. Założenie to nie

odpowiada podstawie zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny zaakceptował

ustalenia dotyczące braku rzeczywistej możliwości wypłaty kredytu bezpośrednio

w CHF i otwarcia rachunku walutowego, braku indywidualnego uzgodnienia

kwestionowanych postanowień oraz niedostatecznego poinformowania powodów

o ryzyku kursowym. Uwzględnił także wskazanie w umowie rachunku złotowego do

wypłaty i przyjęty sposób obsługi kredytu. Mając na uwadze powyższe, należy

podkreślić, że Sąd Najwyższy jest związany podstawą faktyczną zaskarżonego

orzeczenia (art. 398¹³ § 2 k.p.c.), natomiast art. 398³ § 3 k.p.c. wyłącza możliwość

oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny

dowodów. Wywód wymagający ponownego ustalenia rzeczywistych możliwości

wyboru przysługujących kredytobiorcom nie może zatem wykazywać oczywistej

zasadności skargi.

Nie została również wykazana przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Zagadnienie prawne powinno mieć znaczenie wykraczające poza indywidualny spór,

a zarazem pozostawać w związku z ustalonym stanem faktycznym i wynikiem

sprawy. Nie służy ono uzyskaniu odpowiedzi na pytanie, jak należy zakwalifikować

II CSKP 787/26

5

konkretną umowę przy założeniach odmiennych od przyjętych przez sąd meriti (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z 27 marca 2025 r., I CSK 3972/24, LEX nr

3847498).

Pytanie sformułowane przez pozwanego zakłada pozostawanie w umowie

skutecznych postanowień pozwalających na jej pełne wykonanie w CHF. Nie

uwzględnia natomiast oceny całego mechanizmu denominacji, obejmującego

również ryzyko walutowe ani przyjętych ustaleń dotyczących rzeczywistego

ukształtowania stosunku kredytowego. Od odpowiedzi na tak sformułowane pytanie

nie zależy zatem rozstrzygnięcie sprawy w kształcie wynikającym z podstawy

zaskarżonego wyroku.

Skutki usunięcia niedozwolonego mechanizmu przeliczeniowego zostały

wyjaśnione w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25

kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, Nr 12, poz. 118). Przyjęto w niej, że nie

można zastąpić niedozwolonego sposobu ustalania kursu innym sposobem

wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów, a niemożność ustalenia wiążącego

strony kursu w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego prowadzi do

braku związania umową także w pozostałym zakresie.

Oparcie wniosku na art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga przedstawienia

konkretnych wątpliwości interpretacyjnych lub rozbieżności w wykładni przepisów,

a także wykazania, dlaczego dotychczasowe orzecznictwo nie pozwala ich

rozstrzygnąć. Znaczenie ma stan wykładni istniejący w chwili dokonywania

przedsądu. Nie wystarcza przekonanie strony, że przyjęte w orzecznictwie

rozwiązanie powinno zostać zastąpione innym.

W uchwale z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, Sąd Najwyższy przyjął

samodzielność roszczeń restytucyjnych banku i kredytobiorcy. Wyrok Trybunału

Sprawiedliwości z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie ustanowił obowiązku

stosowania teorii salda w każdym sporze wynikającym z niewiążącej umowy kredytu.

Odnosił się do dochodzenia przez przedsiębiorcę zwrotu całego nominalnego

kapitału bez uwzględnienia spłat konsumenta. W analogicznym kontekście Sąd

Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku w postanowieniu z 20 listopada 2025 r.,

I CSK 2570/25 (LEX nr 3945309), wskazując, że wyrok ten nie podważa sam przez

się rozliczenia według dwóch kondykcji w sprawie z powództwa konsumenta.

II CSKP 787/26

6

Znaczenie tego rozróżnienia potwierdza wyrok Trybunału Sprawiedliwości

z 10 września 2026 r., C-510/25, Adazik. Trybunał wyjaśnił, że dyrektywa 93/13 nie

nakazuje sądom polskim przyznawania pierwszeństwa ani teorii salda, ani teorii

dwóch kondykcji; również w wyroku C-396/24 nie dokonano takiego wyboru.

W sprawie C-510/25 dopuszczono co do zasady zgodność z dyrektywą krajowego

mechanizmu kompensowania wierzytelności z urzędu, z zachowaniem wymogów

ochrony konsumenta. Dopuszczalność takiego rozwiązania na gruncie prawa Unii

nie jest jednak równoznaczna z obowiązkiem jego stosowania ani z ustanowieniem

przez Trybunał krajowej podstawy umorzenia wierzytelności. Wyrok ten nie

potwierdza więc zasadniczej argumentacji skarżącego, według której prawo Unii

nakazuje pomniejszyć z urzędu dochodzone przez powodów świadczenie o kapitał

wypłacony przez bank.

Od powyższego należy odróżnić ocenę konkretnego oświadczenia

o potrąceniu. W wyroku z 22 stycznia 2026 r., C-902/24, Herchoski, Trybunał

Sprawiedliwości dopuścił, przy określonych w tym orzeczeniu warunkach

dotyczących wymagalności i kosztów, możliwość zgłoszenia przez bank

ewentualnego zarzutu potrącenia mimo podtrzymywania stanowiska o ważności

umowy. W rozpoznawanym wniosku nie przedstawiono jednak odrębnego

zagadnienia dotyczącego potrącenia ani nie oparto na tej kwestii twierdzenia

o oczywistej zasadności skargi. Argumentacja dotycząca nakazu stosowania teorii

salda nie zastępuje wykazania przesłanki przyjęcia skargi odnoszącej się do oceny

konkretnego oświadczenia banku.

Powołane przyczyny nie uzasadniają zatem przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Nie ujawniły się również okoliczności wskazujące na nieważność

postępowania, które należałoby uwzględnić z urzędu. Z tych względów Sąd

Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. w związku z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia

29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw

dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub

indeksowanego do franka szwajcarskiego zmienił postanowienie Sądu Najwyższego

z 23 lipca 2026 r. i odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, §

11 i § 3 k.p.c.

[a.ł]

II CSKP 787/26

7