Zmarła po operacjach jelita w szpitalu. SN uchylił wyrok o zadośćuczynienie dla syna

II CSKP 829/22

2

Wyrokiem z 7 grudnia 2018 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalił

powództwo K. S. skierowane przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi

Opieki Zdrowotnej […] w B. o zasądzenie kwoty 100 000 zł z odsetkami

od 25 marca 2010 r., tytułem zadośćuczynienia w związku ze śmiercią matki powoda

w pozwanym Szpitalu.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że w dniu 24 listopada 2009 r. matka powoda

B. S. została przyjęta do Oddziału Diagnostyczno-Zapobiegawczego w Położnictwie

i Ginekologii pozwanego Szpitala z podejrzeniem obecności patologicznych zmian w

zakresie błony śluzowej trzonu macicy, powtarzającego się plamienia z dróg rodnych

oraz wysiłkowego niedotrzymania moczu. Po wykonaniu zaplanowanych badań

diagnostycznych poddano ją zabiegowi wyłyżeczkowania jamy macicy, a następnie

na podstawie badań histopatologicznych uzyskanego materiału rozpoznano

gruczolakoraka błony śluzowej trzonu macicy.

12 stycznia 2010 r. w Oddziale Ginekologii pozwanego Szpitala wykonano u

matki powoda zabieg resekcji macicy z przydatkami oraz usunięto biodrowe węzły

chłonne, pozostawiając w zatoce Douglasa dren Petzera (dren asekuracyjny). Po

wyjściu ze szpitala B. S. czuła się źle i zgłaszała postępujące upośledzenie łaknienia,

nudności z następczymi wymiotami, wzdęcia brzucha, brak oddawania wiatrów,

trudności w oddawaniu stolca i gorączkę. W związku z powyższym 19 stycznia 2010 r.

została ponownie przyjęta do pozwanego Szpitala i wykonane badanie USG jamy

brzusznej wykazało zmiany sugerujące niedrożność w przewodzie pokarmowym, zaś

zdjęcie RTG jamy brzusznej wykazało pojedyncze krótkie poziomy płynu w jelitach.

Po konsultacji chirurgicznej nie stwierdzono objawów otrzewnowych oraz

potwierdzono zachowaną czynność ruchową jelit i uznano, że pacjentka nie

kwalifikuje się do leczenia operacyjnego. Kolejna konsultacji, która odbyła się 23

stycznia 2010 r., nie wpłynęła na zmianę dotychczasowego stanowiska w zakresie

planowanego leczenia. Na zlecenie chirurga pacjentce założono sondę pokarmową.

Jednak ze względu na utrzymujące się dolegliwości w przewodzie pokarmowym

przeprowadzono konsultację gastroenterologiczną i na podstawie jej wyników

27 stycznia 2010 r. przeniesiono matkę powoda do Oddziału Gastroenterologii i

Chorób Wewnętrznych pozwanego Szpitala.

II CSKP 829/22

3

W dniach 1-3 lutego 2010 r. w dwukrotnie wykonanym RTG jamy brzusznej

oraz USG stwierdzono u pacjentki cechy niedrożności mechanicznej jelita cienkiego

oraz miejsce jej występowania, po czym przewiezioną ją do Oddziału Chirurgicznego

i następnego dnia poddano zabiegowi operacyjnemu, w wyniku którego uwolniono

uwięźniętą pętlę jelita cienkiego, zrosty międzypętlowe, resekowano część jelita

cienkiego (odcinek 15 cm) zespalając koniec do końca oraz wykonano cekostomię

i umieszczono zgłębnik w jelicie cienkim. Następnie kontynuowano leczenie

zachowawcze i włączono żywienie pozajelitowe. Pacjentka nadal skarżyła się na

nawracające dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego pod postacią nudności,

okresowo z następczymi wymiotami, szczególnie podczas podejmowanych prób

żywienia doustnego, utrudnienia w oddawaniu wiatrów. W dniu 16 lutego 2010 r.

wykonano u niej tomografię komputerową jamy brzusznej, która wykazała obecność

przetoki pętli jelita cienkiego i wobec stwierdzenia rozejścia się zespolenia jelitowego

(wyłoniono dwie pętle jelita cienkiego), będącego wynikiem zabiegu z 4 lutego 2010

r., konieczna stała się reoperacja. W okresie pooperacyjnym stan ogólny matki

powoda w zasadzie ulegał pogorszeniu i utrzymywała się gorączka, duszność

spoczynkowa oraz osłabienie.

20 lutego 2010 r. pacjentka została przewieziona do OIOM pozwanego

Szpitala, gdzie kontynuowano antybiotykoterapię, podawano leki przeciwkrzepliwe,

przeciwwrzodowe, mukolityczne, neuroprotekcyjne, moczopędne i prokinetyczne.

W dniu 8 marca 2020 r. wykonano u niej tracheotomię. Z powodu podejrzenia

obecności ropnia między pętlami jelit w dniu 9 marca 2010 r. matkę powoda poddano

kolejnemu zabiegowi operacyjnemu. Podczas relaparotomii stwierdzono masywne

zrosty między pętlami jelit uniemożliwiające prawidłową ich czynność. Powikłaniem

zabiegu było krwawienie z rany pooperacyjnej. Stan pacjentki był bardzo ciężki,

a z uwagi na narastanie objawów niewydolności nerek wdrożono leczenie

nerkozastępcze, ale pomimo kontynuowanego leczenia pacjentka zmarła w dniu

25 marca 2010 r.

Na skutek zawiadomienia organów ścigania przez ojca powoda A. S. o

możliwości popełnienia przestępstwa przez personel medyczny pozwanego Szpitala

wszczęte śledztwo zakończyło się wniesieniem do Sądu Rejonowego w Białymstoku

aktu oskarżenia przeciwko M. J. o popełnienie czynu zabronionego z art. 160 § 2 k.k.

II CSKP 829/22

4

w zw. z art. 160 § 1 k.k., ale ostatecznie Sąd wydał wyrok uniewinniający przyjmując,

że nie sposób przypisać oskarżonemu odpowiedzialności za pogorszenie się stanu

zdrowia pacjentki, nieprawidłowe leczenie i w konsekwencji jej śmierć.

W sprawie I C 516/13 prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Białymstoku

z powództwa ojca powoda przeciwko pozwanemu Szpitalowi Sąd Apelacyjny

w Białymstoku orzekając reformatoryjnie zasądził na rzecz ojca powoda kwotę

200 000 zł z tytułu zadośćuczynienia i odszkodowania wraz z odsetkami.

W dniu 25 marca 2013 r. powód zawezwał pozwanego do próby ugodowej,

ale pozwany Szpital odmówił zawarcia ugody.

Sąd Okręgowy oddalił powództwo K. S. z uwagi na uwzględnienie

podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia. W ocenie Sądu

pierwszej instancji w sprawie miał zastosowanie trzyletni termin przedawnienia

określony w art. 442¹ § 1 k.c. i jakkolwiek został przerwany wnioskiem o zawezwanie

do próby ugodowej, ale od tego momentu do wniesienia pozwu upłynęło ponad 3 lata.

Według Sądu a quo brak jest podstaw do przyjęcia terminu przedawnienia

przewidzianego w art. 442¹ § 2 k.c., gdyż prowadzone śledztwo, a następnie

postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w Białymstoku przeciwko lekarzowi

zakończyło się uniewinnieniem. Natomiast uznanie w sprawie I C 516/13

prowadzonej z powództwa ojca powoda, że pozwany Szpital ponosi

odpowiedzialność za skutki zdarzenia nie jest tożsamy z możliwością

wyprowadzenia wniosku, że śmierć B. S. nastąpiła wskutek naruszenia przepisów

kodeksu karnego. Ponadto postępowanie w tamtej sprawie było prowadzone

pomiędzy innymi stronami i w konsekwencji skutków zapadłego w tamtej sprawie

wyroku nie można automatycznie przenosić na inne postępowania. Wprawdzie

powód złożył w pozwie wniosek o dopuszczenie dowodu z tamtych akt, ale wniosek

ten nie mógł stanowić samodzielnej podstawy zaistnienia określonych faktów i

dowodów, gdyż naruszałoby to zasadę bezpośredniości, o której mowa

w art. 235 k.p.c. W konsekwencji zdaniem Sądu pierwszej instancji niedopuszczalne

było ustalanie faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie

wyłącznie w oparciu o dowody przeprowadzone w innym postępowaniu, które mogą

II CSKP 829/22

5

być wykorzystane jedynie jako materiał pomocniczy przy ocenie wiarygodności

i mocy dowodów przeprowadzonych bezpośrednio przed sądem.

Sąd Okręgowy wskazał też, iż opinia biegłego sporządzona w innej sprawie

może być wykorzystana jako dowód w rozumieniu art. 278 § 1 k.p.c. tylko wtedy, gdy

żadna ze stron nie zgłasza do niej zastrzeżeń i nie żąda powtórzenia tego dowodu.

Natomiast pozwany negował przydatność opinii biegłych sporządzonych w innej

sprawie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jak też swoją odpowiedzialność.

Na skutek apelacji powoda Sąd Apelacyjny w Białymstoku zmienił wyrok Sądu

Okręgowego w Białymstoku i zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę

100 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 25 marca 2010 r. do 31 grudnia 2015 r.

oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty,

a ponadto stosownie do wyniku rozstrzygnięcia orzekł o kosztach procesu za obie

instancje i o kosztach sądowych.

Sąd odwoławczy uznając ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji

co do tego, że w trakcie leczenia w placówce pozwanego doszło do śmierci matki

powoda za niesporne, przyjął je za podstawę własnego rozstrzygnięcia.

Za uzasadniony uznał zarzut powoda naruszenia art. 442¹ § 2 k.c. przez błędne

ustalenie okresu przedawnienia roszczenia, co jednocześnie wiąże się z ustaleniem

popełnienia występku z art. 155 k.k. W ocenie Sądu Apelacyjnego zachowanie

pracowników personelu medycznego pozwanego Szpitala wyczerpywało znamiona

czynu zabronionego opisanego w tym przepisie. Jakkolwiek sprawa karna, w której

oskarżonym był jeden z lekarzy pozwanego zakończyła się wyrokiem

uniewinniającym, ale nie oznacza to, że podczas leczenia matki powoda nie doszło

do popełnienia błędu w sztuce lekarskiej przez inne osoby z personelu medycznego

pozwanego Szpitala.

Według Sądu odwoławczego - w świetle ugruntowanego orzecznictwa

- dopuszczalne jest ustalenie przez sąd, na potrzeby postępowania cywilnego

w sprawie o odszkodowanie z czynu niedozwolonego, na podstawie całokształtu

okoliczności sprawy, podmiotowych znamion przestępstwa, nawet jeżeli sprawca

czynu nie został zidentyfikowany. W tym kontekście w stanie faktycznym sprawy

zasadnicze znaczenie miało stwierdzenie, czy leczenie zdiagnozowanej u matki

II CSKP 829/22

6

powoda niedrożności jelita cienkiego mogło być uznane za nieprawidłowe,

tj. niezgodne z regułami sztuki lekarskiej, naruszające zasady ostrożności wymagane

w takim przypadku i w tej materii podstawowe znaczenie mają opinie biegłych

sądowych.

Sąd drugiej instancji zwrócił uwagę, że wprawdzie postępowanie dowodowe

w tym zakresie nie było prowadzone samodzielnie przez Sąd pierwszej instancji,

ale było ono zbędne, a to wobec zaoferowania przez obie strony procesu dowodów

z dokumentów ze sprawy I C 516/13 toczącej się przed Sądem Okręgowym

w Białymstoku i w świetle wydanej w tamtej sprawie opinii biegłego sądowego

z zakresu chirurgii dr J. C., z której przeprowadzenia dowodu domagał się także

powód, spełnienie przez personel medyczny pozwanego Szpitala znamion

przedmiotowych przestępstwa nie budzi wątpliwości. W opinii tej biegły wskazał, że

postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne w pozwanej placówce medycznej było

nieprawidłowe i niezgodne z zasadami wiedzy medycznej. Biegły stwierdził, że

powodem wczesnej okołooperacyjnej niedrożności jelita u matki powoda było

zwyczajne „podszycie jelita cienkiego” podczas zamykania jamy otrzewnej, tj.

złapano szwem jedną ścianę jelita i podszyto do wewnętrznej powierzchni otrzewnej.

Poza tym według biegłego w pierwszej fazie leczenia popełniono kilka błędów o

charakterze medycznym, a mianowicie pacjentkę wypisano w 5 dobie po dużej

operacji ginekologicznej i lekarz wpisujący tzw. obserwacje codzienne, opisywał cały

czas, że „stan ogólny jest dobry, pacjentka nie gorączkuje, skarg nie zgłasza, brzuch

miękki itd.”, podczas gdy pacjentka nie oddawała gazów, nie miała perystaltyki

jelitowej, nie wypróżniała się. Biegły podkreślił, że dokumentacja medyczna pacjentki

zawierała wiele braków i była mało czytelna. W momencie ponownego przyjęcia

pacjentki do szpitala powinno być natychmiast zrobione zdjęcie przeglądowe - RTG

jamy brzusznej, które zostało wykonane dopiero po dwóch dobach, a ponadto

pacjentka powinna być od razu przyjęta na chirurgię, a nie na ginekologię.

W skardze kasacyjnej pozwany zaskarżając wyrok Sądu drugiej instancji

w całości wniósł o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy przez zmianę

wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku i oddalenie powództwa oraz

rozstrzygnięcie o kosztach za obie instancje i postępowanie kasacyjne, ewentualnie

o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz

II CSKP 829/22

7

orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. Zarzucił naruszenie: 1) prawa

procesowego, tj.: a) art. 235 § 1 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art.

245 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. przez oparcie ustaleń faktycznych w zakresie

odpowiedzialności pozwanego za szkodę na opinii biegłego sporządzonej w innej

sprawie, w sytuacji gdy pozwany od początku procesu kwestionował taką możliwość

oraz wartość dowodową tej opinii, a przy tym przeprowadzenie dowodu

z dokumentu obejmującego tę opinię nastąpiło poza rozprawą, co uniemożliwiło

stronie merytoryczne ustosunkowanie się do jego treści; b) art. 382 k.p.c. w zw. z art.

235 § 1 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. wskutek wydania orzeczenia

merytorycznego i poczynienia ustaleń w oparciu o dowody przeprowadzone w innej

sprawie, które - z racji, że dotyczą ustaleń, których ocena wymaga wiadomości

specjalnych - powinny być przeprowadzone przed sądem orzekającym w sposób

bezpośredni; c) art. 236 k.p.c. w zw. z art. 224 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

wskutek poczynienia ustaleń w oparciu o dokumenty z akt innej sprawy, które

nie zostały w sposób formalny dopuszczone jako dowody, a przy tym zostały

przeprowadzone poza rozprawą, co polegało w szczególności na oparciu

kluczowych ustaleń na opinii biegłego sądowego z zakresu chirurgii dr W. C. podczas,

gdy postanowienie dowodowe wydane na rozprawie apelacyjnej wskazywało na

dopuszczenie dowodu z „opinii biegłej z zakresu medycyny”, co skutkowało

uniemożliwieniem stronie pozwanej zajęcia merytorycznego stanowiska w

odniesieniu do opinii biegłego sądowego z zakresu chirurgii dr W. C.; d) art. 328 § 2

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego

orzeczenia uniemożliwiające kontrolę kasacyjną w zakresie podstaw uznania

zachowania personelu pozwanego za występek z art. 155 k.k.; 2) prawa

materialnego, tj.: a) art. 442¹ § 2 k.c. polegające na uznaniu, że roszczenia powoda

przedawniają się z upływem 20 lat, z uwagi na to, że szkoda jest wynikiem

przestępstwa, podczas gdy powyższa ocena została dokonana wyłącznie w oparciu

o dowód z dokumentu prywatnego, jakim była opinia biegłego sporządzona w innej

sprawie oraz w oparciu o błędne założenie, że wystarczające do uznania, iż szkoda

wynikała z popełnienia przestępstwa w postaci nieumyślnego spowodowania śmierci

z art. 155 k.k., jest stwierdzenie niedochowania reguł ostrożności przez personel

podmiotu, któremu przypisuje się odpowiedzialność za szkodę; b) art. 446 § 4 k.c.

II CSKP 829/22

8

polegające na oczywiście nieodpowiedniej ocenie przyjętych kryteriów ustalenia

wysokości zadośćuczynienia w odniesieniu do ustalonej podstawy faktycznej

rozstrzygnięcia skutkującą uznaniem, że kwota 100 000 zł jest odpowiednia do

zakresu doznanej przez powoda krzywdy, w sytuacji gdy prawidłowa ocena tych

kryteriów prowadzi do wniosku, że zakres doznanej przez powoda krzywdy nie

wskazuje na zasadność ustalenia zadośćuczynienia na poziomie przyjętym przez

Sąd drugiej instancji bowiem powód nie wykazał istnienia krzywdy w stopniu

uzasadniającym zasądzenie tak wygórowanej sumy, a ponadto opinia biegłego z

zakresu psychologii wyklucza wystąpienie szczególnych okoliczności wskazujących

na cierpienie powoda przekraczające normalną reakcję na zdarzenie będące

podstawą dochodzonego roszczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ze względu na datę wydania zaskarżonego wyroku postępowanie dowodowe

prowadzone w pierwszej i drugiej instancji podlegało regułom wyznaczonym

przepisami kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia

4 lipca 2019 r. (Dz. U. poz. 1469 ze zm.; dalej: „ustawa z 4 lipca 2019 r.”),

w szczególności nie miał zastosowania art. 243² k.p.c.

1. W stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z 4 lipca

2019 r. w orzecznictwie ukształtował się pogląd, że naruszenie przez sąd drugiej

instancji art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. może wyjątkowo stanowić

usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wtedy, gdy wskutek uchybienia wymaganiom

stawianym uzasadnieniu, zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Zatem nie każde uchybienie w zakresie konstrukcji uzasadnienia sądu drugiej

instancji może stanowić podstawę dla skutecznego podniesienia zarzutu

kasacyjnego, lecz tylko takie, które uniemożliwia Sądowi Najwyższemu

przeprowadzenie kontroli prawidłowości orzeczenia (zob. wyroki Sądu Najwyższego

z dnia 7 października 2005 r., IV CK 122/05 nie publ., z dnia 28 listopada 2007 r.,

V CSK 288/07, nie publ, z dnia 21 lutego 2008 r., III CSK 264/07, OSNC - ZD 2008

Nr D, poz. 118, postanowienie z dnia 23 lipca 2015 r., I CSK 654/14, nie publ.).

Podstawę merytorycznego orzekania przez Sąd drugiej instancji określa art.

382 k.p.c. Podstawa ta obejmuje materiał dowodowy zebrany przez sąd pierwszej

II CSKP 829/22

9

instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Uregulowanie to nakłada na sąd drugiej

instancji obowiązek dokonania ponownie własnych ustaleń, które mogą obejmować

ustalenia sądu pierwszej instancji przyjęte za własne albo różnić się od tych już

poczynionych, a następnie poddania ich ocenie pod kątem prawa materialnego.

Sąd drugiej instancji może zmienić ustalenia faktyczne stanowiące podstawę

wydania orzeczenia co do istoty sprawy sądu pierwszej instancji bez

przeprowadzenia postępowania dowodowego, uzasadniającego odmienne ustalenia,

chyba że szczególne okoliczności wymagają ponowienia lub uzupełnienie tego

postępowania (zob. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca

1999 r., III CZP 59/98, OSNC 1999, nr 7-8, poz. 124).

W sytuacji, gdy Sąd drugiej instancji nie uzupełnia postępowania dowodowego

ani, po rozważeniu zarzutów apelacyjnych, nie znajduje podstaw

do zakwestionowania oceny dowodów i ustaleń faktycznych orzeczenia Sądu

pierwszej instancji, może te ustalenia przyjąć za podstawę faktyczną swojego

rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób, który

uniemożliwia kontrolę kasacyjną. Otóż Sąd odwoławczy stwierdził, że ustalenia

faktyczne Sądu pierwszej instancji co do tego, że w trakcie leczenia w placówce

pozwanego doszło do śmierci matki powoda były bezsporne i dlatego przyjmuje je za

podstawę własnego rozstrzygnięcia. Tymczasem w ramach ustaleń faktycznych Sąd

Okręgowy nie zajmował się przyczynami śmierci matki powoda i nie dokonywał

oceny dowodów w tym przedmiocie, w tym z akt sprawy I C 516/13. Przeciwnie,

w kontekście podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia,

wskazał, że personel medyczny pozwanego Szpitala nie dopuścił się zaniedbań

i uchybień w sztuce lekarskiej, uzasadniających zastosowanie terminu

przedawnienia z art. 442¹ § 2 k.c. W takim stanie rzeczy Sąd Apelacyjny powinien

był uzupełnić podstawę faktyczną rozstrzygnięcie, dokonując dodatkowych ustaleń

faktycznych wskazujących na dopuszczenie się przez pracowników pozwanego

Szpitala występku z art. 155 k.k. wraz z oceną materiału dowodowego. Jakkolwiek

w ramach oceny prawnej zarzutu apelacyjnego powoda w odniesieniu do przyjętego

przez Sąd pierwszej instancji terminu przedawnienia roszczenia, Sąd odwoławczy

przytoczył fragmenty opinii biegłego sądowego chirurga wydanej w sprawie

II CSKP 829/22

10

I C 516/13, które miały potwierdzić realizację przez personel medyczny pozwanego

Szpitala znamion czyn zabronionego z art. 155 k.k., ale taki sposób konstruowania

uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymaganiom formalnym

określonym w art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. W art. 328 § 2 k.p.c.

ustawodawca wyróżnia podstawę faktyczną rozstrzygnięcia (obejmującą ustalenie

faktów oraz wskazanie dowodów, na których sąd się oparł, i przyczyn, dla których

innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej) oraz podstawę prawną

rozstrzygnięcia, zawierającą wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem

przepisów prawa.

Niezależnie od tej wadliwości konstrukcyjnej uzasadnienia zaskarżonego

wyroku Sąd odwoławczy nie dokonał oceny opinii biegłego sądowego chirurga

wydanej w sprawie I C 516/13 z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 233 §

1 k.p.c. ani też nie odniósł się do wydanych w tamtej sprawie opinii biegłych

sądowych z zakresu ginekologii i położnictwa oraz gastroenterologii.

Powyższe braki uzasadnienia zaskarżonego wyroku czynią zasadnym zarzut

kasacyjny naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

2. Przeprowadzenie dowodu z akt innej sprawy polega na ujawnieniu treści

poszczególnych dokumentów, mających stanowić podstawę ustaleń faktycznych

w sprawie cywilnej, w taki sposób, aby strony mogły ustosunkować się do treści

każdego z tych dokumentów i zgłosić stosowne wnioski (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z 30 maja 2008 r., III CSK 344/07). Opinia biegłego w innej sprawie

może być wykorzystana jako materiał sprawy, tylko wtedy, gdy żadna ze stron nie

zgłasza do niej zastrzeżeń i nie żąda powtórzenia tego dowodu w toczącym się

postępowaniu (zob. wyrok Sadu Najwyższego z 16 czerwca 1967 r., III PRN 9/67,

OSPiKA 1968, nr 12, poz. 263). Ocena opinii biegłego sądowego powinna polegać

na sprawdzeniu prawidłowości - z punktu widzenia wymagań logiki i zasad

doświadczenia życiowego - rozumowania przeprowadzonego w jej uzasadnieniu

(art. 285 k.p.c.), które doprowadziło do wydania przez biegłego takiej a nie innej opinii.

Jeżeli opinie dwóch lub więcej biegłych są ze sobą sprzeczne, ewentualne

przyznanie przewagi jednej z nich nad drugą powinno być oparte na gruntownej

II CSKP 829/22

11

i wnikliwej analizie treści uzasadnienia każdej z osobna (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z 15 czerwca 1970 r., I CR 224/70).

Powód wnioskował o przeprowadzenie dowodu z akt I C 516/13 Sądu

Okręgowego w Białymstoku, w tym ze znajdujących się w tych aktach opinii biegłych

sądowych na okoliczność rzeczywistego przebiegu choroby B. S., jej samopoczucia

podczas procesu leczenia (m.in. zastosowania żywienia pozajelitowego),

postępowania lekarzy wobec poszkodowanej, objawów choroby poszkodowanej,

czynności wykonywanych przez personel medyczny przy poszkodowanej oraz

ponoszenia przez pozwanego winy i odpowiedzialności za jej śmierć (k. 2-3).

Natomiast pozwany Szpital w odpowiedzi na pozew wnosił o przeprowadzenie

dowodów ze znajdujących się w tamtych aktach opinii biegłych z zakresu ginekologii

i położnictwa oraz gastroenterologii (k. 27-28), które w swych konkluzjach były

korzystne dla pozwanego (k. 410-451 513-522, 565-570). Wobec tego nie można

przyjąć, że pozwany wyraził zgodę na wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o opinię

biegłego sądowego chirurga ze sprawy I C 516/13.

Postanowieniem z 23 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy dopuścił dowód z akt

I C 516/13, a w szczególności z dokumentacji medycznej na okoliczność pobytu

matki powoda w szpitalu i przebiegu leczenia oraz opinii biegłej z zakresu medycyny,

a także z wyroków Sądów obu instancji wydanych w tamtej sprawie, na okoliczność

odpowiedzialności pozwanego SP ZOZ, wskazując, że dowód ten zostanie

przeprowadzony poza rozprawą (k. 126).

W takim stanie rzeczy nie można uznać, że Sąd Okręgowy skutecznie

dopuścił dowód z akt I C 516/13 w zakresie opinii biegłego sądowego chirurga,

a to oznacza, że Sąd drugiej instancji bez dopuszczenia dowodu z tych akt w zakresie

tej opinii na okoliczność zbadania znamion czynu zabronionego personelu

medycznego pozwanego Szpitala (art. 236 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.) i bez

odebrania oświadczenia w tym przedmiocie w szczególności od pozwanego,

nie mógł oprzeć rozstrzygnięcia na podstawie tej opinii, tym bardziej że miała ona

zasadnicze znaczenie dla dokonanej przez Sąd drugiej instancji oceny

podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Brak wydania stosownego

II CSKP 829/22

12

postanowienia dowodowego przez Sąd drugiej instancji uniemożliwił też pozwanemu

zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń w trybie art. 162 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Dochowanie powyższych wymogów przez Sąd odwoławczy było tym bardziej

wskazane, że w sprawie I C 516/13 nie była sporna problematyka zastosowania

terminu przedawnienia, a w konsekwencji zachowania personelu medycznego

pozwanego nie były oceniane przez pryzmat realizacji znamion czynu zabronionego

z art. 155 k.k. Z kolei w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wyraźnie zaznaczył,

że przez wzgląd na stanowisko procesowe pozwanego i wyrażoną w art. 235 § 1

k.p.c. zasadę bezpośredniości postępowania dowodowego niedopuszczalne było

ustalenie faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie wyłącznie

w oparciu o dowody przeprowadzone w tamtej sprawie.

W tym stanie rzeczy nie sposób odeprzeć zarzutów kasacyjnych naruszenia

art. 235 § 1 zd. 1 k.c., art. 236 k.p.c. i art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

3. Przedstawione w punktach 1 i 2 niniejszego uzasadnienia uchybienia

procesowe popełnione przez Sąd drugiej instancji w odniesieniu do podstawy

faktycznej rozstrzygnięcia czynią zasadnym również zarzut naruszenia art. 442¹ § 2

k.c. przez jego zastosowanie.

O prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego można mówić dopiero

wówczas, gdy ustalenia stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku

pozwalają na ocenę tego zastosowania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

28 lutego 2013 r., III CSK 147/12, nie publ. oraz przywołane tam orzecznictwo).

W związku z uwzględnieniem zarzutów kasacyjnych naruszenia prawa

procesowego oraz zarzutu naruszenia art. 442¹ § 2 k.c., które doprowadziły

do wydania przez Sąd Najwyższy kasatoryjnego wyroku, odnoszenie się do zarzutu

naruszenia art. 446 § 4 k.c. jest przedwczesne, skoro na obecnym etapie

postępowania zasadnicze znaczenie ma ocena podniesionego przez pozwanego

zarzutu przedawnienia roszczenia powoda.

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39815 § 1

k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. w zw.

z art. 398²¹ k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c.

II CSKP 829/22

13

Marta Romańska

Władysław Pawlak

Roman Trzaskowski

[PG]

[r.g.]