Pożar kabiny ciągnika na parkingu. SN uchylił wyrok w sporze o OC ubezpieczyciela

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2020 r. Sąd Okręgowy w Łodzi w punkcie

pierwszym (1) oddalił powództwo S.Z. i V.Z., którym domagali się zasądzenia od

II CSKP 852/23

2

Towarzystwa Ubezpieczeń S.A. w W. (dalej – „Ubezpieczyciel”): na rzecz powoda -

50.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną śmiercią ojca i

4.972,87 zł z tytułu odszkodowania obejmującego koszty transportu zwłok zmarłego

ojca […], a na rzecz powódki - 100.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę

spowodowaną śmiercią męża i 50.000 zł z tytułu jednorazowego odszkodowania za

pogorszenie się sytuacji życiowej po śmierci męża, a w punkcie drugim (2) orzekł o

kosztach.

Okoliczności sprawy ustalone przez Sąd pierwszej instancji i istotne

na obecnym etapie postępowania – przy uwzględnieniu treści zarzutów kasacyjnych

– przedstawiały się następująco:

S.Z. (obywatel […]), mąż powódki i ojciec powoda, był zatrudniony w K. S.A.

w Ś. na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego. W […] 2017 r. około 16.00

zaparkował załadowany ciągnik siodłowy („Pojazd”) w W. na miejscach

parkingowych znajdujących się przy drodze prowadzącej do odbiorcy towaru, stając

za samochodem innego kierowcy. Samochody oczekujące na rozładunek lub

załadunek stają tam zwyczajowo wzdłuż drogi, żeby nie blokować przejazdu.

Obydwaj kierowcy nocowali w kabinach swoich pojazdów. Rozładunek towaru

samochodu S.Z. miał być dokonany następnego dnia o godz. 6:00. Jednakże w nocy

doszło do pożaru w Pojeździe, w wyniku którego S.Z. doznał rozległych obrażeń ciała

(poparzeń) i po dwóch dniach zmarł.

W chwili powstania pożaru silnik Pojazdu był unieruchomiony. Przyczyną

powstania pożaru było przypadkowe zaprószenie ognia wewnątrz kabiny przez

osobę (kierowcę) przebywającą w jej wnętrzu bezpośrednio przed powstaniem

pożaru, np. podczas korzystania z ognia otwartego - palnika kuchenki turystycznej.

Nie ma podstaw do przyjęcia innych przyczyn. Ze względu na całkowite wypalenie

się kabiny pojazdu i przemieszczenia związane z akcją gaśniczą nie jest możliwe

jednoznaczne i bezsporne potwierdzenie albo zaprzeczenie możliwości powstania

pożaru w wyniku niesprawności systemu postojowego ogrzewania kabiny. Powstanie

pożaru mogłoby nastąpić w przypadku zwarcia w instalacji elektrycznej obsługującej

ten system, jednakże nie ma informacji, aby w zniszczonym Pojeździe były problemy

z instalacją elektryczną przed powstaniem pożaru.

II CSKP 852/23

3

Postanowieniem z dnia 30 listopada 2018 r. umorzono śledztwo w sprawie

mającego miejsce w dniu […] 2017 r. w W. nieumyślnego spowodowania śmierci S.Z.,

to jest o czyn z art. 155 k.k., wobec braku danych dostatecznie uzasadniających

podejrzenie jego popełnienia (art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.).

Pojazd był ubezpieczony w zakresie OC u pozwanego Ubezpieczyciela,

który zaprzeczył swej odpowiedzialności i omówił wypłaty.

Powodowie otrzymali kwotę 82.000 zł z polskiego Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych.

Sąd Okręgowy uznał, że in casu nie są spełnione przesłanki

odpowiedzialności pozwanego na podstawie art. 436 § 1 w związku z art. 435 § 1

k.c., gdyż Pojazd nie znajdował się w ruchu i to mimo rozszerzenia tego pojęcia

w art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,

Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli

Komunikacyjnych (w dacie zdarzenia tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2060 ze zm.;

dalej - „u.u.o.”) także na przypadek zatrzymania lub postoju pojazdu mechanicznego

i mimo uwzględnienia, iż postojem w rozumieniu art. 2 pkt 30 ustawy z 20 czerwca

1997 r. Prawo o ruchu drogowym (w dacie zdarzenia tekst jedn. Dz. U. z 2017 r.,

poz. 128 ze zm.) jest unieruchomienie pojazdu niewynikające z warunków

lub przepisów ruchu drogowego, trwające dłużej niż 1 minutę. Rzecz bowiem w tym,

że w okolicznościach niniejszej sprawy S.Z. zakończył trasę, postój miał trwać do

6:00 rano (14 godzin), a pojazd - do czasu rozpoczęcia kolejnej podróży

- pełnił dla niego funkcję noclegową (miejsca odpoczynku i schronienia), a nie

transportową.

Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nawet gdyby uznać, iż Pojazd

był w ruchu, powodowie nie udowodnili, że zachodził związek przyczynowy między

ruchem Pojazdu a szkodą doznaną przez poszkodowanego. Z ustaleń wynika,

że pożar powstał przez zaprószenie ognia wewnątrz kabiny Pojazdu przez kierowcę

przebywającego w jej wnętrzu, co nie miało żadnego związku z ruchem Pojazdu.

Okoliczność ta świadczy o wyłącznej winie poszkodowanego, co wyłączałoby

odpowiedzialność na podstawie art. 435 § 1 k.c. także w razie przyjęcia, że szkoda

była związana z ruchem Pojazdu.

II CSKP 852/23

4

Nie było także żadnych podstaw do przyjęcia odpowiedzialności samoistnego

posiadacza przedmiotowego Pojazdu (pracodawcy zmarłego kierowcy) na zasadzie

winy (art. 415 k.c.).

Po rozpoznaniu sprawy w następstwie apelacji powodów Sąd Apelacyjny

w Łodzi wyrokiem z dnia 31 stycznia 2022 r. zmienił zaskarżony wyrok Sądu

Okręgowego w ten sposób, że zasądził od Ubezpieczyciela na rzecz powódki kwoty

100.000 zł z tytułu zadośćuczynienia z bliżej oznaczonymi odsetkami oraz 50.000 zł

z tytułu odszkodowania, a na rzecz V.Z. - kwoty 50.000 zł z tytułu zadośćuczynienia

i 4.972,87 zł z tytułu odszkodowania, w obu przypadkach z bliżej oznaczonymi

odsetkami, oraz orzekł o kosztach postępowania.

Uzasadniając swoje stanowisko wskazał przede wszystkim, że

przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie dało pewnej odpowiedzi na

pytanie o przyczynę pożaru Pojazdu. Wprawdzie w dopuszczonej w sprawie opinii

biegły wskazał, że przyczyną pożaru było przypadkowe zaprószenie ognia wewnątrz

kabiny przez osobę (kierowcę) przebywającego w jej wnętrzu bezpośrednio przed

powstaniem pożaru (np. podczas korzystania z ognia otwartego - palnika kuchenki

turystycznej), jednakże na pytania dotyczące powstania pożaru w wyniku

niesprawności sytemu postojowego ogrzewania kabiny i czy usterka taka mogła

wywołać wybuch ognia biegły stwierdził, że z uwagi na całkowite wypalenie się

kabiny pojazdu i przemieszczenia związanego z akcją gaśniczą nie jest możliwe

jednoznacznie i bezsporne potwierdzenie lub zaprzeczenie takiej przyczyny

powstania pożaru. Zważywszy zatem, że opinia biegłego nie wykluczyła możliwości

powstania pożaru wskutek niesprawności systemu postojowego ogrzewania, Sąd

Okręgowy nie miał podstaw do kategorycznego stwierdzenia, iż przyczyną powstania

pożaru było działanie kierowcy. Tymczasem to na pozwanym spoczywał ciężar

wykazania przesłanki egzoneracyjnej określonej w art. 435 k.c. w postaci wyłącznej

winy poszkodowanego, czemu nie sprostał (nie wykazał z całą pewnością,

że do pożaru doszło wskutek zachowania kierowcy). Aby to uczynić, powinien

wykazać nie tylko winę tej osoby, ale też brak jakiejkolwiek przyczyny leżącej

po swojej stronie i "wyłączny” związek przyczynowy między zachowaniem się

tej osoby (poszkodowanego) a wypadkiem.

II CSKP 852/23

5

Sąd odwoławczy zauważył ponadto, że na gruncie art. 436 k.c. od dawna

uznaje się, iż pojazd jest w ruchu od chwili uruchomienia aż do osiągnięcia

zaplanowanego miejsca (celu podróży, planowanego postoju). W związku z tym

przyjął, że in casu w chwili zdarzenia Pojazdu był w ruchu, gdyż w dalszym ciągu

znajdował się na nim towar gotowy do rozładunku, kierowca nie zakończył zleconego

mu zadania, a tym samym w dalszym ciągu oprócz funkcji noclegu Pojazd spełniał

swoje podstawowe zadanie, jakim był przewóz materiału.

Wobec uznania odpowiedzialności pozwanego za szkodę wywołaną

przedmiotowym zdarzeniem i po zweryfikowaniu wysokości odszkodowania

i zadośćuczynienia, jakie powinni otrzymać powodowie, uwzględnił ich żądania

w całości.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł powód, zaskarżając

go w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ust. 1 i 2 u.u.o.

w związku z art. 436 § 1 i z art. 435 § 1 k.c. oraz art. 34 ust. 1 i 2 u.u.o. w związku

z art. 436 § 1, z art. 435 § 1 i z art. 361 § 1 k.c. Wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ewentualnie – o uchylenie

zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie apelacji

powodów w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pozwany zakwestionował rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego na różnych

płaszczyznach. Przede wszystkim wywiódł, że nie można przyjąć, iż Pojazd był

w ruchu. Wprawdzie zgodnie z art. 34 ust. 2 pkt 3 u.u.o. za szkodę powstałą

w związku z ruchem pojazdu mechanicznego uważa się również szkodę powstałą

podczas i w związku z postojem pojazdu mechanicznego, jednakże nie każdy postój

pojazdu może być utożsamiany z ruchem pojazdu w rozumieniu art. 435 § 1

w związku z art. 436 § 1 k.c. Pojazd jest w ruchu od uruchomienia silnika aż do

osiągnięcia zaplanowanego miejsca (celu podróży, planowanego postoju). In casu

zaś poszkodowany nie zatrzymał Pojazdu w celu krótkotrwałego postoju na trasie,

lecz dojechał nim do miejsca docelowego oczekiwania na rozładunek towaru,

zaparkował i wyłączył silnik, co oznacza, że podróż została zakończona, Pojazd nie

II CSKP 852/23

6

pełnił już funkcji komunikacyjnej (transportowej), a jedynie noclegową

(wypoczynkową). Okoliczność, że nie został jeszcze rozładowany, nie ma żadnego

znaczenia dla zakończenia jego ruchu.

Skarżący zauważył ponadto, że samo stwierdzenie, iż Pojazd był w ruchu, nie

determinuje jeszcze odpowiedzialności Ubezpieczyciela na podstawie art. 34 ust.

1 i 2 u.u.o. w związku z art. 436 i z art. 435 § 1 k.c., a konieczne jest także ustalenie

adekwatnego związku przyczynowego między ruchem pojazdu a szkodą.

W okolicznościach sprawy związek tak nie wystąpił, gdyż szkoda została

spowodowana najprawdopodobniej przez zaprószenie ognia wewnątrz kabiny

Pojazdu przez znajdującą się tam osobę, a więc czynnością niezwiązaną

z prowadzeniem Pojazdu.

Oznacza to również, że nawet gdyby przyjąć odpowiedzialność pozwanego

na zasadzie ryzyka, wyłącza ją zaistniała okoliczność egzoneracyjna, tj. wyłączna

wina poszkodowanego.

Rozpatrując argumentację pozwanego zmierzającą do zakwestionowania

stanowiska, że w czasie pożaru Pojazd był w ruchu, należy zwrócić uwagę,

iż jej istotnym elementem jest teza, że Pojazd ów dotarł już do miejsca przeznaczenia,

a tym samym jego długotrwały postój nie stanowi postoju, o którym mowa w art. 34

ust. 2 pkt 3 u.u.o. Jest to twierdzenie co do faktu, której towarzyszy ocena prawna.

Na płaszczyźnie faktów jest to jednak twierdzenie nieścisłe, z ustaleń bowiem wynika,

że Pojazd został zaparkowany przy drodze prowadzącej do odbiorcy towaru (wzdłuż

tej drogi), w miejscu, w którym samochody oczekujące na rozładunek lub załadunek

stają zwyczajowo, żeby nie blokować przejazdu. Nic nie wskazuje, że było to już

docelowe miejsce, w którym towar wieziony przez poszkodowanego miał być

rozładowany. Przeciwnie, poczynione w sprawie ustalenia sugerują, że chodziło

o drogę, po której przemieszczają się także inne pojazdy, być może nawet drogę

publiczną, co już samo przez się mogłoby wskazywać na pozostawanie Pojazdu

w ruchu. W każdym razie w świetle linii orzeczniczej, zgodnie z którą środek

komunikacji pozostaje w ruchu od momentu włączenia silnika czy innego urządzenia

aż do zakończenia jazdy, przy czym ewentualne przerwy w ruchu pojazdu, także

z wyłączonym silnikiem, uznaje się za ruch środka komunikacji (pojazdu)

II CSKP 852/23

7

w rozumieniu art. 436 § 1 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia

2003 r., III CKN 1522/00, niepubl., z dnia 7 kwietnia 2005 r., II CK 572/04, niepubl.

i z dnia 26 lutego 2015 r., III CSK 187/14, OSNC-ZD 2016, nr C, poz. 41),

prowadziłoby to do wniosku, że w chwili zdarzenia szkodzącego Pojazd pozostawał

w ruchu.

Nie przekonuje też teza, że ze względu na osiągnięcie celu podróży

(długotrwałe zaparkowanie) Pojazd nie pełnił już funkcji transportowej. Pomija ona

orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące art.

3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103/WE z dnia 16 września

2009 r. w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe

w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku

ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (wersja ujednolicona) (Dz. U. UE. L.

z 2009 r., Nr 263, s. 11 ze zm.; dalej – „dyrektywa 2009/103”)), który nakłada

na państwa członkowskie obowiązek podjęcia wszelkich stosownych środków w celu

zapewnienia objęcia ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej „odnoszącej się

do ruchu pojazdów” normalnie przebywających na jego terytorium. Trybunał bowiem

wyjaśnił, że pojęcie „ruchu pojazdów” zastosowane w art. 3 ww. dyrektywy,

który podlega wykładni autonomicznej, nie jest ograniczone do ruchu na drodze

publicznej, ale obejmuje każde użytkowanie pojazdu, które jest zgodne z normalną

funkcją tego pojazdu (wyrok z dnia 20 grudnia 2017 r., C‑334/16, Núñez Torreiro, pkt

28), co w przypadku pojazdów, które mają zazwyczaj służyć jako środki transportu,

obejmuje każde korzystanie z pojazdu jako środka transportu (wyrok

z dnia 28 listopada 2017 r., C‑514/16, Rodrigues de Andrade, pkt 37, 38). Chodzi

przy tym nie tylko o korzystanie polegające na kierowaniu pojazdami, ale również

o inne sposoby zwykłego użytkowania tych pojazdów (por. wyrok z dnia 15 listopada

2018 r., C‑648/17, BTA Baltic Insurance Company, pkt 43 i 45). Również okoliczność,

że pojazd biorący udział w wypadku był unieruchomiony w chwili zajścia nie wyklucza,

iż korzystanie z tego pojazdu w tej chwili może zostać objęte jego funkcją środka

transportu, a w konsekwencji pojęciem „ruchu pojazdów”; nie ma też znaczenia

kwestia, czy silnik danego pojazdu działał w chwili zaistnienia wypadku (wyrok z dnia

20 czerwca 2019 r., C-100/18, Línea Directa Aseguradora, pkt 37-38). Wychodząc

z założenia, że zaparkowanie i okres unieruchomienia pojazdu są naturalnymi

II CSKP 852/23

8

i koniecznymi etapami, które stanowią integralną część korzystania z tego pojazdu

jako ze środka transportu i że pojazd jest używany zgodnie z jego funkcją środka

transportu zasadniczo także w trakcie jego zaparkowania – choćby na długi czas

- między jednym i drugim przemieszczeniem, Trybunał orzekł, iż pojęciem „ruchu

pojazdów”, o którym mowa w art. 3 dyrektywy 2009/103, jest objęta sytuacja, w której

pojazd zaparkowany w prywatnym garażu, używany zgodnie z jego funkcją środka

transportu, zapalił się, wywołując pożar, który znajduje swe źródło w instalacji

elektrycznej tego pojazdu i który spowodował szkody, nawet wówczas

gdy wspomniany pojazd nie przemieszczał się od ponad 24 godzin przed wybuchem

pożaru (wyrok z dnia 20 czerwca 2019 r., C-100/18, Línea Directa Aseguradora,

pkt 41-43, 48 i teza).

Warto przy tym zaznaczyć, że mając na względzie przyjętą w dyrektywie

2009/103 metodę harmonizacji minimalnej, z czym wiąże się możliwość udzielenia

szerszej ochrony na gruncie prawa krajowego, w orzecznictwie Sądu Najwyższego

przyjęto ostatecznie, iż odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń wynikająca z umowy

obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów

mechanicznych obejmuje szkody wyrządzone w wyniku pracy urządzenia

zamontowanego w pojeździe także wtedy, gdy w chwili wyrządzenia szkody pojazd

nie pełnił funkcji komunikacyjnej (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 14 stycznia 2022 r., III CZP 7/22, OSNC 2023, nr 2, poz. 12

oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2009 r., V CSK 444/08, niepubl.,

z dnia 19 grudnia 2013 r., II CSK 157/13, niepubl., z dnia 4 września 2020 r.,

II CSK 749/18, OSP 2021, z. 9, poz. 69 i z dnia 25 lipca 2023 r., II CSKP 1008/22,

niepubl.).

Kierując się tym orzecznictwem i wykładnią zapewniającą zgodność prawa

polskiego z prawem unijnym, należy stwierdzić, że w trakcie oczekiwania

na rozładunek Pojazd znajdował się w ruchu, zarówno w rozumieniu art. 436 § 1 k.c.,

jak i na gruncie art. 34 ust. 1 i 2 u.u.o. Trafnie bowiem uznaje się, że zakres

przewidzianej w art. 34 ust. 1 i 2 u.u.o. wtórnej odpowiedzialności zakładu

ubezpieczeń z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów

mechanicznych pokrywa się z zakresem pierwotnej odpowiedzialności cywilnej

samoistnego posiadacza pojazdu mechanicznego wynikającej z art. 436 k.c. i art.

II CSKP 852/23

9

361 k.c. (por. zwłaszcza uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

14 stycznia 2022 r., III CZP 7/22).

Co do skutku konkluzja o pozostawaniu Pojazdu w ruchu odpowiada

też stanowisku wyrażonemu w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia

2018 r., II CSK 404/17 (niepubl.), w którym na podstawie art. 34 ust. 2 pkt 3 u.u.o.

odpowiedzialnością ubezpieczyciela OC posiadacza pojazdu mechanicznego objęto

szkody związane ze śmiercią kierowcy samochodu ciężarowego w wyniku zatrucia

tlenkiem węgla, wydobywającego się z niesprawnego systemu postojowego

ogrzewania kabiny, włączonego przez kierowcę w czasie, gdy samochód

po dokonaniu rozładunku oczekiwał na parkingu wewnętrznym firmy na załadunek.

Z odwołaniem do definicji postoju zawartej w art. 2 pkt 30 ustawy z 20 czerwca

1997 r. Prawo o ruchu drogowym, Sąd zakwalifikował to jako postój w rozumieniu art.

34 ust. 2 pkt 3 u.u.o. i stwierdził, że nie ma uzasadnienia wprowadzanie dodatkowych

pozanormatywnych zastrzeżeń, jak przyczyna unieruchomienia pojazdu, zamiar

kontynuowania jazdy, osiągnięcie jej zaplanowanego kolejnego bądź końcowego

etapu. Dla wykazania zaś odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń i odpowiednio

posiadacza wystarczające będzie potwierdzenie związku kauzalnego pomiędzy

postojem, uruchomieniem niesprawnego systemu ogrzewania w nienależycie

zabezpieczonej (nieszczelnej) kabinie pojazdu przez kierowcę podczas oczekiwania

na załadunek towaru a zatruciem, skutkującym jego zgonem.

Odrębnym zagadnieniem, które nie zostało wystarczająco wyodrębnione

i rozważone przez Sąd Apelacyjny, mimo że stanowiło istotny element argumentacji

Sądu Okręgowego, jest rozstrzygnięcie, czy szkoda doznana przez kierowcę

Pojazdu pozostawała w związku przyczynowym z tak rozumianym ruchem tego

Pojazdu. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Sądu Najwyższego do powstania

odpowiedzialności posiadacza (ubezpieczyciela) pojazdu mechanicznego konieczne

jest – zgodnie z art. 361 k.c. - istnienie związku przyczynowego między ruchem

pojazdu a szkodą (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 października 1973 r.,

II CR 537/73, niepubl., z dnia 28 grudnia 1981 r., IV CR 465/81, OSNC 1982, nr 5-6,

poz. 88, z dnia 7 kwietnia 2005 r., II CK 572/04, z dnia 28 czerwca 2017 r., IV CSK

542/16, OSNC-ZD 2018, z. D, poz. 50, z dnia 20 kwietnia 2018 r., II CSK 404/17),

przy czym przyjmuje się, że szkoda wyrządzona w czasie postoju pojazdu

II CSKP 852/23

10

mechanicznego nie pozostaje w związku z ruchem pojazdu mechanicznego,

gdy powstaje na skutek działania urządzenia niebędącego pojazdem mechanicznym

i niepozostającego z tym pojazdem w jakimkolwiek związku technicznym i prawnym

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2020 r., II CSK 715/18, OSNC-ZD

2021, z. D, poz. 39). Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza pojazdu

mechanicznego za szkodę konieczne jest wykazanie, że przyczyna

niebezpieczeństwa, a następnie zdarzenia odnosiła się do pojazdu (tkwiła w nim; por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2018 r., III CZP 94/17, niepubl.).

W przeciwieństwie jednak do przesłanek egzoneracyjnych, w tym wyłącznej winy

poszkodowanego, związek ten powinien być wykazany przez powodów (por. na

gruncie art. 435 § 1 k.c. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2009 r.,

V CSK 352/08, niepubl.). Już na tej płaszczyźnie nabiera zatem znaczenia, jaka

przyczyna pożaru była najbardziej prawdopodobna, a w szczególności, czy było nią

– jak przyjął Sąd Okręgowy - zaprószenie ognia wewnątrz kabiny Pojazdu przez

poszkodowanego, np. podczas korzystania z palnika kuchenki turystycznej.

Przy czym wbrew założeniu Sądu odwoławczego okoliczność, że określona

przyczyna zdarzenia nie jest w 100% pewna, nie wyłącza jeszcze możliwości jej

ustalenia, jeżeli jest wystarczająco prawdopodobna. Kwestia ta wymaga zatem

wyjaśnienia, przy czym pewne znaczenie mogą mieć uwarunkowania techniczne

związane z taką hipotezą, skoro zakłada ona, że poszkodowany nie zareagował

w odpowiednim czasie na owo zaprószenie ognia, co może sugerować, iż doszło do

niego w czasie snu (a więc nie w czasie przygotowania posiłku). Nie bez znaczenia

dla ostatecznej oceny odpowiedzialności pozwanego jest także to, czy taki sposób

korzystania z ciągnika siodłowego odpowiada w praktyce zwyczajnemu korzystaniu

(choćby nieprawidłowemu), zwłaszcza przy uwzględnieniu, że długotrwałe

parkowanie w danym miejscu w oczekiwaniu na rozładunek czy załadunek, także

w nocy i w okresie zimowym, najwyraźniej miało charakter standardowy, co rodzi

pytanie, czy i w jaki sposób kierowca, zobowiązany zazwyczaj do pieczy nad

pojazdem i przewożonym towarem, miał zapewnić sobie ciepły posiłek. W tym

kontekście oraz w kontekście ewentualnej wyłącznej winy poszkodowanego istotne

może być też to, czy i w jakim zakresie praktyka używania kuchenek turystycznych

zasilanych butlą gazową –zakładająca wszak łatwe do odnotowania przewożenie

II CSKP 852/23

11

w kabinie kuchenki i butli – była akceptowana czy tolerowana przez pracodawcę

(in casu samoistnego posiadacza Pojazdu, którego odpowiedzialność na podstawie

art. 436 § 1 w związku z art. 435 § 1 k.c. jest pośrednio źródłem odpowiedzialności

pozwanego).

Z tych względów, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji.

Władysław Pawlak Roman Trzaskowski Karol Weitz

(K.L.)

[r.g.]