Sędzia SN wyznaczony do innej izby bez zgody. Skład w sprawie o podział majątku nieprawidłowy

Postanowieniem z 25 listopada 2025 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że

w związku z upływem okresu, na który wyznaczono SSN Dawida Miąsika do

orzekania w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego, skład tego Sądu wyznaczony do

rozpoznania niniejszej sprawy jest nieprawidłowy (pkt 1) z uwagi na niezgodność

art. 35 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r.

poz. 154 ze zm.) – w zakresie wyznaczenia sędziego do orzekania w innej izbie

bez jego zgody – z art. 178 ust. 1 w związku z art. 180 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji

RP a także art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada

1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem

nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) oraz przedstawił akta sprawy

Prezesowi Sądu Najwyższego kierującemu pracą Izby Cywilnej Sądu Najwyższego

celem wystąpienia do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z wnioskiem

o wyznaczenie SSN Dawida Miąsika do rozpoznania sprawy II CSKP 911/22 za

jego zgodą (pkt 2).

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

1. Podejmując rozstrzygnięcie zawarte w sentencji postanowienia, Sąd

Najwyższy w obecnym składzie kierował się oceną konstytucyjności art. 35 § 3

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622,

dalej uSN), na podstawie którego to przepisu oraz na mocy zarządzenia nr 23/2023

Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (PPSN) z 15 lutego 2023 r. SSN Dawid

Miąsik, orzekający w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (IPiUS), został

wyznaczony do orzekania w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego (ICSN) na czas

II CSKP 911/22

3

określony od 1 kwietnia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. Zgodnie z brzmieniem tego

przepisu „Sędzia może być wyznaczony przez Pierwszego Prezesa Sądu

Najwyższego do udziału w rozpoznaniu określonej sprawy w innej izbie oraz, za

zgodą sędziego, do orzekania na czas określony w innej izbie. Wyznaczenie

sędziego do orzekania w innej izbie, bez jego zgody, może nastąpić na okres nie

dłuższy niż 6 miesięcy w roku. Po upływie okresu wyznaczenia sędziego do

orzekania w innej izbie, sędzia podejmuje czynności w sprawach przydzielonych

mu w tej izbie do ich zakończenia”.

2. Art. 35 § 3 uSN zawiera normy prawne dotyczące różnych sytuacji.

Przepis ten reguluje: 1) wyznaczenie sędziego do udziału w rozpoznaniu określonej

sprawy w innej izbie; 2) wyznaczenie sędziego do orzekania na czas określony

w innej izbie za zgodą sędziego; 3) wyznaczenie sędziego do orzekania w innej

izbie bez jego zgody na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy roku; 4) obowiązek

podejmowania czynności w sprawach przydzielonych mu w innej izbie do orzekania

po upływie okresu wyznaczenia. Na podstawie tego przepisu sędzia może zostać

wyznaczony do orzekania w innej izbie Sądu Najwyższego w jednej sprawie (jako

członek składu orzekającego wspierający sędziego sprawozdawcę albo jako sędzia

sprawozdawca) albo do rozpoznania nieokreślonej liczby spraw przydzielonych mu

w okresie wyznaczenia do orzekania na czas określony (zarówno za zgodą, jak

i bez zgody). Przepis nie określa żadnych przesłanek wyznaczenia do orzekania

w innej izbie ani warunków, na jakich to orzekanie ma się odbywać, jak i warunków

wykonywania dotychczasowych obowiązków w izbie macierzystej w okresie

wyznaczenia. Regulacji takich nie zawierają ani inne przepisy uSN ani przepisy

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 lipca 2022 r.

- Regulamin Sądu Najwyższego (jednolity tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 806,

Regulamin SN). Co więcej, zarówno przepisy uSN jak i Regulaminu SN nie

zawierają unormowania określającego podstawę prawną dla przydzielenia

sędziemu spraw w innej Izbie Sądu Najwyższego w okresie wyznaczenia.

3. Dokonując analizy tego przepisu oraz biorąc pod uwagę, że SSN

Dawid Miąsik nie wyraził przed wydaniem przez PPSN zarządzenia nr 23/2023

zgody na orzekanie w ICSN przez czas oznaczony a PPSN nie występował

o wyrażenia takiej zgody po upływie okresu wyznaczenia samodzielnie ani w reakcji

II CSKP 911/22

4

na postanowienia Sądu Najwyższego z 14 października 2025 r. w sprawach

II CSKP 567/22, II CSKP 615/22, II CSKP 619/22, II CSKP 1588/22, II CSKP

654/22, II CSKP 631/22, II CSKP 636/22, Sąd Najwyższy w obecnym składzie

uznał, że art. 35 § 3 uSN w zakresie w którym upoważnia PPSN - bez jakichkolwiek

przesłanek i warunków - do wyznaczenia sędziego Sądu Najwyższego do

orzekania w innej izbie bez jego zgody na czas określony oraz nakłada na sędziego

obowiązek podejmowania czynności w sprawach mu przydzielonych po upływie

okresu wyznaczenia, jest sprzeczny z art. 178 ust. 1 w związku z art. 180 ust. 2

i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 45 ust. 1 i art. 6 ust. 1 EKPCz.

4. Oceny konstytucyjności art. 35 § 3 uSN dokonano w niniejszej

sprawie, kierując się zapatrywaniami wyrażonymi m.in. uzasadnieniu uchwały Sądu

Najwyższego z 17 listopada 2022 r., III PZP 2/21 oraz w uchwale składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22. Uwzględniono

również, że wyrok TSUE z 1 sierpnia 2025 r. w sprawach połączonych C-422/23,

C-455/23, C-459/23, C-486/23, C-493/23, Daka (EU:C:2025:592) dotyczył jedynie

wpływu zastosowania art. 35 § 3 uSN przez dr hab. Małgorzatę Manowską

działającą w charakterze Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, mimo powołania

na stanowisko sędziowskie w Sądzie Najwyższym z rażącym naruszeniem prawa

krajowego, na status ukształtowanego w wyniku zarządzenia PPSN nr 23/2023

składu Sądu Najwyższego jako sądu spełniającego wymagania określone w art. 19

ust. 1 akapit 2 TUE oraz art. 47 KPP.

5. Zgodnie z art. 25 § 1 uSN sędzia obejmuje stanowisko w konkretnej

izbie Sądu Najwyższego. Izba ta zostaje wskazana już na etapie udziału

w procedurze konkursowej. Także uchwała KRS zawiera wniosek do Prezydenta

RP o powołania danej osoby na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego

w konkretnej izbie tego Sądu. Jest to uzasadnione specyfiką Sądu Najwyższego

jako organu sprawującego nadzór nad działalnością orzeczniczą sądów

powszechnych według podziału przedmiotowego. Zakłada to specjalizację sędziów

orzekających w Sądzie Najwyższym w określonych dziedzinach prawa, gdyż

w przeciwnym razie nie jest możliwe sprawne i skuteczne wykonywanie zadań

Sądu Najwyższego określonych w art. 183 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 pkt 1

uSN. Dlatego art. 35 § 2 uSN pozwala na przeniesienie sędziego do innej izby

II CSKP 911/22

5

przez PPSN tylko za jego zgodą. Pamiętać przy tym należy, że wzajemna relacja

między izbami Sądu Najwyższego, chociaż wchodzą one w skład tego samego,

jednego Sądu Najwyższego, jest relacją analogiczną do tej, która istnieje między

dwoma różnymi sądami. Świadczy o tym dobitnie utrwalona praktyka

przekazywania spraw między izbami Sądu Najwyższego na mocy postanowienia

tego Sądu w razie stwierdzenia przez skład orzekający, że sprawa należy do

właściwości innej izby Sądu Najwyższego niż izba, do której sprawa trafiła.

Postanowienie takie zapada przy zastosowaniu art. 200 § 2 k.p.c. i jako orzeczenie

Sądu Najwyższego jest wiążące dla organów tego Sądu (w tym PPSN), eliminując

przewidziany w art. 28 uSN sposób postępowania przewidziany na wypadek sporu

kompetencyjnego między Prezesami Sądu Najwyższego co do właściwości Izb

tego Sądu do załatwienia danej sprawy. Trzeba brać również pod uwagę fakt, że

Prezesi Sądu Najwyższego kierujący pracami jego poszczególnych Izb, są

odpowiednikami - na gruncie uSN - prezesów odrębnych Sądów, czego

potwierdzeniem jest nie tylko ustawowy zakres ich kompetencji ale także

stosowanie m.in. w stosunku do nich – w kwestiach nieuregulowanych w uSN

- z mocy art. 10 §1 uSN Przepisów ustawy z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju

sądów powszechnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.), co obejmuje

w szczególności art. 22b § 2 zdanie trzecie tej ustawy.

6. W rezultacie sędziowie poszczególnych Izb Sądu Najwyższego objęci

są gwarancjami ochronnymi przewidzianymi w art. 180 Konstytucji RP. Zdaniem

Sądu Najwyższego w obecnym składzie, wyznaczenie sędziego do orzekania na

czas określony w innej izbie Sądu Najwyższego bez jego zgody prowadzi do

naruszenia zasady niezawisłości sędziów (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), zasady

nieprzenoszalności sędziów (art. 180 ust. 2 Konstytucji RP) oraz godności urzędu

w zakresie warunków pracy (art. 178 ust. 2 Konstytucji RP). Na ryzyko takie

wskazano w uzasadnieniu postanowienia WSA w Warszawie z 23 lutego 2023 r.,

VI SA/Wa 8158/22, LEX nr 3520117 oraz w postanowieniu NSA z 5 czerwca

2024 r., II GZ 134/23, LEX nr 3743895 oddalającym zażalenia Prezydenta RP od

powołanego wyżej postanowienie WSA w Warszawie.

7. Wyznaczenie takie skutkuje zmianą zakresu obowiązków sędziego

Sądu Najwyższego. O ile za dopuszczalne można uznać wyznaczenie – za zgodą

II CSKP 911/22

6

sędziego - do orzekania w konkretnej sprawie, ewentualnie także wyznaczenie do

orzekania w konkretnej sprawie bez zgody sędziego, jeżeli sprawa ta mieści się

w zakresie jego specjalizacji zawodowej z uwagi na związki z materią należącą do

właściwości Izby w której objął stanowisko (z zastrzeżeniem, że jak wskazano

powyżej uSN oraz Regulamin SN nie zawierają podstawy prawnej do przydzielenia

takiemu sędziemu sprawy do rozpoznania w charakterze sprawozdawcy), o tyle

zmiana zakresu obowiązków polegająca na wyznaczeniu do rozpoznania spraw

o przedmiocie, który do tej materii nie należy, narusza stabilność zawodową

sędziego Sądu Najwyższego i nie pozwala wykorzystać wiedzy i kompetencji

w sposób służący dobru wymiaru sprawiedliwości i zapewnieniu stronom prawa do

sądu w ujęciu merytorycznym.

8. Ponadto, zgodnie z art. 180 ust. 2 Konstytucji RP, przeniesienie

sędziego na inne stanowisko jest możliwe tylko w przypadkach określonych

w ustawie. Tymczasem art. 35 § 3 uSN normuje jedynie kompetencję PPSN do

wyznaczenia sędziego do orzekania w innej Izbie Sądu Najwyższego ale nie

określa żadnych warunków ani przesłanek skorzystania z niej. Regulacja

wynikająca z art. 35 § 3 uSN może prowadzić do wielokrotnego wyznaczenia tego

samego sędziego Sądu Najwyższego do rozpatrywania szeregu spraw w innej izbie

przez czas nieokreślony, skoro sędzia ma podejmować czynności w sprawach

przydzielonych mu do orzekania w okresie wyznaczenia także po upływie okresu

wyznaczenia. Z uwagi na deficyt treści normatywnej przepis ten pozwala także na

cykliczne wyznaczanie sędziego do orzekania w innej Izbie na okres sześciu

miesięcy po upływie kolejnych sześciu miesięcy orzekania w Izbie macierzystej. Ma

to taki sam efekt, jakby sędzia został na stałe przeniesiony do innej izby bez swojej

zgody, do czego ani Konstytucja RP, ani przepisy uSN nie upoważniają PPSN.

Łamie to zasadę nieprzenoszalności sędziów statuowaną w art. 180 ust. 2

Konstytucji RP z uwagi na brak przesłanek określających sytuacje, kiedy oraz na

jakich warunkach przedmiotowe wyznaczenie może nastąpić.

9. Ponadto, art. 35 § 3 uSN nie ogranicza uznaniowości PPSN, co

pozwala PPSN na dowolne szykanowanie sędziego, który wydaje orzeczenia

krytycznie oceniane przez PPSN, co z kolei godzi w zasadę niezawisłości sędziego

określoną w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Wyznaczenie do orzekania bez zgody

II CSKP 911/22

7

sędziego narusza zasadę niezawisłości sędziowskiej, ponieważ może nakłaniać

sędziego do podejmowania takich czynności orzeczniczych, które nie spotkają się

z negatywną oceną PPSN (na ryzyko takie wskazano w wyroku TSUE

z 6 października 2021 r., C-487/19 W. Ż., EU:C:2021:798 w odniesieniu do

przeniesienia między wydziałami tego samego sądu).

10. W dalszej kolejności Sąd Najwyższy w obecnym składzie uwzględnił,

że wyznaczenie do orzekania bez zgody sędziego na czas określony na podstawie

art. 35 § 3 uSN prowadzi do naruszenia prawa do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1

Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPCz, ponieważ obniża ogólny standard prawa

do sądu z perspektywy obywatela przez pominięcie aspektu kompetencyjnego. Sąd

właściwie obsadzony to także sąd kompetentny w danej dziedzinie.

11. Ponadto, przepis art. 35 § 3 uSN w zakresie, w jakim zawiera

unormowania odnoszące się do różnych i wzajemnie wykluczających się sytuacji

opisanych powyżej w punkcie 2 uzasadnienia, narusza zasady poprawnej legislacji

a przez to art. 2 Konstytucji RP.

12. Odnosząc się z kolei do art. 35 § 3 zdanie trzecie 3 uSN, Sąd

Najwyższy stwierdził, że zawarty w tym fragmencie przepisu nakaz podejmowania

przez sędziego Sądu Najwyższego wyznaczonego do orzekania w innej Izbie tego

Sądu po zakończeniu wyznaczenia czynności w sprawach przydzielonych mu w tej

Izbie do ich zakończenia, odnosi się wyłącznie do wypadku, gdy wyznaczenie to

nastąpiło za zgodą sędziego, podzielając tym samym stanowisko wyrażone już

w powołanych powyżej w punkcie 3 uzasadnienia postanowieniach Sądu

Najwyższego z 14 października 2025 r. Tylko taka wykładnia omawianego przepisu

spełnia bowiem gwarancje ochronne wynikające z art. 180 Konstytucji RP,

ograniczając do minimum stopień ingerencji art. 35 uSN w zasadę niezawisłości

sędziowskiej i zasadę nieprzenoszalności sędziego. Przemawia za nią również

wzgląd na znaczenie zgody sędziego na jego wyznaczenie go do orzekania w innej

Izbie, która sama w sobie także stanowi przejaw takiego ograniczenia i której

udzielenie przez niego na wyznaczenie do orzekania w innej Izbie może

uzasadniać również obowiązek dokonywania, po zakończeniu wyznaczenia,

czynności w sprawach przydzielonych mu w wyznaczonej Izbie do czasu ich

II CSKP 911/22

8

zakończenia. Przepis art. 35 § 3 uSN, przewidując wyznaczenie sędziego do

orzekania w innej Izbie za jego zgodą, wskazuje, że może to nastąpić na „czas

określony”, a w przypadku wyznaczenia do orzekania w innej Izbie bez zgody

sędziego stanowi o okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy w roku, jednak pamiętać

należy, że słowo „czas” stanowi również synonim słowa „okres”, wobec czego

zdanie trzecie w art. 35 § 3 uSN posługujące się sformułowaniem „po upływie

okresu wyznaczenia” obejmuje także wypadek upływu czasu, na który nastąpiło

wyznaczenie. Jest przy tym oczywiste, że w zdaniu pierwszym w § 3 art. 35 uSN

użyte zostało słowo „czas” w znaczeniu „okres” ze względów językowych

(uniknięcie niezręcznej zbitki „określony okres”). Odmienne podejście do wykładni

art. 35 §3 uSN - zakładające, że powinność podejmowania czynności przez

sędziego po zakończeniu wyznaczenia go do orzekania w innej Izbie rozciąga się

także na wyznaczenie go bez jego zgody - powodowałaby, że przepis ten jawiłby

się jako niezgodny z powołanymi wyżej przepisami Konstytucji RP. Ponadto,

odmienne - niż przyjął to Sąd Najwyższy w obecnym składzie – rozumienie art. 35 §

3 zdanie trzecie uSN wypaczałoby sens i znaczenie okresu ochronnego

przewidzianego w zdaniu 2 tego przepisu, ponieważ prowadziłoby do przekroczenia

granic ochronnych maksymalnego okresu wyznaczenia do orzekania w innej izbie

Sądu Najwyższego.

13. Pomimo tego, że PPSN zarówno przed jak i po wydaniu zarządzenia

nr 23/2023 nie występował do SSN Dawida Miąsik o wyrażenie zgody na

wyznaczenie do rozpoznania spraw w ICSN oraz niezależnie od tego, czy sprawy

wyznaczone w wykonaniu tego zarządzenia mieszczą się w zakresie kompetencji

merytorycznych tego sędziego, z uwagi na troskę o interes stron oraz dobro

wymiaru sprawiedliwości, SSN Dawid Miąsik wyraził w trakcie posiedzenia zgodę

na rozpoznanie przydzielonych mu spraw. Zgoda taka – w obliczu

niekonstytucyjności art. 35 § 3 uSN – nie jest jednak wystarczająca do uznania

składu sądu ukonstytuowanego na podstawie samego zarządzenia PPSN

nr 23/2023 za skład sądu ustanowiony zgodnie z ustawą, dlatego konieczne jest

według Sądu Najwyższego w obecnym składzie zainicjowanie przez Prezesa Sądu

Najwyższego kierującego pracą Izby Cywilnej procedury wyznaczenia SSN Dawida

Miąsik do orzekania w tej konkretnej sprawie za jego zgodą.

II CSKP 911/22

9

14. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Władysław Pawlak

Dawid Miąsik

Roman Trzaskowski

(R.N.)

[r.g.]