Potknięcie o studzienkę na chodniku. SN uchylił wyrok w części o odpowiedzialności gminy

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem wstępnym z 23 maja 2019 r.,

IV C 99/17, uznał za usprawiedliwione w zasadzie roszczenia powódki przeciwko

pozwanej gminie, związane z wypadkami z 11 stycznia i 23 czerwca 2016 r.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu

pierwszej instancji w części dotyczącej wypadku z 11 stycznia 2016 r. i w tej części

przekazał sprawę do ponownego rozpoznania oraz zmienił ten wyrok w części

dotyczącej wypadku z 23 czerwca 2016 r. i w tej części oddalił powództwo.

Sąd drugiej instancji uznał, w zakresie wypadku z 23 czerwca 2016 r.,

że gmina nie może odpowiadać za skutki potknięcia się powodowej pieszej

o wystającą z chodnika studzienkę telekomunikacyjnej, ponieważ za wystawanie

studzienki odpowiada jej właściciel – przedsiębiorca telekomunikacyjny.

Powódka zaskarżyła wyrok Sądu odwoławczego w części zmieniającej wyrok

Sądu Okręgowego, zarzucając m. in. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 20 pkt 4

w zw. z art. 4 pkt 1, 2 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

(u.d.g.) przez przyjęcie, że gmina nie odpowiada za stan nawierzchni chodnika

zarządzanej przez siebie drogi, a pokrywa studzienki jest częścią nawierzchni

chodnika.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd pierwszej instancji uznał, że zarządca drogi odpowiada za skutki

niedostrzeżenia, że pokrywa studzienki wystaje ponad nawierzchnię, oraz

niewezwania właściciela studzienki do jej naprawy. Sąd Apelacyjny uznał,

że zarządca drogi nie odpowiada za nienależyte wykonywanie swoich obowiązków

przez właściciela studzienki. Na podstawie art. 20 pkt 4 u.d.p. obowiązkiem zarządcy

drogi jest utrzymanie w należytym stanie części drogi. Chodnik jest częścią drogi,

lecz pokrywa studzienki telekomunikacyjnej nie jest częścią drogi, nie jest też częścią

nawierzchni chodnika.

II CSKP 949/22

3

Sądu obu instancji rozstrzygnęły sprawę na podstawie art. 20 pkt 4 u.d.p.,

z pominięciem art. 20 pkt 19 u.d.p. w brzmieniu obowiązującym w chwili wypadku.

Przepis ten stanowił, że zarządca drogi odpowiada za utrzymywanie kanałów

technologicznych. Studzienka telekomunikacyjna i jej pokrywa są częścią kanału

technologicznego. Zatem okoliczność, że za stan tego kanału odpowiadał także jego

właściciel, nie zwalniała zarządcy drogi z odpowiedzialności w stosunku do

użytkownika drogi, w tym pieszego, który potknął się o pokrywę. Mimo zmiany stanu

prawnego zarządca drogi nadal odpowiada za stan kanałów technologicznych,

ponieważ na podstawie art. 4 pkt 2a u.d.p. kanały te są urządzeniami drogi, za

utrzymanie których zarządca drogi odpowiada na równi z częściami drogi (art. 20

pkt 4 u.d.p.). Z kolei art. 4 pkt 2b u.d.p. wyłącza kanały technologiczne nienależące

do zarządcy drogi z kategorii urządzeń cudzych, co oznacza, że art. 4 pkt 2a u.d.p.

zalicza do urządzeń drogi wszystkie kanały technologiczne, także cudze.

Skarżący nie dostrzegł naruszenia art. 20 pkt 19 u.d.p. w brzmieniu

obowiązującym w chwili wypadku. Powołał się jedynie na naruszenie art. 20 pkt 4

u.d.p. stanowiącego - w brzmieniu z chwili wypadku - o odpowiedzialności zarządcy

drogi m. in. za stan nawierzchni chodników i urządzeń związanych z drogą. Z dniem

21 września 2022 r. ustawodawca zastąpił pojęcie urządzeń związanych z drogą

pojęciem urządzeń drogi i zaliczył do tych urządzeń kanały technologiczne. Tym

samym zbędny stał się art. 20 pkt 19 u.d.p. stanowiący odrębnie o odpowiedzialności

zarządcy drogi za kanały technologiczne i przepis ten obecnie reguluje inne

zagadnienie, a zarządca drogi odpowiada za kanały technologiczne na podstawie

art. 20 pkt 4 w zw. z art. 4 pkt 2a u.d.p.

Ustawodawca wymaga dokładnego wskazania w skardze kasacyjnej

naruszonego przepisu tylko w przypadku zarzucenia naruszenia przepisów

postępowania (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.). W przypadku zarzucenia naruszenia prawa

materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.) ustawodawca nie odwołuje się do pojęcia

przepisu prawa, czyli wystarczające jest przytoczenie naruszonej normy prawa

materialnego. Skarżący prawidłowo zarzucił naruszenie przez Sąd drugiej instancji

zasady, że zarządca drogi odpowiada za stan studzienki telekomunikacyjnej, chociaż

wywodził tę zasadę z analizy pojęcia powierzchni chodnika, zamiast z przepisu

szczegółowego: art. 20 pkt 19 u.d.g. w brzmieniu obowiązującym 23 czerwca 2016 r.

II CSKP 949/22

4

Ponieważ nie zachodzi wskazana przez Sąd odwoławczy przyczyna braku

odpowiedzialności pozwanej gminy za stan studzienki telekomunikacyjnej

w chodniku, zaskarżony wyrok został uchylony w celu ponownego rozpoznania

apelacji gminy w części dotyczącej odpowiedzialności za skutki wypadku

z 23 czerwca 2016 r. (art. 39815 § 1 k.p.c.).

Maciej Kowalski

Piotr Telusiewicz

Dariusz Pawłyszcze

Na mocy art. 330 § 1 k.p.c. stwierdzam

niemożność podpisania uzasadnienia wyroku

przez sędziego SN Macieja Kowalskiego

z powodu długotrwałej nieobecności

Piotr Telusiewicz

(G.G.)

[a.ł]