SN uchylił wyrok z grzywną 20 000 zł dla T.M. wydany w złym trybie

II KK 150/26

2

Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno – Skarbowego w Warszawie

skierował do Sądu Rejonowego w Piasecznie akt oskarżenia przeciwko T.M., którą

oskarżył o popełnienie przestępstwa skarbowego z art. 56 § 2 k.k.s. w z. z art. 62 §

2a k.k.s. w zb. z art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w

zw. z art. 9 § 3 k.k.s.

Do aktu oskarżenia finansowy organ postępowania przygotowawczego

dołączył wniosek o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy i

wymierzenie oskarżonej, uzgodnionej z nią, kary grzywny w wysokości 100 stawek

dziennych po 200 zł każda.

Sąd Rejonowy w Piasecznie wyrokiem z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. II K

223/25, na podstawie art. 17 § 1 k.k.s. i art. 18 § 1 k.k.s. udzielił oskarżonej

zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności i orzekł wobec niej karę

grzywny w wysokości 20 000 zł, uznając tę grzywnę za uiszczoną w całości. W

wyroku zamieszczono też rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania.

Wyrok ten uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego.

Z kasacją od prawomocnego wyroku skierowaną na niekorzyść oskarżonej,

wystąpił Prokurator Generalny. Skarżący zarzucił rażące i mające istotny wpływ na

treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 156 § 1 i 3 k.k.s.

w zw. z art. 343 § 7 k.p.k. oraz art. 145 § 1 k.k.s. w zw. z art. 148 § 1 i § 5 k.k.s.,

polegające na zaniechaniu rozpoznania wniosku Naczelnika Mazowieckiego Urzędu

Celno – Skarbowego w Warszawie, dołączonego do aktu oskarżenia, o skazanie

oskarżonej bez przeprowadzenia rozprawy oraz bezpodstawnym udzieleniu

oskarżonej wyrokiem zgody na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności jako

sprawcy wskazanego przestępstwa skarbowego, pomimo braku wniosku o

zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności pochodzącego od

oskarżonej i finansowego organu postępowania przygotowawczego, co skutkowało

również rażącą i mającą istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku obrazą art. 17

§ 1 pkt 2 i 4 k.k.s., art. 17 § 2 pkt 1 k.k.s. i art. 18 § 1 pkt 1 k.k.s., albowiem przed

udzieleniem wyrokiem zgody na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności

oskarżona nie uiściła kwoty odpowiadającej co najmniej najniższej karze grzywny

grożącej za przestępstwo skarbowe oraz nie uiściła co najmniej zryczałtowanej

równowartości kosztów postępowania, gdzie jednocześnie przypisane oskarżonej

przestępstwo skarbowe, wyczerpujące znamiona przestępstwa z art. 62 § 2a k.k.s.

zagrożone jest, oprócz kary grzywny do 720 stawek dziennych, także karą

II KK 150/26

3

pozbawienia wolności albo obu tymi karami łącznie, co przy braku wskazanych

powyżej przesłanek warunkujących dopuszczalność udzielenia zezwolenia na

poddanie się odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe, wykluczało

procedowanie w tym trybie.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to art. 23 § 1

k.k.s. w zw. z art. 56 § 2 k.k.s., art. 62 § 2a k.k.s. oraz art. 61 § 1 k.k.s. przez

wymierzenie oskarżonej za przypisane przestępstwo skarbowe kary grzywny w

kwocie 20 000 zł, podczas gdy wymierzając karę grzywny za to przestępstwo, sąd

zobowiązany był określić liczbę stawek oraz wysokość jednej stawki dziennej

grzywny.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Rejonowego w Piasecznie udzielającego zezwolenia na dobrowolne poddanie się

odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiało jej rozpoznanie na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. stosowanego w postępowaniu karnym

skarbowym odpowiednio, z mocy odesłania z art. 113 § 1 k.k.s.

Stosownie do treści art. 156 § 1 k.k.s. finansowy organ postępowania

przygotowawczego może dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o wydanie, bez

przeprowadzenia rozprawy, wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z

oskarżonym kary lub środka karnego za zarzucone mu przestępstwa skarbowe,

jeżeli okoliczności popełnienia czynu zabronionego nie budzą wątpliwości, a postawa

oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte. Oczywistym też

jest, że stosując z mocy art. 156 § 3 k.k.s odpowiednio przepisy art. 343 § 3 - § 7

k.p.k. sąd dokonuje kontroli formalnej i merytorycznej tego wniosku. W przypadku

pozytywnego rezultatu tej kontroli sąd skazuje oskarżonego wyrokiem, a w razie

braku podstaw do jego uwzględnienia, rozpoznanie sprawy następuje na zasadach

ogólnych.

Wskazane regulacje prawne nie upoważniają sądu do innego trybu

postępowania – in concreto przez udzielenie oskarżonemu zezwolenia na

dobrowolne poddanie się odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe. Instytucja

skazania w trybie konsensualnym na posiedzeniu oraz instytucja dobrowolnego

II KK 150/26

4

poddania się odpowiedzialności stanowią dwie różne podstawy orzekania bez

przeprowadzenia rozprawy głównej. Wobec złożenia wniosku przez oskarżyciela o

skazanie bez rozprawy nie jest możliwe udzielenie oskarżonemu zezwolenia na

dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej (por. wyrok SN z 13 czerwca

2023 r., III KK 197/23). Skoro finansowy organ postępowania przygotowawczego

zainicjował procedurę z art. 156 § 1 k.k.s. to sąd miał obowiązek ten wniosek

rozpoznać w postulowanym przez oskarżyciela trybie.

Brak realizacji tego obowiązku stanowi jaskrawe naruszenie obowiązujących

przepisów, jako że nie przewidują one możliwości odmiennego postąpienia przez sąd,

do którego złożono wniosek o skazanie bez rozprawy, aniżeli rozpoznanie takiego

wniosku.

Sąd udzielając oskarżonej zezwolenia na dobrowolne poddanie się

odpowiedzialności, dopuścił się też naruszenia art. 145 § 1 k.k.s. w zw. z art. 148 §

1 i § 5 k.k.s., albowiem procedował w tym trybie bez wniosków oskarżonej i organu

finansowego postępowania przygotowawczego. Skutkiem tego uchybienia było

także niezasadne udzielenie oskarżonej, z rażącą obrazą art. 17 § 1 pkt 2 i 4 k.k.s. i

art. 18 § 1 pkt 1 k.k.s., zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności i

orzeczenie kary grzywny, pomimo braku przesłanek do takiego postąpienia. Nie tylko

materiały postępowania nie wskazywały, ażeby oskarżona uiściła kwotę

odpowiadającą co najmniej najniższej karze grzywny grożącej za przestępstwo

skarbowe ani co najmniej uiściła zryczałtowaną równowartość kosztów

postępowania. W sprawie wystąpiła bowiem również negatywna przesłanka do

wydania takiego orzeczenia, wprost wynikająca z art. 17 § 2 pkt 1 k.k.s., gdyż

zarzucone oskarżonej przestępstwo skarbowe, z uwagi na przyjęcie w kumulatywnej

kwalifikacji także przepisu art. 62 § 2a k.k.s., zagrożone jest – oprócz kary grzywny

do 720 stawek dziennych – także karą pozbawienia wolności, albo obiema tymi

karami łącznie.

Co więcej, Sąd dopuścił się nadto wskazanego w kasacji naruszenia art. 23 §

1 k.k.s. w zw. z art. 56 § 2 k.k.s., art. 62 § 2a k.k.s. oraz art. 61 § 1 k.k.s. wymierzając

karę grzywny kwotowo, nie zaś w stawkach dziennych z określeniem ich liczby i

wysokości każdej z nich, jak to postulowano we wniosku o skazanie bez rozprawy.

Powyższe rozważania potwierdziły, że zaskarżony wyrok dotknięty był

opisanymi w zarzucie kasacji wadliwościami, stanowiącymi rażące naruszenia prawa,

które miały istotny wpływ na treść orzeczenia.

II KK 150/26

5

Zaistniała koniunkcja przesłanek określona w art. 523 § 1 k.p.k. warunkowała

uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w Piasecznie, który w postępowaniu ponownym uwzględni wyżej

zaprezentowane zapatrywania prawne i wskazania.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak w wyroku.

Tomasz Artymiuk

Marek Pietruszyński

Andrzej Stępka

{WB]

[a.ł]