SN umorzył sprawę K. G. o pomówienia funkcjonariuszki, bo karalność przedawniła się

K. G. został oskarżony o popełnienie dwóch czynów z art. 226 § 1 k.k.,

polegających na znieważeniu 15 i 18 lipca 2019 r. funkcjonariuszki Straży Granicznej

K. 1. B. podczas i w związku z pełnieniem przez nią obowiązków służbowych oraz o

popełnienie w okresie od 24 października do 12 grudnia 2019 r. czynu z art. 225 § 2

k.k. w zw. z art. 226 § 1 k.k., polegającego na utrudnianiu przeprowadzenia kontroli

w zakresie inspekcji pracy i uniemożliwieniu przeprowadzenia określonych czynności

kontrolnych w ramach przeprowadzonej kontroli oraz na znieważeniu

funkcjonariuszy Straży Granicznej P. B. i I. G. podczas i w związku z pełnieniem

przez nich obowiązków służbowych.

Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie wyrokiem z dnia 25 czerwca 2025

r., sygn. akt IV K 188/23, uznał K. G. za winnego tego, że:

1. w dniu 15 lipca 2019 r. w L. pomówił funkcjonariuszkę Straży Granicznej

K. 1. B. o właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę

zaufania potrzebnego dla pełnienia służby poprzez kwestionowanie jej kompetencji,

profesjonalizmu i zdolności intelektualnych, tj. dokonania czynu wyczerpującego

dyspozycję art. 212 § 1 k.k.;

2. w dniu 18 lipca 2019 r. w L. pomówił funkcjonariuszkę Straży Granicznej

K. 1. B. o właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę

zaufania potrzebnego dla pełnienia służby poprzez kwestionowanie jej kompetencji,

profesjonalizmu i zdolność intelektualnych, tj. dokonania czynu wyczerpującego

dyspozycję art. 212 § 1 k.k.

i przyjmując, że czyny te popełnione zostały w warunkach ciągu przestępstw

opisanym w art. 91 § 1 k.k., na podstawie art. 212 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.

II KK 187/26

3

wymierzył mu karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, ustalając wysokość

jednej stawki na kwotę 30 zł (pkt I. 1 i 2 wyroku);

3. w dniu 24 października 2019 r. w L. znieważył słowami powszechnie

uznanymi za obelżywe, w trakcie prowadzonej kontroli legalności powierzenia

wykonywania pracy cudzoziemcom oraz wykonywania pracy przez cudzoziemców,

funkcjonariuszy Straży Granicznej P. B. i I. G. podczas i w związku z pełnieniem

przez nich obowiązków służbowych, tj. dokonania czynu wyczerpującego dyspozycję

art. 226 § 1 k.k. i wymierzył mu karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych,

ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30 zł (pkt II. wyroku).

Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 i 3 k.k. orzeczone wobec oskarżonego

jednostkowe kary grzywny połączył i wymierzył mu karę łączną grzywny w wysokości

130 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 30 zł (pkt III.

wyroku). Zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych w całości i ustalił, że wchodzące

w ich skład wydatki ponosi Skarb Państwa.

Po rozpoznaniu apelacji obrońców oskarżonego, którzy zaskarżyli wyrok w

całości, podnosząc zarzuty obrazy przepisów prawa materialnego i procesowego

oraz błąd w ustaleniach faktycznych, Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 3

grudnia 2025 r., sygn. akt XI Ka 954/25, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy i obciążył

oskarżonego kosztami postępowania odwoławczego.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego, zaskarżając go w

całości, wnieśli obrońcy K. G..

Adw. I. P. zarzuciła „uchybienie stanowiące bezwzględną przyczynę

odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., polegające na obrazie art. 17 § 1

pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 101 § 2 k.k. oraz art. 102 k.k. przez utrzymanie w mocy

rozstrzygnięcia merytorycznego co do czynów z art. 212 § 1 k.k., pomimo że przed

wydaniem wyroku Sądu II instancji nastąpiło przedawnienie karalności tych czynów,

a tym samym istniała negatywna przesłanka procesowa obligująca do umorzenia

postępowania w tym zakresie, albowiem czyny stypizowane w art. 212 § 1 k.k. miały

miejsce w dniu 15 i 18 lipca 2019 r., a w związku z czym karalność tych przestępstw

ściganych z oskarżenia prywatnego ustała odpowiednio w dniu 18 lipca 2025 r., tj.

przed wydaniem wyroku przez Sąd II instancji”. Wniosła o uchylenie w całości

II KK 187/26

4

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w Lublinie.

Taki sam zarzut został postawiony przez radcę prawnego K. Ł., który wskazał

na „uchybienie stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439

§ 1 pkt 9 k.p.k., polegające na obrazie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 101 § 2 k.k.

oraz art. 102 k.k. przez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia merytorycznego co do

czynów z art. 212 § 1 k.k. (pkt I wyroku Sądu I instancji), pomimo że przed wydaniem

wyroku Sądu II instancji nastąpiło przedawnienie karalności tych czynów, a tym

samym istniała negatywna przesłanka procesowa obligująca do umorzenia

postępowania w tym zakresie”. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku

(bez wskazania orzeczenia następczego) i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz

skazanego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, nadto,

powołując art. 532 § 1 k.p.k., o „wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku w

części objętej kasacją - do czasu rozpoznania kasacji”.

W pisemnej odpowiedzi na kasacje Prokurator Okręgowy w Zamościu wniósł

o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi II instancji

do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że „karalność przestępstw z

art. 212 § 1 k.k., które przypisano nieprawomocnie K. G. w wyroku Sądu I instancji w

pkt. I uległa przedawnieniu na etapie postępowania międzyinstacyjnego”, co

„obligowało Sąd Okręgowy w Lublinie do umorzenia postępowania w zakresie

czynów przypisanych oskarżonemu w pkt I wyroku Sądu Rejonowego Lublin -

Zachód w Lublinie”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. w razie skazania oskarżonego na karę

wolnościową, kasacja może być wniesiona przez stronę tylko z powodu uchybień

wymienionych w art. 439 k.p.k. Warunek ten spełniają kasacje wniesione przez

obrońców skazanego na karę grzywny K. G., zatem są dopuszczalne. Zarzut

podniesiony przez skarżących jest oczywiście zasadny, zatem kasacje (w rozumieniu

przepisów postępowania jedna kasacja) w trybie art. 535 § 5 k.p.k. zostały

uwzględnione w całości na posiedzeniu bez udziału stron. Nie stały temu na

przeszkodzie nieprawidłowości obu skarg co do zakresu zaskarżenia wyroku Sądu

Okręgowego oraz co do sformułowanych wniosków.

II KK 187/26

5

Sąd odwoławczy utrzymał w mocy nie tylko skazanie oskarżonego za czyny z

art. 212 § 1 k.k., ale i za czyn z art. 226 § 1 k.k. Treść kasacji, których autorzy skupili

uwagę na kwestii ustania karalności przypisanych oskarżonemu czynów z art. 212 §

1 k.k. i nie twierdzili, że przedawnienie odnosi się również do czynu z art. 226 § 1

k.k., każe zatem przyjąć, że deklaracja o zaskarżeniu w całości wyroku Sądu

odwoławczego i żądanie uchylenia w całości tego wyroku są wynikiem nie dość

uważnego zredagowania skarg. Nadto podniesienie zarzutu przedawnienia

karalności czynów powinno skłonić, także prokuratora, do żądania uchylenia nie tylko

zaskarżonego wyroku Sądu odwoławczego, ale też wyroku Sądu I instancji i

umorzenia postępowania w odpowiednim zakresie, co w postępowaniu kasacyjnym

dopuszcza art. 537 § 2 k.p.k., a nie do przekazania sprawy do Sądowi Okręgowemu

w Lublinie do ponownego rozpoznania. W tym względzie kasacja autorstwa r. pr. K.

Ł. jest niespójna, bowiem wniosek przedstawiony bezpośrednio po zarzucie jest taki,

jak wyżej podano, natomiast w końcowym fragmencie części motywacyjnej skargi

poprawnie wskazano, że „uchylenie wyroków w zakresie pkt I i umorzenie

postępowania co do art. 212 § 1 k.k. jest konieczne”, a nie bacząc na deklarację o

zaskarżeniu wyroku w całości, we wniosku opartym na przepisie art. 532 § 1 k.p.k.

postulowano wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku w części objętej kasacją.

Wskazano również, że „rozstrzygnięcia zależne (w szczególności kara łączna i

koszty w odpowiednim zakresie) powinny zostać uchylone i skorygowane stosownie

do eliminacji skazania z pkt I”, jednak uchylenie orzeczenia o karze łącznej było

zbędne, skoro odpowiednie stosowanie art. 575 § 2 k.p.k. każe uznać, że uchylenie

skazania za czyny z art. 212 § 1 k.k. samoistnie unicestwia orzeczenie o karze

łącznej (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 lutego 2012 r., III KO 78/11; z dnia

3 marca 2021 r., II KK 29/21; postanowienie tego Sądu z dnia 11 grudnia 2019 r., V

KK 617/19 i in.).

Przechodząc do meritum należy wskazać, że chociaż wszystkie czyny

zarzucone K. G. były ścigane z oskarżenia publicznego, to z trzech przypisanych mu

prawomocnie występków dwa zostały zakwalifikowane z art. 212 § 1 k.k., co sytuuje

je w grupie przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego. Zatem gdy chodzi o

przedawnienie karalności, mają do nich zastosowanie przepisy art. 101 § 2 i art. 102

§ 1 k.k., bowiem nie stoi temu na przeszkodzie okoliczność, że w akcie oskarżenia

II KK 187/26

6

wskazano, iż chodzi o ścigane z oskarżenia publicznego czyny z art. 226 § 1 k.k.

Pierwszy z wymienionych przepisów stanowi, że karalność przestępstwa z

oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony

dowiedział się o osobie sprawcy, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu

jego popełnienia. Drugi przepis mówi, że jeżeli w okresie, o którym mowa w art. 101

k.k., wszczęto postępowanie, karalność przestępstw określonych w art. 101 § 1

ustaje z upływem 10 lat, a w pozostałych wypadkach – z upływem 5 lat od

zakończenia tego okresu. Realia niniejszej sprawy są takie, że oskarżony czyny z art.

212 § 1 k.k. popełnił 15 i 18 lipca 2019 r. na terenie placówki Straży Granicznej w

obecności pokrzywdzonej K. 1. B.. Tożsamość oskarżonego, który występował jako

pełnomocnik cudzoziemców była jej znana, zatem natychmiast dowiedziała się o

osobie sprawcy (w odpowiedzi na kasację przyznał to prokurator, pisząc, że

„pokrzywdzona K. 1. B. w dniu 15 i 18 lipca 2019 roku pomówiona została przez

znanego jej sprawcę K. G.”). W konsekwencji przedawnienie karalności czynów

nastąpiłoby odpowiednio 15 i 18 lipca 2020 r., ale ponieważ postępowanie karne

wszczęto wcześniej (11 września 2019 r. – k. 23 akt sprawy), do rocznego okresu

przedawnienia należy doliczyć 5 lat, co sprawia, że karalność czynów z art. 212 § 1

k.k., których dopuścił się K. G., ustała odpowiednio 15 i 18 lipca 2025 r. (przyjęcie w

kasacjach i odpowiedzi na kasacje z uwagi na ciąg przestępstw jednej daty

przedawnienia – 18 lipca 2025 r. – dla obu czynów nie było prawidłowe, bo w grę

wchodzą osobne przestępstwa, a nie jedno przestępstwo kwalifikowane przy

zastosowaniu art. 12 § 1 k.k.). Wyrok Sądu I instancji zapadł przed tymi datami, ale

wyrok Sądu odwoławczego później - 3 grudnia 2025 r. Nie podnieśli tego obecni na

rozprawie apelacyjnej obrońcy oskarżonego oraz prokurator (protokół rozprawy k.

899), a w kwestii tej Sąd odwoławczy zajął błędne stanowisko, kiedy stwierdził w

pisemnym uzasadnieniu, nie uzasadniając swojego stanowiska, że „o umorzeniu

postępowania w zakresie pkt I.1 i I.2 na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. mowy być

nie mogło”.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w pkt 1. wyroku.

Zawarte w tym punkcie orzeczenie o obciążeniu Skarbu Państwa kosztami procesu

znajduje oparcie w treści art. 632 pkt 2 k.p.k., natomiast w pkt 2., zgodnie art. 527 §

4 k.p.k., nakazano zwrócić oskarżonemu opłatę od kasacji. Należy odnotować, że

II KK 187/26

7

każdy z obrońców opłacił wniesioną przez siebie kasację – k. 938 i 948 – co dało

łączną kwotę 900 zł, gdy wystarczyło uiścić jedną opłatę w kwocie 450 zł. W skład

kosztów procesu, którymi obciążono Skarb Państwa, wchodzą wydatki strony z tytułu

ustanowienia w sprawie jednego obrońcy (art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k.), a gdy jeden z

obrońców żądał zasądzenia na rzecz oskarżonego od Skarbu Państwa kosztów

postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, przy uwzględnieniu treści §

11 ust. 3 pkt 1 (przepis określający stawkę minimalną za sporządzenie i wniesienie

przez adwokata kasacji w sprawie, w której w pierwszej instancji orzeczenie wydał

sąd rejonowy) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2015

r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 215), w pkt 3.

zasądzono na rzecz K. G. 720 zł. Wobec rozpoznania kasacji krótko po jej wpłynięciu

do Sądu Najwyższego zbędne było wydanie orzeczenia w przedmiocie wstrzymanie

wykonania zaskarżonego wyroku.

[J.J.]

[r.g.]

Andrzej Tomczyk Zbigniew Puszkarski Eugeniusz Wildowicz