Sąd Najwyższy oddalił kasację skazanego za pomocnictwo w oszustwie

Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Pragi Południe w Warszawie z

dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt III K 79/24, uznano K.P. za winnego czynu z art.

286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzono karę roku i 3 miesięcy

II KK 202/26

2

pozbawienia wolności oraz zasądzono od oskarżonego obowiązek naprawienia

szkody na rzecz pokrzywdzonej spółki w kwocie 12.300 zł.

Po rozpoznaniu apelacji oskarżonego, wyrokiem Sądu Okręgowego

Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt VI Ka

1169/24, utrzymano wobec K.P. wyrok Sądu I instancji w mocy.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego,

zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

„I. rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa materialnego

to jest: art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. polegające na niewłaściwym

zastosowaniu wskazanych przepisów, poprzez przyjęcie, że zachowanie

oskarżonego wyczerpuje znamiona pomocnictwa do przestępstwa oszustwa,

mimo że ustalony prawomocnie stan faktyczny — przyjęty przez Sądy obu

instancji za podstawę wyroku — nie zawiera elementów pozwalających na

przypisanie oskarżonemu strony podmiotowej pomocnictwa, w szczególności

że, brak jest ustalenia, że oskarżony obejmował swoją świadomością zamiar

oszustwa po stronie nieustalonego dotąd sprawcy, brak jest ustalenia, że

oskarżony chciał lub godził się na ułatwienie popełnienia czynu zabronionego,

podczas gdy, Sądy obu instancji przypisały odpowiedzialność karną na

podstawie samego obiektywnego ułatwienia czynu, zastępując wymagane

przez art. 18 § 3 k.k. ustalenia strony podmiotowej niedopuszczalnym

domniemaniem, co w konsekwencji doprowadziło do przypisania oskarżonemu

odpowiedzialności karnej bez spełnienia ustawowych przesłanek pomocnictwa,

II. rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego

to jest: art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., polegające na

nienależytym wykonaniu przez Sąd odwoławczy obowiązku kontroli

instancyjnej, poprzez zaniechanie zbadania, czy ustalenia faktyczne przyjęte

przez Sąd pierwszej instancji pozwalają na przypisanie oskarżonemu zamiaru

pomocnictwa, ograniczenie rozpoznania apelacji obrońcy do aprobaty

rozumowania Sądu meriti, brak samodzielnej oceny materialnoprawnych

podstaw odpowiedzialności karnej oskarżonego, co w konsekwencji

II KK 202/26

3

doprowadziło do utrzymania w mocy wyroku wydanego z rażącym naruszeniem

prawa materialnego”.

W oparciu o wyżej wskazane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku, jak również wyroku Sądu I instancji i orzeczenie co do istoty

sprawy poprzez uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego

wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego

rozpoznania.

W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej Warszawa-

Praga w Warszawie wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna.

Przypomnieć należy, że kasacja nie stanowi trzeciej instancji rozpoznawania

spraw karnych, lecz jest nadzwyczajnym środkiem odwoławczym, a zarazem i środkiem

kontroli prawomocnych orzeczeń sądowych. To sprawia, że postępowanie kasacyjne

prowadzi tylko do oceny kasacji w aspekcie rażącego naruszenia przepisów prawa przez

sąd odwoławczy, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a nie zaś do

merytorycznego rozpoznania sprawy, w której kasacja została wniesiona (por.

postanowienie SN z 25 lutego 2014 r., IV KK 6/14).

Odnosząc się do pierwszego zarzutu kasacji, mającego polegać na

rażącym i mającym istotny wpływ na treść wyroku naruszeniu prawa materialnego,

tj. art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. poprzez niewłaściwe zastosowanie

wskazanych przepisów, stwierdzić należało w pierwszej kolejności, że został on

nieprawidłowo zredagowany, bo Sąd II instancji nie stosował przepisów prawa

materialnego (utrzymał wyrok skazujący w mocy). Nadto, stanowi on powielenie

zarzutu apelacji, który został rozpoznany rzetelnie przez Sąd Okręgowy na s. 4-6

uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sąd odwoławczy rozważył całą argumentację

obrony, w tym twierdzenia dotyczące tego, że skazany miał jedynie zamiar

II KK 202/26

4

zdobycia pieniędzy w wysokości 300 zł, wskazując, że przy popełnieniu czynu K.P.

musiał się liczyć z tym, że jego dane zostaną wykorzystane (i faktycznie zostały –

do konkretnego przestępstwa oszustwa). Rozpoznał również twierdzenia dotyczące

tego, że sprawca przestępstwa mógł teoretycznie dopuścić się wielu innych

przestępstw, również cięższych jak np. tzw. pranie pieniędzy, wskazując, że sprawa

była oceniana in concreto, przestępstwa oszustwa są powszechne, za takie

również K. P. był już karany, a odpowiedzialność tzw. słupów nie może być

darowana. Sąd II instancji rozważył również chybioną propozycję obrony kwalifikacji

zarzucanego czynu z ustawy Prawo bankowe (s. 6 uzasadnienia). Sąd Okręgowy

prześledził stronę przedmiotową i podmiotową czynu, zwracając uwagę na zmianę

kwalifkacji prawnej i opis czynu przez Sąd Rejonowy względem aktu oskarżenia (ze

sprawstwa na pomocnictwo).

Również kolejny zarzut kasacji w postaci rażącego naruszenia prawa

procesowego, mającego mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj.

art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., polegającego na nienależytym

wykonaniu przez Sąd odwoławczy obowiązku kontroli instancyjnej, nie mógł

zasługiwać na uwzględnienie. Sąd odwoławczy rozpoznał bowiem zarzut

apelacyjny dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie kwestii zamiaru

skazanego razem z zarzutem dotyczącym prawa materialnego, bo były ze sobą

powiązane. Sąd I instancji również rozważył linię obrony oskarżonego polegającą

na braku jego wiedzy odnośnie do zamiaru popełnienia przestępstwa oszustwa

przez osoby, które prosiły go o założenie rachunku bankowego, a Sąd Okręgowy

klarownie wskazał dlaczego podziela tę ocenę. Tak przedstawionej argumentacji

obu sądów nie sposób uznać za rażące naruszenie przepisów procesowych.

Z powyższych względów, nie dopatrując się w przedmiotowej sprawie

zaistnienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych, ani też innej rażącej obrazy

prawa, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 535 § 3 k.p.k., zdecydował o oddaleniu

kasacji obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadnej.

Z uwagi na sytuację materialną skazanego, pobyt w zakładzie karnym,

zwolnienie z kosztów sądowych postępowania rozpoznawczego w obu instancjach

II KK 202/26

5

oraz przydzielenie obrońcy z urzędu, orzeczono o zwolnieniu K.P. również z

kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, obciążając nimi Skarb Państwa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[WB]

[a.ł]