Sąd Najwyższy wyłączył jednego z sędziów od kasacji w sprawie o przestępstwa narkotykowe

Przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa z kasacji obrońców M. R. i M. G.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn. akt

VIII AKa 8/23, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10

lutego 2021 r., sygn. akt XVIII K 128/18, którym wymierzono skazanym kary za

przestępstwa z art. 55 ust. 1 i 3 oraz art. 56 ust 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

o przeciwdziałaniu narkomanii.

II KK 275/24

2

Sprawa ta, po licznych zmianach składu orzekającego, zarządzeniem

Prezesa Izby Karnej z dnia 12 marca 2026 r., została przydzielona do referatu SSN

Antoniego Bojańczyka (k.218).

W dniu 15 kwietnia 2026 r. obrońca M. R. wniósł o wyłączenie sędziego SN

Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy za względu

na istnienie okoliczności, mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności i niezależności, związanych z powołaniem tego sędziego na urząd w

procedurze z udziałem KRS w składzie niezgodnym z Konstytucją Rzeczpospolitej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W sprawie zachodzą podstawy do wyłączenia sędziego SN Antoniego

Bojańczyka z mocy prawa na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

W dyspozycji art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. mieszczą się bowiem przypadki

obejmujące taką więź sędziego ze sprawą, iż wynik danego postępowania będzie

miał znaczenie nie tylko dla jego stron, ale także dla samego sędziego. Wyłączeniu

na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. podlega zatem sędzia w sytuacji, w której

miałby dokonać oceny stosunku prawnoprocesowego (którego podmiotem, obok

stron, jest także sędzia rozpoznający sprawę), wywierającego zarazem wpływ na

jego własne prawa i obowiązki. Ponieważ oceny ważności i skuteczności tego

stosunku nie może dokonywać sędzia będący jego stroną albo będący w

identycznej sytuacji ustrojowo-procesowej, podlega on wyłączeniu z mocy prawa na

podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3

marca 2026 r., I KK 413/25).

Wobec kwestionowania w jednej z podlegających rozpoznaniu kasacji składu

Sądów orzekających w sprawie w obu instancjach, w związku z wyrokowaniem

przez sędziów powołanych na urząd w procedurze z udziałem Krajowej Rady

Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.,

rozpoznanie sprawy II KK 275/24 w wyznaczonym składzie prowadziłoby do

naruszenia zasady nemo iudex in causa sua – gdyż ta sama okoliczność,

podnoszona w kasacji, a związana z otrzymaniem nominacji sędziowskiej, dotyczy

sędziego SN Antoniego Bojańczyka. Jego udział w rozpoznaniu przedmiotowej

sprawy nie tylko mógłby wywołać zarówno u stron, jak i w odbiorze społecznym

przekonanie o braku bezstronności i rzetelności sądu (por. postanowienie Sądu

II KK 275/24

3

Najwyższego z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22 i postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22), ale spowodowałby wydanie

orzeczenia obciążonego wadą określoną w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., ponieważ

sędzia ten podlega wyłączeniu od rozpoznania niniejszej sprawy z mocy prawa.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że już sam udział w orzekaniu

osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek neo-KRS

prowadzi do nienależytej obsady sądu w postępowaniu kasacyjnym w rozumieniu

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Krajowa Rada Sądownictwa w aktualnym składzie nie

reprezentuje bowiem należycie środowiska sędziowskiego, a zatem nie jest

organem, o którym mowa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała

Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22).

Wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd

sędziego wadliwie ukształtowanej KRS, mająca charakter względny w przypadku

sędziów sądów powszechnych, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku

sędziów Sądu Najwyższego – do których grona przystąpił, dzięki tej procedurze,

sędzia Antoni Bojańczyk. Wynika to z wyjątkowego statusu sędziów Sądu

Najwyższego i kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować

niezakłócone, prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego

oraz obiektywny standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania

(por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,

BSA I-4110-1/20). W konsekwencji, udział w wydaniu orzeczenia sędziego Sądu

Najwyższego, powołanego na urząd w wadliwej procedurze z udziałem neo–KRS,

stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Uwzględniając powyższe, należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego

Antoniego Bojańczyka od udziału w niniejszej sprawie.

Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[J.J.]

[r.g.]

II KK 275/24

4